Met het oog op de toename van onweersbuien en stormen, wordt het belangrijker om ook na te denken over de mogelijkheid van bliksem en blikseminslagen: blikseminslagen komen voornamelijk voor op het dak of op de hoogst gelegen punten, hoeken en randen. Wanneer er aan een gebouw een valbeveiliging voor verschillende werkzaamheden wordt geïnstalleerd, bevindt deze beveiliging zich meestal precies op deze blootgestelde plaatsen en kan de bliksem daar ook inslaan. Het is daarom noodzakelijk om het valbeveiligingssysteem te beschermen door middel van bliksembeveiliging - algemeen bekend als "bliksemafleider".
De aansprakelijkheid voor schade die is veroorzaakt door bliksem in verband met het gebruik van een valbeveiligingssysteem, wordt meestal gedragen door de eigenaar van het gebouw EN de aannemer die het valbeveiligingssysteem gebruikt. In Oostenrijk moet de eigenaar van het gebouw volgens de Oostenrijkse norm B3417 valbescherming bieden en moet de aannemer resp. moeten de medewerkers hier gebruik van maken. Dit betekent dat de aansprakelijkheid wordt verdeeld tussen de eigenaren van gebouwen en de aannemers. In elk geval moet de veiligheid van de medewerkers indirect ook worden gewaarborgd door een geschikte beveiliging tegen bliksem.
Beveiliging tegen bliksem omvat de beveiliging aan zowel de binnen- als de buitenkant. De interne bliksembeveiliging bestaat samengevat uit verschillende, voornamelijk elektronische maatregelen, zoals potentiaalvereffening (aarding). De externe bliksembeveiliging is wat meer tastbaar, algemeen bekend als "bliksemafleider" en wordt verondersteld de stroom "tegen aarde" te ontladen. Om veilig gebruik van valbescherming te waarborgen, kan een externe beveiliging tegen bliksem worden gebruikt. Deze is noodzakelijk omdat de bliksem ook onopgemerkt in een valbeveiliging kan inslaan en - wat nog belangrijker is - de schade niet noodzakelijk van buitenaf zichtbaar hoeft te zijn. Hierin schuilt het gevaar en de schijnveiligheid! een door blikseminslag verzwakt beveiligingssysteem vormt een levensgevaarlijk risico. Schade is niet altijd van buitenaf zichtbaar!
Een bekend systeem voor beveiliging tegen blikseminslag is de zogenaamde opvanger. Deze "vangt" de bliksem op zodat deze niet inslaat en naar andere delen van het gebouw kan worden afgeleid. Deze opvangers worden op de valbeveiliging gemonteerd en zijn daarnaast uitgerust met bliksemdetectoren. Met behulp van deze detectoren kan, voordat de valbeveiliging wordt gebruikt, door het uitlezen van de gegevens worden vastgesteld of er een blikseminslag heeft plaatsgevonden. In Oostenrijk wordt de evaluatie uitgevoerd via de Oö. Blitzschutzgesellschaft m.b.H.
voordat u begint met montage- of onderhoudswerkzaamheden waarbij de valbeveiliging wordt gebruikt, moet het systeem worden gecontroleerd op blikseminslagen. Alleen dan kunnen de werkzaamheden veilig worden uitgevoerd. EN62305-3 - de voorschriften voor bliksembeveiliging. Zoals besproken bij de juridische basis van een valbeveiliging, worden Europese normen omgezet in nationale wetgeving. Aan de hand daarvan wordt er een aparte versie voor bliksembeveiliging volgens voorschrift EN 62305 opgesteld, aangepast aan het resp. land. Het uitgangspunt voor de voorschriften is echter hetzelfde.
In Oostenrijk worden in de ÖVE/ÖNORM en 62305 alle eisen behandeld voor bliksembeveiliging van bouwtechnische constructies en personen. Hierin wordt beschreven hoe een "bliksembeveiligingssysteem" voor de bescherming van gebouwen en mensen eruit moet zien. Deze norm moet al bij de planning van een bliksembeveiliging worden geraadpleegd om de juiste veiligheid te waarborgen. de ÖVE/ÖNORM EN 62305 bestaat uit 4 delen. Het derde deel, dat hier aan de orde komt, is net als het vierde deel, een veiligheidsnorm. Deze twee worden voorafgegaan door twee algemeen geldige normen (delen 1 en 2), die onder andere betrekking hebben op de definitie en de risicoanalyse van bliksem.
Door de toenemende belangstelling voor de productie van hernieuwbare energie, worden steeds meer fotovoltaïsche systemen aangebracht op de daken van verschillende gebouwen. Terwijl fotovoltaïsche installaties bij particuliere huizen meestal op een schuin dak worden gemonteerd, is vooral bij openbare gebouwen en grote bedrijven een plat dak de locatie voor de fotovoltaïsche installatie en vormt daardoor de plaats voor elektriciteitsproductie. Er moeten dan ook op regelmatige tijdstippen inspecties en onderhoud aan de panelen worden gepland. Voor het belopen van het platte dak moet in omgevingen waar gevaar voor vallen bestaat een valbeveiliging worden aangebracht. Voor veilig gebruik moet deze valbeveiliging ook zijn uitgerust met een beveiliging tegen bliksem zoals uitgelegd in dit artikel. Ons krachtige kabelsysteem AIO biedt een betrouwbare en veelzijdig toepasbare oplossing.
Projectaanvraag Staat u nog aan het begin of bent u al volop bezig en heeft u een passende valbeveiligingsoplossing nodig voor uw project? Dan is dit uw startpunt. Een gesprek afspreken. Soms helpt een persoonlijk gesprek meer dan welk onderzoek dan ook. Hi bprosman, Niets helpt tegen een directe inslag! Hoe verder weg hoe meer beveiligingen je gaan helpen, maar het gaat allemaal om de hoeveelheid energie die er aanwezig is tijdens de inslagen en hoe goed deze kunnen worden gedissipeerd naar "Aarde"
Je kan 10.000€ uitgeven aan beveiliging, maar als je aarde niet goed genoeg is door b.v. de grond die door te weinig regen erg droog is geworden, dan heb je nog steeds te hoge spanningen in je systemen bij inslag. Ik gebruik steeds meer beveiliging tegen 230V spannings uitval, daar werken de meeste beveiligings technieken wel goed bij i.v.m. internet? Dan moet het wel waar zijn. Zie ook het verhaal van blackdog hierboven. Bij blikseminslag heb je (voor namelijk) met 2 zaken te maken die je apparatuur kapot kunnen maken: een directe inslag. Daar helpt niets tegen, complete meterkasten worden van de muur geslagen, stukken kabel verdampen.
Als de bliksem inslaat op een Elektriciteiskabel of draad, dan kan deze zich verplaatsen via de draden. Hoe verder weg van de inslag, hoe lager de gevolgen. Daarbij KAN een overspanningsbeveiliging zoals in je 1e linkje een stuk bij helpen. Dat apparaat is een grofbeveiliging, en haalt de hoogste spanningspieken weg uit de installatie. Deze laatste haalt (als het goed is) de laatste overspanning van de installatie. Voor een optimale beveiliging moet je dus beide hebben.
Een bekend systeem voor beveiliging tegen bliksem is de zogenaamde opvanger. Deze "vangt" de bliksem op zodat deze niet inslaat en naar andere delen van het gebouw kan worden afgeleid. Deze opvangers worden op de valbeveiliging gemonteerd en zijn daarnaast uitgerust met bliksemdetectoren.
In Oostenrijk wordt de evaluatie uitgevoerd via de Oö. Blitzschutzgesellschaft m.b.H. Voor een correcte bliksemafleiding worden de binnenkomende gas, water- en elektra leidingen aangesloten met de bliksemafleiderinstallatie. Dit noemen wij potentiaalvereffening. De kosten voor bliksembeveiliging zijn afhankelijk van de omtrek, hoogte en soort dakbedekking van het gebouw. Wilt u een exacte prijsopgave? Wij kunnen bij u ter plaatse een vrijblijvende opname doen.
TLC B.V. is meer dan 50 jaar gespecialiseerd in het installeren van bliksembeveiliging volgens de Europese norm NEN-EN-IEC 62305. Wij installeren bij zowel bedrijfspanden als bij woonhuizen, dus ook als u op zoek bent naar een beveiligingssysteem voor uw woning, bent u bij ons aan het juiste adres. Wilt u meer informatie hierover? Hoe het bijvoorbeeld zit met bliksembeveiliging voor zonnepanelen?
Belangrijke punten voor plat dak met PV-panelen
Bij hogere, dominante of vrij gelegen gebouwen of met gevoelige apparatuur is aan te raden te beveiligen. Dat varieert sterk. De kosten hangen af van hoogte, oppervlakte, constructiemateriaal en type installatie. Een plat dak klinkt misschien minder gevaarlijk dan een hellend dak. Op platte daken wordt echter vaak dichtbij de dakrand gewerkt, omdat installaties zich juist daar bevinden. De hoogte, de geleidbaarheid van het materiaal en de rechtstreekse verbinding met het elektrische systeem van het gebouw creëren een ideale route voor de enorme stroom die vrijkomt bij een inslag. Volgens de internationale bliksemnorm Nen-EN-IEC 62305 versterkt elk extra metalen object op hoogte de kans dat bliksem ‘kiest’ voor dat specifieke dak of die specifieke gevel.
Om risico's te beperken zetten installateurs en gebouweigenaren steeds vaker in op een gecombineerde aanpak van beveiliging buiten en binnen. Buiten zorgt een goed ontworpen bliksemafleider ervoor dat de elektrische lading veilig naar de grond wordt geleid. Soms wordt een Faraday-kooi toegepast, waarbij de metalen buitenschil het hele gebouw omsluit. In veel gevallen maakt Vugts gebruik van speciale bliksemopvangers, zodat een inslag niet direct op de pv-panelen terechtkomt. Voor de binnenkant van het gebouw noemt hij overspanningsbeveiligingen (SPD’s) tegenwoordig onmisbaar. Deze kleine, maar essentiële componenten worden onder andere in de meterkast en verdeelborden geplaatst en kunnen bij een spanningspiek razendsnel de overtollige lading afvoeren naar aarde. Een goede overspanningsbeveiliging is vaak de laatste verdedigingslinie.
Bij bestaande gebouwen moeten achteraf aanpassingen worden gedaan om de installaties veilig te stellen. Dat is kostbaarder, ingewikkelder en minder fraai. Zo moet er worden gekeken of de bestaande elektrische infrastructuur voldoende is gedimensioneerd om extra aardingspunten en overspanningsmodules te plaatsen. Regenpijpen kunnen roesten, kabels kunnen beschadigen door weersinvloeden, en een overspanningsbeveiliging heeft een bepaalde levensduur - zeker wanneer er al een paar stevige onweren overheen zijn gegaan. Regelmatige controle wordt geadviseerd. Wij adviseren om eens in de twee tot drie jaar een volledige check te doen van het systeem. Zie het als een APK-keuring voor je bliksembeveiliging.
Bliksembeveiliging moet worden gezien als een integraal onderdeel van het technisch ontwerp en het beheerplan. Installateurs hebben hier een sleutelrol. Zij moeten de urgentie benadrukken richting gebouweigenaren, zowel op het gebied van wettelijke verplichtingen als de pure risico’s. Hoewel pv-panelen, buitenunits en andere geavanceerde systemen inmiddels standaardwerk zijn, vraagt de bescherming ervan tegen onweer om gespecialiseerde kennis. Daarom is het ook voor installateurs zaak om op de hoogte te blijven van de nieuwste normen en technieken.
Nen 1010 is de Nederlandse norm voor laagspanningsinstallaties in gebouwen en behandelt onder andere hoe installateurs moeten omgaan met aarding en overspanningsbeveiliging. Voor bliksembeveiliging bestaat er een aparte (Europese) reeks normen, Nen-EN-IEC 62305, die specifiek ingaat op externe en interne bescherming, risicoberekeningen en ontwerprichtlijnen. De mate waarin deze normen wettelijk verplicht zijn, hangt af van het gebruiksdoel van het gebouw, de hoogte en de kans op inslag. Bij kritische infrastructuur, zoals ziekenhuizen, telecomgebouwen of datacenters, is een volledige bliksembeveiligingsinstallatie doorgaans een harde eis.
Bij een metalen dak kan je het dak zelf gebruiken als bliksemafleiding. Hiervoor moet het metaal voldoende dik zijn en de continuïteit moet gegarandeerd zijn. Alle metalen delen die zich binnen een meter van de bliksemafleidingsinstallatie bevinden, moeten in principe ook aan de installatie bevestigd worden. Het is gebruikelijk om de aarding van de bliksemafleidingsinstallatie te verbinden met de aarding van de laagspanningsinstallatie. Gewoonlijk gebeurt dit op de hoofdaardingsklem, hetgeen aanleiding geeft tot een sterstructuur. Bliksemafleidingsinstallaties zijn erg gespecialiseerde materie. Alles wat u wil weten, zal u in principe kunnen vinden in de norm IEC 62305.
De kosten voor bliksembeveiliging hangen af van omtrek, hoogte en type dakbedekking. Wilt u een exacte prijsopgave? Wij kunnen bij u ter plaatse een vrijblijvende opname doen. Het is ook mogelijk om ons voldoende informatie te sturen met betrekking tot het gebouw, zoals bijvoorbeeld een plattegrond of foto’s van het gebouw en enkele zijaanzichten. TLC B.V. is meer dan 50 jaar gespecialiseerd in het installeren van bliksembeveiliging volgens de Europese norm NEN-EN-IEC 62305.
Op indirecte wijze vallen veel aspecten - zoals brandveiligheid en elektrische installaties - wel onder dit besluit. Nen 1010 gaat over laagspanningsinstallaties en behandelt hoe installateurs omgaan met aarding en overspanningsbeveiliging.
De combinatie van binnen- en buitenbeveiliging zorgt voor een robuuste bescherming tegen zowel directe als indirecte inslagen. Voor PV-installaties en platdaken geldt extra aandacht: de hoogte en de aanwezigheid van metalen elementen vergroten de kans op inslag en kunnen de rest van de installatie beïnvloeden. Een geïntegreerde aanpak met aardingspunten, SPD's en bliksemafleiders vermindert risico's aanzienlijk.
Praktische tips en aandachtspunten
- Onderhoud: plan regelmatige inspecties en onderhoud aan de panelen en het beveiligingssysteem.
- Onderhoudsafspraken: houd rekening met degradatie door slijtage of vervuiling die de jaren daarna kan optreden.
- Aardingscapaciteit: zorg voor voldoende aardingscapaciteit en controleer aarde- en kabelroutes bij renovaties.
- Lokaliseren van inslagpunten: externe bliksemafleiders zorgen voor veilige afvoer, maar interne SPD's zijn de laatste verdedigingslinie.
- Veilig werken op hoogte: valbeveiliging is essentieel; zorg voor een veilige zone en correcte ankerpunten.