Een plafondlift is een slim en praktisch alternatief op een verrijdbare tillift in je huis. Het is een soort spoorrails met een tilmotortje dat zo hoog mogelijk boven je hoofd hangt. Voor de gebruiker betekent dit: minder schommelingen, meet stabiliteit en een rustige transfer. Voor de hulpverlener betekent het: niet meer zwaar tillen en veel meer bewegingsvrijheid in de kamer. Met hulp van een zorgverlener of mantelzorger.
Staande motoren en hoe ze werken
De plafondmotor is het hart van een plafondlift. Dit onderdeel zorgt ervoor dat je veilig en comfortabel kan worden opgetild en verplaatst. Welke motor het beste past, hangt af van de situatie: wordt de lift altijd gebruikt met hulp van een zorgverlener of mantelzorger, of is er behoefte aan meer zelfstandigheid?
Op de eerste plaats zijn er twee bekende soorten plafondmotoren. De meest bekende (en gebruikte) is waarschijnlijk de plafondmotor die permanent in de plafondrails gemonteerd is. Ook wel de vaste plafondmotor genoemd. Deze plafondmotor rolt in z’n geheel door de plafondrail heen en weer en komt er uit de plafondmotor een hijslint of tillint naar beneden waaraan weer een lichaamsondersteuning hangt. In de plafondmotor zitten interne accu’s die stroom geven aan de motor, vaak worden deze accu’s opgeladen aan het uiteinde van de rail via een zogeheten oplaadstation. De interne accu’s van een vaste plafondmotor worden steeds opgeladen op een vast punt. Dat kan zijn via een kunststof houdertje aan de muur waar de handbediening ingestoken moet worden, of bijvoorbeeld via een oplaadpunt helemaal aan het einde van de rail. Vaak is dit naast of boven het bed, maar ook boven het toilet. Zo wordt de plafondmotor steeds opgeladen op “zijn parkeerplaats” en is ie altijd klaar voor gebruik. Ideaal als je elke dag de plafondlift nodig hebt en tillen een vast onderdeel van je zorg is.
In vergelijking met de vaste plafondmotor die permanent in de plafondrails gemonteerd is, is er ook een plafondmotor die tijdelijk aan de plafondrails gehangen kan worden. Een groot voordeel is dat een draagbare plafondmotor ook in meerdere ruimten, in meerdere plafondrailsystemen, gebruikt kan worden. Dus met aankoop van één draagbare plafondmotor kun je bijvoorbeeld in twee aparte slaapkamers of ook in een tweede (vakantie)woning een plafondrailsysteem gebruiken. Belangrijk om te weten is dat een draagbare plafondmotor alleen geschikt voor tillen onder begeleiding. Dus er moet altijd een zorgverlener bij zijn om je door de plafondrails heen te rollen tussen de verschillende transferpunten. Zelfstandig jezelf tillen en verplaatsen is met een draagbare plafondmotor niet mogelijk. De portable motor wordt vaak gekozen in situaties waar de plafondlift niet elke dag nodig is, voor specifieke plekken zoals een kleedkamer, logeerwoning of sportvereniging.
Praktisch alle plafondmotoren hebben slechts alleen een ingebouwde hoog-laag motor. Dat is ook logisch, omdat dit het uitgangspunt van een tillift is natuurlijk, elektrisch hoog-laag tillen. Je beweegt dus elektrisch alleen omhoog en omlaag. Voor het verplaatsen door de rail is altijd een zorgverlener nodig die de motor handmatig begeleidt, voortduwt. Voor de meeste gebruikers is dit voldoende en is hulp van een zorgverlener noodzakelijk bij de algemene zorg. Vanzelfsprekend is dit ook de goedkoopste versie en wordt deze uitvoering ook vaak door de gemeente (Wmo) voorgesteld en als noodzakelijk gezien.
Om jezelf zelfstandig te kunnen tillen en verplaatsen met een plafondlift zijn deze plafondmotoren ook uitgerust met een ingebouwde links-rechts motor. Met deze tweede interne motor kan de plafondmotor elektrisch door de rails heen bewegen. Soms is er ook een (medische) noodzaak voor de hulpverlener zelf om de elektrische laterale functie in de plafondmotor te hebben, bijvoorbeeld bij ernstige lichamelijk beperkingen of klachten. Ondanks dat het gewicht van de gebruiker niet meer voelbaar is in een plafondlift, moet de hulpverlener wel sturen en duwen of trekken aan de gebruiker van de plafondlift. Laat je overigens niet beïnvloeden door de omvang, grootte, van de plafondmotor zelf. Sommige fabrikanten maken compactere modellen die er erg stijlvol uitzien. Echter het is vooral de hoogte dat belangrijk is voor een ontwerp van een plafondmotor. Minder hoogte betekent meer tilbereik van je plafondlift. Zeer belangrijk wanneer je plafond niet erg hoog is, minder dan 235 cm, en je misschien gebruik maakt van een aankleedtafel of jezelf zelfstandig tilt en verplaatst. Dus kijk vooral goed naar de vorm van de plafondmotor, in de hoogte geconstrueerd of in de breedte geconstrueerd. In de breedte is altijd beter voor het tilbereik.
Sommige fabrikanten, zoals Handi-Move, hebben slimme constructies waarbij het aanhaakpunt helemaal in de cassette getrokken wordt. De grootte van de afmeting van de plafondmotor verraadt ook nog iets anders. Kleinere plafondmotoren gebruiken kleinere interne accu’s en kleinere interne motoren en tandwielen. Om vervolgens wel een hoog gewicht te kunnen tillen, worden de kleinere onderdelen extreem zwaar belast en is de snelheid van tillen en dalen vaak ook veel trager dan van de robuustere varianten. Alle plafondmotoren zijn standaard uitgerust met een handbediening. Een handbediening is een gesnoerde bediening die met een (spiraal)snoer of luchtsnoer van bediening naar de plafondmotor toe. De bedieningsknoppen van de handbediening zijn ergonomisch gevormd en meestal zonder al te veel druk in te drukken. De handbediening kan met een haak of een magneet aan bijvoorbeeld een draagjuk of kanteljuk gehangen worden, zodat deze steeds in handbereik is.
In de loop van de jaren zijn er veel verschillende modellen op de markt gekomen. Natuurlijk pakte niet elke vernieuwing helemaal goed uit bij een nieuw model plafondmotor, zeker als gebruikers erg gehecht of gewend waren aan de oude handbediening. Een afstandsbediening is een handbediening zonder snoer, oftewel een handbediening die draadloos verbonden is met de plafondmotor. De meest gebruikte methode hiervoor is met infrarood lichtsignalen. De reden hiervan is dat infrarood het voordeel heeft dat het de meeste veilige verbinding is, omdat afstandsbediening en plafondmotor steeds in elkaars zichtveld moeten blijven. Hierdoor kan er geen onbedoelde of onveilige situatie ontstaan, omdat bediener van de afstandsbediening ziet wat er gebeurt en hierdoor tijdig kan ingrijpen. De infrarood afstandsbediening is zeer geschikt voor het zelfstandig bedienen en gebruiken van de plafondlift. Wanneer je bijvoorbeeld in je bed de plafondmotor naar je toe wilt halen, kun je niet altijd bij de gesnoerde handbediening van de plafondmotor komen die op het oplaadpunt gestald staat. Een draadloze bediening kan de plafondmotor wel naar zich toe laten komen of van zich af sturen buiten het handbereik van de gebruiker. Daardoor zijn veel plafondliften voor zelfstandig gebruik uitgerust met een plafondmotor die geschikt is voor een infrarood afstandsbediening.
Wat is een plafondlift en wat maakt het anders?
Een plafondlift is een vast tilhulpmiddel dat aan rails in het plafond wordt bevestigd. Het belangrijkste onderdeel is de plafondmotor, die je met een hand- of afstandsbediening de optilt en laat zakken. Een verrijdbare tillift is een mobiel hulpmiddel op wielen dat je overal in huis of in een instelling kunt gebruiken. Zelfredzaamheid is belangrijk, maar niet altijd vanzelfsprekend.
Het bijzondere aan deze lichaamsondersteuning is dat de Surehands tilbeugel je vanaf de voorkant benadert. Tilmatten worden namelijk altijd vanaf de achterkant aangelegd. Omdat de Surehands tilbeugel van voren wordt aangebracht, kunnen mensen met rompbalans en enige handkracht dit vaak zelf doen. Zij zijn in staat zelfstandig transfers uit te voeren, zonder hulp van een zorgverlener. Tiltechniek Waalwijk is de exclusieve leverancier van deze uitvinding in Nederland. Zij komen geheel vrijblijvend langs om de tilbeugel bij je uit te proberen. Zij nemen daarvoor een verrijdbare tillift mee, zodat je in je eigen huis kunt testen hoe het werkt.
Wanneer zelfstandig of begeleid gebruik?
Afhankelijk zijn van iemand - of dat nu een zorgverlener, mantelzorger of organisatie is - kan lastig of zelfs frustrerend zijn. Afhankelijk zijn van iets, zoals een plafondlift met de Surehands tilbeugel, geeft juist vrijheid: je kunt transfers doen op het moment dat jij dat wilt. Natuurlijk is niet elke oplossing voor iedereen geschikt. Wanneer het zelf aanbrengen van de tilbeugel niet lukt, is volledig zelfstandig tillen misschien niet mogelijk. Toch kan de tilbeugel dan nog steeds uitkomst bieden onder begeleiding van een zorgverlener. Soms is begeleiding onmisbaar, bijvoorbeeld als iemand zelf geen tillift kan bedienen of de lichaamsondersteuning niet zelfstandig kan aanleggen. Ook dan biedt de plafondlift veel gemak. Onder begeleiding werkt een plafondlift namelijk lichter, veiliger en praktischer dan een verrijdbare tillift. Er zijn geen obstakels op de vloer en het verplaatsen gaat soepel en gewichtsloos.
Tweede belangrijke overweging: een plafondlift kan eenvoudig worden aangepast van zelfstandig gebruik naar begeleid gebruik - maar niet andersom. Een verrijdbare tillift past er wel in, maar het manoeuvreren kost veel ruimte en tijd. De poten van de lift botsen al snel tegen meubels en de rolstoel. In een zorginstelling zijn er vaak meerdere bewoners die ondersteuning nodig hebben. Met een verrijdbare tillift kan één hulpmiddel in verschillende kamers worden gebruikt, zonder dat elke kamer voorzien hoeft te zijn van rails. Voor mensen die meerdere keren per dag getild moeten worden - bijvoorbeeld van bed naar rolstoel, naar het toilet en weer terug - is een plafondlift vaak de beste oplossing. Soms is een lift maar tijdelijk nodig, bijvoorbeeld bij herstel na een operatie. Voor sommige mensen is zelfstandigheid heel belangrijk. Met een plafondlift in combinatie met een tilbeugel kan iemand zichzelf verplaatsen zonder hulp.
Technische en praktijke overwegingen bij aanschaf
Aan het opstaand gedeelte zijn beensteunen bevestigd en een elektrisch in hoogte verstelbare arm met handgrepen. De poten van het onderstel kunnen in- of uitklappen om te manoeuvreren in een kleine ruimte, om onder het bed of langs de zetel te kunnen, of om de tillift op een beperkter ruimte op te bergen. De tilfunctie wordt geactiveerd via een afstandsbediening die aan de lift vasthangt. Een actieve tillift (ook sta lift genoemd) tilt de persoon op tot stand of gedeeltelijke stand. Een band onder de oksels ondersteunt hierbij de persoon bij het opstaan. De beensteunen blokkeren de onderbenen ter hoogte van de knieën. Een band rond de romp kan een extra beveiliging zijn. Ook de knieën kunnen gefixeerd worden met een band. Een actieve tillift is vooral geschikt voor transfers van zittend op de rand van bed/stoel naar stoel/toilet (en omgekeerd) en voor korte verplaatsingen in staande houding.
Een passieve tillift is een tilsysteem dat uit een U-vormig onderstel op wieltjes en een opstaand gedeelte met een elektrisch in hoogte verstelbare arm waaraan een draagsysteem bevestigd is. De poten van het onderstel kunnen in- of uitklappen om te manoeuvreren in een kleine ruimte, om onder het bed of langs de zetel te kunnen, of om de tillift op een beperkt ruimte op te bergen. De tilfunctie wordt geactiveerd via een afstandsbediening die aan de lift vasthangt. Een passieve tillift tilt de persoon helemaal vanuit lig naar een half liggende of zittende houding. In bepaalde gevallen kan een elektrisch kanteljuk deze beweging vergemakkelijken. Doelgroep en voordelen: Personen met verminderde kracht en mobiliteit die zich niet zelfstandig kunnen oprichten of verplaatsen en die onvoldoende actief kunnen of willen meewerken aan het tilproces. Voordelen: een passieve tillift is in elke situatie bruikbaar, onafhankelijk van de mogelijkheden van de betrokkene, en gemakkelijk te hanteren door één begeleider. Nadelen: bed en bad moeten voldoende ruim zijn zodat de poten onder het bed komen; minder handig voor toiletgebruik.
Ruimteplanning en installatiekosten
Een plafondlift is een geavanceerd systeem dat bestaat uit verschillende onderdelen, waaronder het railsysteem, de tilunit en het tiljuk. Op modulaire wijze wordt een systeem gecreëerd dat is afgestemd op de behoefte en situatie in de praktijk. Daarnaast is een plafondlift een nagelvast systeem dat in de specifieke ruimte(n) geïnstalleerd moet worden. De hoogte van de installatiekosten is afhankelijk van de complexiteit van het project en de benodigde aanpassingen aan de situatie. Bij de overweging van een plafondlift is het ook van belang om de baten in kaart te brengen: minder fysieke belasting en hogere werkefficiëntie.
Toepassingen in badkamer en woonruimte
Een plafondlift gecombineerd met een hoog laag bad en stretcher biedt de ideale oplossing in de badkamer. Een plafondlift neemt geen ruimte in op de vloer en vormt daardoor geen obstakel in de badkamer. Door de plafondlift in een XY-systeem te plaatsen kan in de badkamer iedere positie moeiteloos worden bereikt. Plafondlift geschikt voor de badkamer: omdat we de plafondlift in rails aan het plafond monteren komt de plafondlift niet in contact met water. De bediening van de plafondlift is 100% waterproof, dankzij gebruik van luchtdruk. Het systeem werkt op 24 volt dankzij de ingebouwde accu’s. Lees meer over hoog-laag bad en badkamertoepassingen.
Een plafondlift in de badkamer beperkt fysieke belasting van de zorg en bespaart tijd. Met onze plafondliften en hoog-laag baden bieden we hygiënische oplossingen in de badkamer, terwijl zorgvrager ontspanning en welzijn ervaart en de zorgverlener efficiënt kan werken. Plafondliften kunnen ook naar de slaapkamer worden uitgebreid en muren rails kunnen eventueel gecombineerd worden met deuren. Praktisch alle plafondliften zijn voorzien van sensortechnologie voor eenvoudige bediening.
Tilbeugels en zelfstandig gebruik
Het bijzondere aan de Surehands tilbeugel is dat deze vanaf de voorkant benadert wordt en tilmatten altijd vanaf de achterkant worden aangelegd. Hierdoor kunnen mensen met rompbalans en enige handkracht vaak zelf transfers uitvoeren. Tiltechniek Waalwijk is exclusieve leverancier in Nederland en biedt vrijblijvend testen aan in een eigen huis met een verrijdbare tillift.
Een plafondlift met tilbeugel kan afhankelijk van mogelijkheden zowel zelfstandig als begeleid gebruikt worden. Als zelfstandig tilaanbod mogelijk is, kan dit onder verloop van de WMO of Wlz vergoeding vallen; overleg met de gemeente of regelhulp is aan te raden. In al deze gevallen blijft de plafondlift meestal lichter en veiliger tijdens transfers dan een verrijdbare tillift.
𝗧𝗶𝗹𝘁𝗲𝗰𝗵𝗻𝗶𝗲𝗸 | 𝗦𝘂𝗿𝗲𝗛𝗮𝗻𝗱𝘀® 𝘁𝗶𝗹𝗯𝗲𝘂𝗴𝗲𝗹 | 𝗩𝗲𝗶𝗹𝗶𝗴 𝘁𝗶𝗹𝗹𝗲𝗻 𝘃𝗮𝗻 𝗸𝗶𝗻𝗱𝗲𝗿𝗲𝗻
Samenvatting: wanneer welke lift kiezen?
De plafondlift beweegt automatisch langs het plafond met een afstandsbediening. De verrijdbare tillift is uitermate geschikt voor begeleide transfers. Wel zelfstandig verplaatsen? Dat is niet het talent van de verrijdbare tillift. Een plafondlift, in combinatie met de SureHands tilbeugel, kan mogelijk zelfstandig verplaatsen ondersteunen, mits de gebruiker voldoende zelfstandigheid heeft. Een plafondlift is ideaal voor dagelijks meerdere transfers tussen bed, rolstoel, toilet en badkamer. Een plafondlift kan ook tijdelijk nodig zijn na een operatie of bij herstel.
Belangrijkste afwegingen bij keuze
- Transfers in meerdere ruimtes en beperkte vloerruimte dankzij rails op plafond
- Beoogde zelfstandigheid versus begeleiding door zorgverlener
- Onderhoud, betrouwbaarheid en kosten van installatie
- Hoogte van plafond en tilbereik
- Type motor: vast plafondmotor versus draagbare plafondmotor
- Bediening: bedieningspaneel met snoer versus infrarood afstandsbediening
- Veiligheidsfuncties zoals kanteljuk en bandbeveiliging
Rollen en verantwoordelijken
In de meeste situaties wordt een plafondlift in Nederland gebruikt onder begeleiding van een zorgverlener. De standaard plafondmotor heeft twee functies: elektrisch omhoog en omlaag; de verplaatsing langs de rail gebeurt handmatig door de begeleider. Een plafondlift kan wel worden aangepast van zelfstandig naar begeleid gebruik; bij lange-termijn zorgsituaties kan dit de beste oplossing zijn.