Coop Burghardt van den Berghstraat: verbouwing, restauratieplan en stedebouwkundige waarde van een neorenaissancestijl hoekpand

Burghardt van den Berghstraat 17, 19 en Van Dulkenstraat 49 vormen een samenhangend beeld van negentiende-eeuwse stedebouw en architectuur, waar de aangekochte woningrenovatie en de indeling in appartementen onderdeel zijn van een groter restauratie- en renovatieplan. Het hoekpand aan de Burghardt van den Berghstraat is een voorbeeld van een middenstandswoning met een prominente ligging in de wijk, waarbij de architectuur theorie van toen richtinggevend was voor het ontwerp en de stedebouwkundige context.

Historische context en stedenbouwkundig plan

De negentiende eeuwse stadsuitleg van Nijmegen kenmerkt zich door de terugkeer van de Hollandse renaissance als inspiratiebron en door typische neorenaissance kenmerken zoals speklagen, diamantkoppen en brede kroonlijsten met decoratieve elementen. Het stedenbouwkundige plan ontstond langs de bochtige verloop van de Burghardt van den Berghstraat, waar de woning vanaf de Steijn Buysstraat als een belangrijke verbindingsweg duidelijk zichtbaar is. De situering aan de hoek van de Burghardt van den Berghstraat en de Steijn Buysstraat zorgt voor een perspectief waarin het pand als onderdeel van het straatbeeld fungeert en verwijst naar een vroeger hoofdingangpad langs een van de hoofdsingels.

Het beeld van de woning is exemplarisch voor de stedebouw uit die periode met een zogenaamde gérende plattegrond: asymmetrie, beslotenheid en kleinschaligheid die typerend zijn voor het ontwerp van middenstandswoningen. De perceelsverdeling ontstond met een ongelukkige plattegrond, wat in Nijmegen een uitdaging voor de architect betekende maar tegelijkertijd leidde tot kenmerkende esthetiek en stedebouwkundige waarde.

Architectonische waarde en ornamentiek

Het hoekpand, gebouwd in 1895 naar ontwerp van timmerman/architect H.M. Hendriks in neorenaissancestijl, is van architectuurhistorische waarde als goed en gaaf bewaard voorbeeld van een herenhuis met ornamentiek beïnvloed door de neorenaissance. Het pand valt op door hoogwaardige esthetische kwaliteiten zoals het geavanceerde materiaalgebruik en de rijke ornamentiek, met opvallende stucornamenten in de voorgevel en versieringen in het interieur. Deze kenmerken geven het gebouw een karakteristiek uiterlijk en maken het tot een waardevol monument binnen het stedelijk weefsel.

Ook het pand op de hoek van de Van Dulckenstraat en de Burghardt van den Berghstraat heeft architectuurhistorische waarde als een blok herenhuizen met neorenaissance-invloeden. De stedebouwkundige waarde komt voort uit de situering aan twee verwante straten, terwijl de cultuurhistorische waarde het waargenomen maatschappelijke verhaal weerspiegelt. Het gebouw fungeert als een herkenbaar element uit een maatschappelijke ontwikkeling en draagt bij aan het straatbeeld van de buurt.

Veranderingen en verbouwingsplannen

Het restauratie- en renovatieplan omvat de aankoop van de woning en de opdeling tot appartementen, met aandacht voor zowel herbestemming als behoud van karakteristieke elementen. De verbouwing heeft als doel de gebouwen zo te verbeteren zonder de historische structuur en ornamentiek af te breken, zodat het monumentale karakter behouden blijft terwijl de woning weer up-to-date wordt gemaakt voor hedendaags wooncomfort.

De ontwikkelingen rondom het winkel- en buurtbeeld worden ook in dit kader besproken: de plek aan de hoek Burghardt van den Berghstraat-Stijn Buysstraat is onderdeel van een groter stedelijk verhaal waarin historische gebouwen en nieuwe functies elkaar raken. De bestaande straatwand en de zichtlijnen blijven belangrijke referentiepunten in de herontwikkeling van het gebied.

Parochiehuis en industrieel-erfgoed

Een parallel verhaal speelt rondom het parochiehuis van het Sint Canisius-Ziekenhuis, gevestigd in de vroegere fabriek en magazijnen aan Burghardt van den Berghstraat 112 en 114. De aanbesteding voor verbouwing werd in januari 1937 toegekend aan P. Horssen. De voormalige fabriek en kantoor maakten onderdeel uit van een groter industrieel erfgoed en vertonen een vergelijkbare aandacht voor functionele ruimtelijke indeling en esthetiek als het hoekpand.

In het winkel- en verbruiksverhaal van de buurt werd de kooperatieve broodbakkerij en verbruiksvereniging van de spoorwegbeambten, De Toekomst, eveneens uitgebreid. Dankzij de architect, de heer M.E. Veugelers, en aannemer den heer Joh. Buskens ontstond een nieuw winkelgebouw met functionele indeling: verschillende afdelingen voor brood, kruidenierswaren en bergingen, met luchtcirculatie en hygiënische voorzieningen. Het geheel werd verfraaid met tegels, brandwerktechnieken en elektrische verlichting, waardoor het gebouw zich kon aanpassen aan de veranderende eisen van de tijd.

Huidige stand van de winkel en transpose naar de buurt

Tegenwoordig staat de winkel in forografie als Coop Vandaag centraal in de buurt. De winkel is uitgebreid en aangepast aan de moderne tijd met een geavanceerd assortiment dat inspeelt op het snelle leven van studenten, waaronder belegde broodjes, verse maaltijden, pizza’s en smoothies. Ook verschijnt een slijterij en worden vier zelfscankassa’s geplaatst, naast een PostNL-punt voor verzending en afhaling van pakketten. De verbouwing vergt een grote logistieke operatie met tientallen medewerkers en planmatige opening geplande data.

Het verhaal van de Coop Vandaag blijft verweven met de stedelijke ontwikkeling van de wijk: het winkelgebouw wordt gezien als een moderne verbinding van historisch erfgoed met hedendaagse functies, waarbij de authentieke kenmerken van de locatie behoudens zijn waarde behouden blijven terwijl het huidige leven en de wensen van bewoners en studenten worden bediend.

Praktische kenmerken en kenmerkende feiten

• Hoekpand Burghardt van den Berghstraat en Steijn Buysstraat, met zichtlijnen vanaf Steijn Buysstraat.
• Gebouwd in 1895 naar ontwerp van H.M. Hendriks, neorenaissancestijl.
• Behouden ornamentiek en stucornamenten in voorgevel en interieur.
• Perceelsverdeling en plattegrond geven historisch karakter aan de buurt.
• Renovatie- en herbestemming als appartementen met behoud van monumentale waarden.

Samenvatting van de betekenis

Het hoekpand en aangrenzende gebouwen illustreren hoe negentiende-eeuwse stedebouw, neorenaissance-architectuur en maatschappelijke ontwikkelingen samenvloeien in een herkenbaar straatbeeld. Het herstelproject en de herbestemming tot appartementen bieden eenケース voor behoud en aanpassing, zodat het erfgoed in een hedendaagse wooncontext blijft functioneren en bijdragen aan de kwaliteit van de buurt.

tags: #coop #burghardt #verbouwing