Aan de westzijde van het Groninger stadhuis zitten beschadigingen die een verhaal vertellen over de bevrijding en de oorlogsschade in Groningen. De kogelgaten en de corten-staal platen vormen samen een monumentale markering die aandacht vestigt op de gevelbeschadiging, terwijl de tekst op de platen juist minder prominent is gemaakt om langzaam op te gaan in de omgeving.
Het kunstwerk en de bedoeling ervan
De platen dienen als markering c.q. omlijsting van de gevelbeschadiging en zijn slechts bedoeld om de aandacht op de beschadigingen te vestigen. De tekst op de platen is van ondergeschikte orde. Doordat de platen van corten-staal zijn, is er in de loop der jaren een steeds donkerder roestkleur op gekomen en hiermee ook op de zwarte tekst. Gezien de bedoeling van de kunstenaar, is een opfrisbeurt van de tekst dan ook niet aan orde. Navraag bij kunstenaar Henk Suurling heeft geleerd dat het de bedoeling is om de tekst langzaam te laten opgaan in de omgeving, zodat van afstand wel duidelijk is dat er sprake is van schade, maar dichterbij pas de inhoudelijk betekenis volledig zichtbaar wordt.
<
Historische context en getuigenissen
Het verhaal achter de tekst verwijst naar de bevrijding door Canadese troepen en naar de schade die tijdens de bevrijding is aangericht. De beschrijving van gebeurtenissen die in het veld zijn opgetekend varieert van dagelijkse ervaringen op straat tot het bombardement en de schermutselingen rondom Paterswoldseweg en Hereplein. De getuigenissen geven een intiem beeld van wat bewoners meemaakten tijdens die dagen: het eerste horen van kanonnen, het schuilen in huis en het zien van kogels die raamopeningen voorbij schieten.
De plek en de symboliek
De markering volgt de krommingen van de stenen ondergrond en strekt zich verticaal ruim twee meter over vijf stenen uit. Het ontwerp speelt met thema’s als zichtbaarheid vs. onzichtbaarheid, leesbaarheid vs. onleesbaarheid, en vergankelijkheid vs. overlevering. Het weer en de stand van de zon beïnvloeden de zichtbaarheid van de inscriptie, waardoor de tekst pas van dichtbij volledig leesbaar wordt.
< tagimg >Textuur en markering met cortenstaal op de gevel van het stadhuisBreder beeld: Groningen in de oorlog
Naast de markering bij het stadhuis zijn er vele gedenkplaatsen, foto’s en tentoonstellingen die Groningen’s oorlogsgeschiedenis illustreren. Diverse Groninger erfgoedinstellingen, historische verenigingen en musea hebben beeldmateriaal en verhalen aangereikt. De Verhalen van Groningen riep mensen op om fotoalbums te delen, wat heeft geleid tot een grote hoeveelheid indrukwekkend fotomateriaal, van de inval tot de bevrijding.
< p>In Groningse gemeenten zoals Delfzijl, Winschoten en Ten Boer spelen vergelijkbare onderwerpen een rol in herinneringsstructuren en publieke wandelingen die bezoekers langs de belangrijkste gebeurtenissen leiden. De wandelingen belichten onder meer de bevrijding, verzet en de aanwezigheid van Duitse troepen, en verbinden historische locaties met persoonlijke getuigenissen.Monumenten, documenten en herinnering
Het monument ‘markering munitieinslagen Stadhuis’ markeert de specifieke beschadigingen aan het Stadhuis tijdens gevechtshandelingen tussen Canadese bevrijders en Duitse bezetters. Het gedenkteken is gemaakt van cortenstaal en volgt de vorm van het gebouw. De roestkleurige plaat bedekt exact één van de bouwstenen, hoewel de onderbreking de beschadiging zelf volgt. De markering laat zien hoe nabij de geschiedenis nog steeds voelbaar is in het heden, en hoe herinnering via kunst kan voortleven.
Verbinding met lokale herinneringsinitiatieven
De verbeelding van de herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog wordt verder ondersteund door georganiseerde wandelingen en tentoonstellingen, geleid door historici zoals Saskia Poelman. Deze routes starten bij het station en bewegen langs de Joodse buurt, de Grote Markt en het Scholtenhuis, waarbij belangwekkende gebouwen en gebeurtenissen worden belicht.
- De wandelingen belichten de gebeurtenissen van 1940 tot 1945 langs bekende locaties in Groningen.
- Grote Markt, Scholtenhuis, en de Herebrug dienen als belangrijke knooppunten in het verhaal.
- Fotomateriaal uit de periode geeft een beeld van de impact op burgers en infrastructuur.
Uitgelichte getuigenissen en onderwerpen
Fragmenten uit de persoonlijke verhalen beschrijven onder meer de schade aan woningen langs Paterswoldseweg, de schuilplaatsen en de bevrijding die uiteindelijk leidde tot het weer terugkeren van veiligheid. Verhalen over onderduikers, verzetsfiguren en de nasleep van de oorlog brengen de menselijke kant van de geschiedenis naar voren en verbinden het verleden met het heden.
Technische en numerieke details
De markering heeft afmetingen van 200 bij 40 centimeter en is gemaakt van cortenstaal. Het stalen blad is onderbroken waar de bouwstenen beschadigd zijn en volgt de krommingen van de aangetaste stenen. De onderbreking symboliseert de beschadiging aan het gebouw en de geschiedenis die ermee verbonden is.
In 2012 is de tekst op de plaat met een penseel en zwarte hoogglansverf door de ontwerper verduidelijkt. De Oorlogsgravenstichting beheert een database met namen en verhalen van oorlogsslachtoffers; er wordt gevraagd om hulp bij het koppelen van deze namen aan monumenten zoals die bij het Stadhuis.
Praktische informatie voor bezoekers
Bezoekers kunnen de markering op het stadhuis bezoeken en de omgeving in ogenschouw nemen. De tekst op de platen is niet direct leesbaar van afstand, maar wordt duidelijker bij dichtbij kijken. De markering is een uitnodiging om stil te staan bij de gebeurtenissen in Groningen tijdens de bevrijding en om de context van de schade en heropbouw te begrijpen.
tags: #gaten #in #gevel #oorlog #zuiderdiep