Geraadpleegde GGD-tools voor isolatie en hoe UF-schuim de gezondheid kan beïnvloeden

De GGD waarschuwt voor mogelijke gezondheidsrisico’s bij het gebruik van ureumformaldehyde (UF)-schuim als na-isolatie van spouwmuren. Binnen de Academische Werkplaats Gezonde Leefomgeving is onderzoek gedaan naar de effecten van het isolatiemateriaal UF-schuim op de gezondheid. UF-schuim wordt soms aangeboden onder een merknaam, zoals Aminotherm, Thecotherm of Enverifoam. UF-schuim in de spouw kan gezondheidsproblemen veroorzaken. Tijdens het uitharden komt het gas formaldehyde vrij. Formaldehyde geeft niet altijd klachten. De kans dat je klachten krijgt hangt vooral af van de mate waarin je met de stof in aanraking komt. UF-schuim kan lange tijd formaldehyde blijven afgeven. In de eerste periode na het aanbrengen komt de meeste formaldehyde vrij. In de loop der tijd wordt dit minder. Meestal zijn de klachten binnen een jaar voorbij. De GGD adviseert om geen UF-schuim te gebruiken om je woning te isoleren. Er bestaan ook veel andere isolatiematerialen. De GGD benadrukt dat verduurzaming van woningen belangrijk is, maar niet ten koste mag gaan van de gezondheid van bewoners. De GGD kan geen formaldehydemetingen doen. Nee. UF-schuim is een isolatiemateriaal.

Bij spouwmuurisolatie vul je de ruimte tussen de muren op met isolatiemateriaal. UF-schuim is een isolatiemateriaal waarmee je de buitenmuren van je huis kunt isoleren. Het isolatiebedrijf spuit het als vloeistof in de spouw. Daar hardt het uit tot een vast schuim. UF-schuim wordt soms aangeboden onder een merknaam, zoals Aminotherm, Thecotherm of Enverifoam. Tijdens en na het uitharden komt het gas formaldehyde vrij. Formaldehyde geeft niet altijd klachten. De kans dat je klachten krijgt hangt vooral af van de mate waarin je met de stof in aanraking komt. Mensen met longziekten, zoals astma, kunnen extra klachten krijgen als ze formaldehyde inademen. Klachten nemen snel af als je geen formaldehyde meer inademt. UF-schuim kan lange tijd formaldehyde blijven afgeven. In de eerste periode na het aanbrengen komt de meeste formaldehyde vrij. In de loop van de tijd wordt dit minder. Meestal zijn de klachten binnen een jaar voorbij. Klachten kunnen direct ontstaan, maar ook later.

Infographic over UF-schuim en formaldehyde: hoe het vrijkomt en welke gezondheidsklachten mogelijk zijn

De internetconsultaties voor wijzigingen van ISDE en SVVE staan open. Volgens het kabinet zijn collectieve warmtesystemen de maatschappelijk meest kosteneffectieve manier om aardgasvrij te worden. Warmtenetten kunnen bijdragen aan het verminderen van netcongestie, het benutten van lokale duurzame warmtebronnen en het vergroten van de flexibiliteit van het energiesysteem. Het kabinet blijft vol inzetten op collectieve warmte en werkt aan betere randvoorwaarden. Dat staat in de Kamerbrief die minister Van Veldhoven-van der Meer stuurde aan de Tweede Kamer. Netcongestie is voor veel gemeenten een van de grootste uitdagingen bij de uitvoering van de warmtetransitie. Het kabinet versterkt de aanpak van netcongestie verder. Het gebruik van UF-schuim kan gezondheidsklachten veroorzaken. Daarom raden GGD’en het gebruik van UF-schuim voor het isoleren van huizen af. Aanleiding is een onderzoek dat GGD’en hebben gedaan in woningen waar UF-schuim is gebruikt. UF-schuim is een isolatiemateriaal waarmee je de buitenmuren van je huis kunt isoleren. Tijdens het uitharden komt formaldehyde vrij, wat klachten kan veroorzaken. Meestal zijn de klachten binnen een jaar voorbij. Het meten van formaldehyde is lastig en duur. Op dit moment kunnen wij bewoners helaas niet verwijzen naar een betrouwbare partij die metingen uitvoert bij particulieren. In het verleden deden sommige adviesbureaus dit wel, maar die zijn nu erg druk en nemen tijdelijk geen nieuwe opdrachten aan. De GGD heeft contact met deze adviesbureaus. Let op: Er bestaan ook kleine meetapparaten voor thuisgebruik, maar deze handmeters zijn niet betrouwbaar. UF-schuim kan lange tijd formaldehyde blijven afgeven. In de spouw blijven vaak restjes schuim achter. Ja, er zijn veel andere isolatiematerialen. De GGD adviseert om geen UF-schuim te gebruiken om je woning te isoleren. Maar het (laten) aanbrengen van UF-schuim is niet verboden in Nederland. Laat via de verhuurder of aannemer controleren of jouw woning geschikt is voor isolatie met UF-schuim. Soms zijn huizen niet geschikt.

De GGD-praktijk kent meerdere casussen waarbij na-isolatie met UF-schuim leidde tot formaldehyde-uitstoot en/of gezondheidsklachten bij bewoners. De verduurzaming van woningen, waaronder na-isolatie, krijgt steeds meer prioriteit vanwege klimaatdoelstellingen en onzekerheid over energieprijzen. UF-schuim wordt regelmatig toegepast bij na-isolatie. In de afgelopen jaren hebben zich in de GGD-praktijk meerdere casussen voorgedaan met problemen die volgen op na-isolatie met UF-schuim. Denk aan klachten zoals irritatie aan ogen, neus en keel, maar ook hoofdpijn en misselijkheid. Deze desktopstudie heeft GGD-casuïstiek rondom het isolatiemateriaal UF-schuim systematisch in kaart gebracht. Door verschillende casussen te analyseren, werd inzicht verkregen in de aard en omvang van de gezondheidsrisico’s. Daarbij werd gekeken naar overeenkomsten en verschillen tussen de casussen, en naar factoren die mogelijk bijdroegen aan het ontstaan van klachten. Een ander doel van de studie was kennislacunes te identificeren, om zo gerichte onderzoeksvragen voor vervolgonderzoek te formuleren.

Na verdieping met technisch deskundigen en RIVM-onderzoekers, hebben de onderzoekers vier GGD’en geïnterviewd over zeven verschillende casussen. Vervolgens zijn overeenkomsten en verschillen bepaald, rode draden geformuleerd en kennishiaten geïdentificeerd. Er bestaan richtlijnen voor de branche over voorinspectie voor de beoordeling van de geschiktheid van de woning voor na-isolatie met UF-schuim. Deze richtlijnen zijn beperkt en verouderd. Het blijkt lastig om blootstelling van bewoners in kaart te brengen; er is geen eenduidig meetprotocol. Bewoners blijken vooraf vaak niet op de hoogte van mogelijke gezondheidsrisico’s van UF-schuim. De geïnterviewde GGD’en spreken van een complex krachtenveld tussen woningcorporatie, bewoners, gemeente, ministerie, aannemer en GGD. De geïnterviewde technisch deskundigen en GGD-medewerkers zien op dit moment geen mogelijkheden voor het verantwoord toepassen van UF-schuim als na-isolatie. Zij raden het gebruik van UF-schuim af zolang het niet duidelijk is hoe gezondheidseffecten te voorkomen zijn. De onderzoekers doen aanbevelingen voor vervolgonderzoek door een breed consortium. Dit onderzoek bevestigt onze zorgen over het gebruik van UF-schuim als na-isolatie. De acute gezondheidsschade die kan optreden, maar ook de geconstateerde onzekerheden over een verantwoorde toepassing van het materiaal, zijn verontrustend. Er is veel aandacht ontstaan voor UF-isolatieschuim na berichtgeving van Zembla en het standpunt van GGD GHOR Nederland. Brancheorganisaties hebben het gebruik voorlopig stopgezet. De GGD’s krijgen veel vragen van bezorgde bewoners en organisaties. Minister Boekholt-O’Sullivan erkent de gezondheidsrisico’s van formaldehyde in UF-schuim en ondersteunt het advies om het gebruik te vermijden. Download het rapport via de button links bovenaan deze pagina. In juni 2026 organiseerden we een webinar over de resultaten van de desktopstudie. Publieksinformatie over UF-schuim lees je via GGD Leefomgeving. Professional? Lees dit signaal over UF als isolatiemateriaal (RIVM).

Voorbeelddiagram: spouw, isolatiemateriaal en formaldehydeafgifte

Een spouwmuur bestaat uit twee muren met een tussenruimte; spouwmuurisolatie vult die ruimte. Bij spouwmuurisolatie worden gaten in de voegen geboord en het isolatiemateriaal ingebracht. Daarna worden de gaten weer dichtgemaakt met specie. Het is geen standaardklus; de beste optie hangt af van de staat van de muur. Controleer daarom eerst of jouw gevel een spouw heeft. Een niet-geïsoleerde spouwmuur heeft vaak een isolatiewaarde van 0,35. Met extra isolatie kun je de isolatiewaarde verhogen tot Rc 1,55 of hoger. Spouwmuurisolatie kan gecombineerd worden met binnen- of buitenisolatie. De meeste isolatiematerialen hebben een lage milieu-impact, maar sommige materialen hebben een lagere milieubelasting dan andere. Voor milieu is de beste keuze EPS-parels, glaswolvlokken, hr EPS-parels of EPS-parels wit. Let op: EPS-parels kunnen buiten de spouw terechtkomen als bedrijven niet zorgvuldig werken. Vraag naar certificaten BRL 2121 of BRL 2110 KOMO-procescertificaat. Een vakkundig bedrijf is essentieel; vraag naar certificeringen via Insula Certificatie of SKG-IKOB. Bij houtskeletbouw kan de spouw anders zijn; het skelet kan al geïsoleerd zijn. Nieuwe woningen met spouwmuurisolatie kunnen minder vochtproblemen hebben en de energiekosten verlagen. Een goede ventilatie blijft cruciaal na isoleren; ventilatie voorkomt schimmels en gezondheidsklachten. Gebruik van mechanische ventilatie vraagt om vraaggestuurde instellingen en basisventilatie die altijd doorgaat, ook als er niemand thuis is. Voor een prettig binnenklimaat is het belangrijk om kieren en naden te dichten maar deuren en kieren open te laten voor luchtcirculatie. Zonwering werkt beter aan de buitenkant. Een warmtepomp kan het milieu ten goede komen en de energierekening verlagen. Bij huurhuizen kan een plan voor isolatie samen met de verhuurder of de Woonbond helpen; juridisch loket kan advies geven bij eventuele huurverhogingen. UF-schuim blijft formaldehyde afgeven en kan gezondheidsklachten veroorzaken; goede ventilatie is essentieel. Een haardvuurtje kan de luchtkwaliteit negatief beïnvloeden.

In dit artikel staan de belangrijkste aspecten van GGD-tools voor isolatie en de werking van UF-schuim samengevat: waarom UF-schuim risico’s oplevert, welke alternatieven er zijn, hoe je spouwmuur te controleren en welke stappen je kunt nemen bij gezondheidsklachten na isoleren. Verduurzaming draagt bij aan een gezonde leefomgeving, op voorwaarde dat veilige en bewezen materialen worden gebruikt en de gezondheid van bewoners centraal staat. De GGD dringt aan op verdere kennisontwikkeling en onderzoek naar gezondheidseffecten en preventie rondom UF-schuim. De regelgeving rond subsidies en verduurzaming is tijdelijk aangepast in 2026, met stopzetting van de ISDE- en SVVE-subsidies voor UF-schuim per 1 april 2026.

tags: #ggd #tools #isolatie