Koolmonoxide, ook bekend als CO, staat niet voor niets bekend als de sluipmoordenaar. Je ziet of ruikt het niet, maar wanneer je het inademt kan dit ernstige lichamelijke gevolgen hebben. Naar schatting van de Onderzoeksraad is het werkelijke aantal slachtoffers 3 tot 5 keer groter. Dit komt doordat koolmonoxidevergiftiging vaak niet erkend en/of herkend wordt. De eerste klachten: hoofdpijn, duizelig, misselijk en braken, zijn vergelijkbaar met griep. Een koolmonoxidemelder kan je op tijd waarschuwen en daarmee je leven redden!
Waarom CO-veiligheid cruciaal is bij gasverbranding
Wanneer een cv-ketel, geiser, gashaard of- kachel niet goed is geïnstalleerd of onderhouden, kan er koolmonoxide vrijkomen. Daarom mogen sinds 1 april 2023 alleen nog gecertificeerde installatiebedrijven werken aan gasverbrandingsinstallaties. Je herkent een gecertificeerd bedrijf aan het CO-vrij logo (koolmonoxide-vrij). Woon je in een portiekwoning, flat of appartement? Dan is jouw gastoestel waarschijnlijk aangesloten op een rookgasafvoer, die je deelt met de buren. Voor het onderhoud van de gezamenlijke rookgasafvoer moet de vereniging van eigenaren of verhuurder ook een CO-vrij gecertificeerd installatiebedrijf inschakelen.
Een koolmonoxidemelder kan waarschuwen voor onveilige situaties veroorzaakt door koolmonoxide. Koolmonoxidemelders moeten na een aantal jaren worden vervangen. Koop alleen een koolmonoxidemelder die de norm NEN-EN 50291 op de verpakking heeft staan. Dit betekent dat hij aan de technische eisen in deze norm voldoet. Koop bij voorkeur een koolmonoxidemelder die 5 tot 10 jaar lang meegaat.
Verhoogde risico’s en preventie
Bij brand gaat rook omhoog, omdat rook warm is. Daarom hang je een rookmelder aan het plafond, zodat je snel gewaarschuwd wordt. Koolmonoxide is bijna even zwaar als lucht. Koolmonoxide mengt zich daardoor gelijkmatig met de lucht. In ruimtes waar een verbrandingstoestel hangt is de lucht vaak warmer, omdat het toestel warmte uitstoot. In ruimtes zonder verbrandingstoestel verschilt de hoogte van ophangen van de rookmelder en co-melder.
A. Een geeloranje vlam in een gastoestel wijst op een gebrek aan zuurstof. Bij een goede verbranding is deze vlam blauw. Bevat het apparaat sporen van corrosie, roest of roet? Deze sporen wijzen op een slechte staat van het toestel, vaak met slechte verbranding. Is de aansluiting op het rookgasafvoerkanaal intact en is het traject van dit kanaal zo verticaal mogelijk? Laat jouw verbrandingstoestel jaarlijks controleren door een gecertificeerde vakman. Vaak kun je aan een sticker op het toestel zien wanneer deze voor het laatst is gecontroleerd.
B. Een goede ventilatie is van groot belang voor de gezondheid van jou en je huisgenoten. Dat betekent niet dat je alle ramen wagenwijd moet openzetten. Het gedeeltelijk dag en nacht openzetten van bijvoorbeeld luchtroosters of kiepramen volstaat.
C. Deze waarschuwt je als er koolmonoxide in je huis vrijkomt. De eerste lichamelijke symptomen van een koolmonoxidevergiftiging lijken op een griepje: lichte hoofdpijn, misselijkheid, overgeven en vermoeidheid. Ook voel je je verward, slaperig en je krijgt een versnelde hartslag. Bij installatie van een nieuwe ketel moet de rookgasafvoer vervangen worden. Rookgasafvoeren zijn ontworpen om net zo lang mee te gaan als een cv-ketel, niet veel langer.
Hoe werkt een koolmonoxidemelder?
De sensor van een koolmonoxidemelder bestaat uit een gel. In deze gel zit onder andere zwavelzuur als elektrolyt. Als de melder wordt blootgesteld aan hogere concentraties koolmonoxide dan normaal in een huishouden voorkomt, begint een chemische reactie en gaat de koolmonoxidemelder in alarm. Wanneer de melder een alarm geeft, dan is er mogelijk een verhoogde concentratie koolmonoxide in de ruimte aanwezig. Ook kan een koolmonoxidemelder in alarm gaan door storing, gebrek aan onderhoud of een lege batterij.
De meeste melders hebben een levensduur van 5 tot 10 jaar. Dit geldt voor de sensor; de batterij kan langer meegaan afhankelijk van het model. De sensor kan na verloop van tijd minder gevoelig worden, waardoor vervanging nodig is. Controleer ook altijd of er geen afplakband of stof resteert na schilderwerk.
De koolmonoxide-proef wordt uitgevoerd door een testknop te gebruiken. Bij een goede melder hoor je een luid alarmsignaal. Een testmoment kun je maandelijks plannen, zodat het een gewoonte wordt.
Locatie en installatie van CO-melders
Wat is de beste locatie voor een koolmonoxidemelder in de woonomgeving? Een koolmonoxidemelder plaats je waar de kans het meest aanwezig is op koolmonoxidevergiftiging, wat per ruimte kan verschillen. Plaats een CO-melder in een ruimte waar zich een verbrandingsapparaat bevindt, zoals een cv-ketel. In zo’n ruimte kun je de melder het beste boven het apparaat of tegen het plafond hangen. Koolmonoxide mengt zich met lucht en zal uit zichzelf niet stijgen of dalen, maar warme lucht kan CO omhoog doen stijgen, waardoor plafonddetectie vroegtijdig waarschuwt.
In kamers zonder verbrandingstoestel hang je de melder aan de muur op ademhoogte. Hang een melder niet in de buurt van ventilatieroosters of ramen. Koolmonoxide is licht genoeg om zich gelijkmatig te verspreiden, dus de juiste plek hangt af van de aanwezigheid van een verbrandingsapparaat.
Als er een kachel, CV-ketel of geiser in de ruimte aanwezig is, plaats dan de koolmonoxidemelder boven dit apparaat of tegen het plafond. Bij schuine plafonds kies je voor een horizontale afstand tussen 1 en 3 meter vanaf de CO-bron. Een combimelder (rook- en CO-melder) is handig, maar let op dat hij meestal niet de ideale plek heeft voor beide sensoren. Gebruik een aparte rookmelder voor rookdetectie en een CO-melder voor CO-detectie op de juiste plekken.
Onderhoud en vervanging
De onderhoudsfrequentie van rook- en CO-melders is afhankelijk van het model en gebruik. Verwissel tijdig de melders die aan vervanging toe zijn. Gebruik geen schoonmaakmiddelen op de CO-melder, want die kunnen de sensor beschadigen. Droog afstoffen is meestal voldoende. Controleer regelmatig de status van de sensor en batterij. Bij koppeling met andere melders kun je systemen als 230 V-voeding met back-upbatterij gebruiken of draadloze koppelingen overwegen.
Extra tips en feiten
- Een CO-melder is geen rookmelder; beiden waarschuwen voor verschillende gevaar: CO versus rook.
- Een draagbare CO-melder biedt extra veiligheid tijdens vakantie of onderweg.
- Bij een alarm van CO-melder: ga naar buiten en bel 112 als het veilig is.
- Kies voor melders die voldoen aan EN 50291 en CE-keur; vermijd goedkope Chinese melders die mogelijk niet tijdig waarschuwen.
EEN CO-MELDER PLAATSEN... HOE DOE JE DAT!? | Brandweervrouw Pascal laat het zien!
Specifieke oplossingen en leveranciersinformatie
Ei Electronics biedt veilige oplossingen zoals CO-blocker en multisensoren die zowel CO als hitte detecteren. De CO-blocker kan gekoppeld worden aan een CV-installatie en biedt CE-gecertificeerde CO-melders die voldoen aan BS-EN 50291. Voor verschillende woningtypen zijn er gekoppelde meldersystemen met relais en tussenstekers die samenwerken met andere melders in een huisbeveiligingssysteem. Deze systemen kunnen via een app worden gemonitord, wat extra gemoedsrust geeft bij grotere woningen of appartementencomplexen.
Wet- en normennormen en praktische conclusies
In Nederland is geen wetgeving die expliciet voorschrijft welke maatregelen moeten worden genomen om koolmonoxidevergiftiging te voorkomen, maar melders moeten voldoen aan de EN 50291-norm en CE-keur. Koolmonoxide is een geurloos en onzichtbaar gas dat de stofwisseling ernstig kan verstoren; de symptomen variëren van hoofdpijn en duizeligheid tot verwardheid en collaps. Regelmatig onderhoud van verbrandingstoestellen, goede ventilatie en het correct plaatsen van CO-melders blijven de beste preventieve maatregelen.
tags: #co #stop #koolmonoxide #cv #ketel #schakelaar