Van het gas afOp dit moment gebruikt een ruime meerderheid van de woningen in Nederland gas om te koken, voor de centrale verwarming en om te douchen. De overheid heeft bepaald dat dat per 2050 anders moet. Tegen die tijd moeten alle woningen aardgasvrij zijn. Wij lichten de drie belangrijkste alternatieven hieronder uit.
Warmtenet
Een warmtenet is een duurzaam alternatief voor gas. Stadsverwarming werkt als volgt: het warmtenet verwarmt het water door de gewonnen warmte. Het warme water stroomt via een ondergronds leidingnet naar woningen met een aansluiting op een warmtenet. In het verdeelstation in een woonwijk geeft het zijn warmte af aan een andere leiding met water. Het water in die leiding stroomt naar de warmteafleverset in woningen - een kastje, meestal opgehangen in de meterkast. De afleverset verdeelt het water over de radiatoren in huis. Doordat het water zijn warmte afgeeft, koelt het af. Het afgekoelde water stroomt terug en dan begint het proces opnieuw.
Wanneer is een warmtenet geschikt? Een warmtenet is vooral geschikt voor wijken en gebieden met dichte bebouwing, zodat de kosten voor aanleg en onderhoud beperkt blijven. Daarnaast moet gekeken worden of er genoeg (duurzame) bronnen zijn om de warmte te kunnen leveren. Dit vraagt veel tijd door onderzoeken, planning en het aanleggen van het warmtenet. Soms moet je je woning verder isoleren. In welke mate dit nodig is hangt af van de watertemperatuur van het warmtenet. Deze kan variëren van 15 tot 90 graden.
Een warmtepomp (elektrisch)
Met een volledig elektrische warmtepomp verwarm je jouw woning én kraanwater waardoor je geen gas meer nodig hebt. Vanaf 1 juli 2018 krijgen nieuwbouwwoningen bij de vergunningaanvraag geen aansluiting meer op het gasnet. Hierdoor hebben deze woningen meestal al zo'n warmtepomp.
Hoe werkt een volledig elektrische warmtepomp? Een all-electric warmtepomp haalt warmte uit een bron in de omgeving: de buitenlucht, de aardbodem of het grondwater. Deze warmte wordt samengeperst en vervolgens overgedragen aan de cv-installatie of aan het tapwater. Het tapwater wordt opgewarmd en bewaard in een boilervat.
Voor wie is de warmtepomp geschikt? Niet elke woning kan door een elektrische warmtepomp worden verwarmd. Lees meer over elektrische warmtepomp.
Tip! Doe mee met de Collectieve Inkoop warmtepomp. Een warmtepomp is een goede oplossing voor het duurzamer verwarmen van je woning. Doe mee met de Collectieve Inkoop warmtepomp en ontvang een vrijblijvend aanbod. Lees ook de Ervaringsverhaal: duurzaam verwarmen zonder gas.
Er zijn ook andere warmtepompen mogelijk die deels van gas af kunnen helpen, zoals een hybride warmtepomp. Een hybride warmtepomp werkt samen met de cv-ketel om je huis te verwarmen. De warmtepomp verwarmt jouw woning een groot gedeelte van het jaar. De cv-ketel springt bij als het buiten erg koud is. De cv-ketel verwarmt ook het tapwater. Met een lucht-lucht-warmtepomp, beter bekend als een airco, verwarm je een of meerdere kamers in je woning. Lees meer over verschillende soorten warmtepompen.
Elektrisch verwarmen en andere methoden
Naarmate een warmtepomp de voorkeur krijgt, zijn er ook andere manieren om elektrisch te verwarmen. Bijvoorbeeld infraroodpanelen. In tegenstelling tot een warmtepomp zijn zulke apparaten inefficiënt en duur in gebruik. Daarom zijn ze niet geschikt als hoofdverwarming van je woning. Elektrische verwarming kan wel een goede manier zijn om bepaalde plekken in je huis bij te verwarmen. Als hoofdverwarming is elektrische verwarming meestal veel duurder dan aardgas of een warmtepomp.
De belangrijkste toepassingen en types:
- Hybride warmtepomp: werkt samen met cv-ketel en verwarmt een groot deel van het jaar; cv-ketel bijspringen bij zeer kou buiten.
- Airconditioning (lucht-lucht warmtepomp): verwarmt één of meerdere kamers; kan ook koelen; efficiënte oplossing maar kan tocht geven en geluid maken.
- Infraroodverwarming: panelen voor lokale verwarming; niet geschikt als hoofdverwarming.
- Vloerverwarming (elektrisch): snelle en gelijkmatige warmte, maar installatiekosten en vloerafhankelijkheden.
- Elektrische kachel: flexibel, maar geen hoofdverwarming; niet efficiënt als vervanging.
Het is belangrijk te realiseren dat elektrische verwarming vaak hogere energiekosten met zich meebrengt als hoofdverwarming. Een warmtepomp is doorgaans de beste keus voor klimaat en energie-efficiëntie. Een volledig elektrische warmtepomp vraagt wel om een goed geïsoleerd huis en vloerverwarming of lage temperatuurradiatoren.
Duurzaam gas
Duurzaam gas wordt gewonnen uit duurzame bronnen waardoor je jouw huis kunt verwarmen zonder gas. Er zijn twee vormen van duurzaam gas: Biogas en waterstof.
Biogas Biogas wordt geproduceerd door organisch materiaal te laten vergisten of vergassen. Het vrijgekomen gas wordt gezuiverd en kan na aanpassingen dezelfde samenstelling hebben als aardgas, groen gas genoemd. Deze techniek wordt nu nog niet veel bij woningen toegepast.
Waterstof Waterstofgas geldt ook als duurzaam gas, maar niet alle waterstof is duurzaam. Groene waterstof wordt uit elektriciteit uit water gehaald. Voorwaarde is dat de elektriciteit duurzaam is opgewekt. Waterstof wordt momenteel vooral gebruikt bij industriële processen. Voor woningen geldt dat de beschikbaarheid nog beperkt is en aanpassingen aan gasnetten vereist zijn.
Voor wie is duurzaam gas een optie? Biogas heeft nagenoeg dezelfde samenstelling als aardgas en kan via bestaande leidingen geleverd worden; waterstof kan via bestaande gasnetten, maar vereist aanpassingen. Vanwege beperkte beschikbaarheid wordt op dit moment veel ingezet op de hybride warmtepomp, waarbij het grootste deel van de verwarming door de warmtepomp gebeurt en alleen bij lage buitentemperaturen bijgesprongen wordt door een cv-ketel op duurzaam gas. Een hybide oplossing vereist wel voldoende isolatie (minimaal label C of D) om efficiënt te blijven.
Wanneer is duurzaam gas beschikbaar? Er is nog weinig duidelijkheid. Biogas wordt in enkele projecten geleverd; bijmenging van duurzaam gas bij huidig gas is mogelijk, maar in beperkte hoeveelheden beschikbaar. Groene waterstof is nog beperkt beschikbaar en er worden proeven uitgevoerd met levering via bestaande leidingen.
Ongeacht het alternatief is een goed geïsoleerd huis een belangrijke basis. Tip: Collectieve Inkoop Isoleren via Vereniging Eigen Huis kan helpen bij isolatieprojecten.
Andere vaak genoemde opties
Er zijn nog meer mogelijkheden, zoals zonneboilers, infraroodpanelen en pelletkachels, maar sommige opties brengen gezondheids- en milieu-overwegingen met zich mee. Pelletkachels geven prettige sfeer maar produceren fijnstof bij langdurig gebruik; houtkachels kunnen veel fijnstof uitstoten en hebben onderhoud en opslag nodig. Zonneboilers leveren warm water via zonnecollectoren en kunnen, afhankelijk van zon, bijdragen aan minder gasverbruik maar vereisen soms ondersteuning door een cv-ketel voor perioden met weinig zon. Infraroodpanelen bieden lokale warmte, maar zijn niet geschikt als hoofdverwarming voor een heel huis.
Ook een elektrische cv-ketel is mogelijk, maar het verbruik ligt hoger en het is vaak niet toegestaan als hoofdverwarming in Nederland. Een elektrische vloerverwarming werkt met infrarood en is geschikt voor een gelijkmatige warmte, maar kan als hoofdverwarming duur zijn afhankelijk van vloer en isolatie. Een all-electric ready systeem biedt flexibiliteit door later om te schakelen naar een volledige warmtepomp.
Easykit Info: Hoe werkt een warmtepomp en wat zijn de voordelen?
Kosten en subsidies
De kosten variëren: een volledig elektrische warmtepomp kost tussen de €10.000 en €20.000 (exclusief subsidie); een hybride warmtepomp rond de €6.000; elektrische cv-ketels circa €2.500-€3.000. ISDE-subsidie is beschikbaar voor bepaalde opties. Nieuwere cv-ketels zijn vaak voorbereid op toekomstbestendige systemen zoals hybride warmtepompen.
Een beter begrip van welke oplossing past bij jouw woning hangt af van isolatieniveau, budget en voorkeuren. Een hybride warmtepomp kan nu al flink gas besparen en biedt een pad naar volledig gasloos wonen wanneer isolatie en infrastructuur geschikt zijn. Voor mensen met minder mogelijkheid of budget kan een all-electric-ready systeem een haalbare tussenoplossing zijn.
