Het belangrijkste verschil tussen steenwol, kokos, turf en grond is dat steenwol is gebaseerd op mineralen en niet op koolstofhoudend organisch materiaal. Het is gemaakt van natuurlijk steen, niet van kokosschillen, veenmos of de gecomposteerde bijproducten van hout die je in de meeste potgronden vindt.
Omdat steenwol tijdens het productieproces wordt verhit tot zulke extreme temperaturen (ongeveer 3000 graden Fahrenheit/ 1500 graden Celsius), is het een hygiënisch, schoon groeimedia dat vrij is van ziekteverwekkers. Het is ook volledig compatibel met hydrocultuur telen en geautomatiseerde hydrocultuur systemen, evenals geautomatiseerde irrigatie technologieën die afhankelijk zijn van nauwkeurige controle.
Steenwol is een zeer geschikt groeimedia voor Controlled Environment Agriculture. Deze gesloten omgeving, in combinatie met steenwol en geautomatiseerde teeltsystemen, maakt het mogelijk om elk aspect van de verlichting, voeding en irrigatie van de planten te controleren door de teler. Steenwol producten zijn ontworpen voor Precision Growing en zijn volledig compatibel met de sensoren en automatiseringstools die worden gebruikt in een datagestuurde kweekstrategie.
Hygiëne en duurzaamheid van steenwol
Is steenwol hygiënischer dan aarde, turf of kokoss? Een andere reden waarom Grodan producten populair zijn bij opkwekers en telers is dat steenwol een schoon groeimedia is. Steenwol wordt veel minder snel vervuild door schimmels, gisten en bacteriën, maar ook door insecten en microben die zich voeden met en leven van koolstofhoudend organisch materiaal in kokoss en aarde. Dit komt de kwaliteit van het gewas ten goede. Behalve dat steenwol van nature schoon is, verpakt Grodan zijn producten ook in een beschermende folie die algengroei tegengaat en de verwerking vergemakkelijkt.
Duurzaamheidsprofiel van steenwol
Grodan profileert zich al jaren als een bedrijf met een actief beleid op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Duurzaamheid is dan ook een integraal onderdeel van onze bedrijfsfilosofie. De zorg voor mens en milieu komt tot uiting in elke fase van de levenscyclus van onze groeimediaoplossingen, van productie, primair gebruik en recycling tot secundaire markten na de oogst. Het groeimedia dat we hebben geïnnoveerd om grondloos telen te ondersteunen is gemaakt van steenwol - een schoon en recyclebaar materiaal dat wordt gevormd uit overvloedig basaltgesteente.

Toepassingen en ervaringen uit binnen- en buitenkweek
Nu de zon weer lekker schijnt, kunnen paprika-, komkommer- en tomatenplantjes overdag naar buiten. Maar de afgelopen weken was het vaak druilerig en grijs weer en groeien mijn plantjes binnen voor geen centimeter. Ze staan op zolder, daar is het warm, maar er is weinig licht.
Vorig jaar al had ik gezien dat Ikea kwam met een kweekset voor binnen met UV-licht. Nog tegengehouden door de prijs liep ik er met een grote, verlangende boog omheen, maar twee weken geleden ging ik toch overstag. Immers; ik vind kweken en alles wat met creëren (en eten te maken heeft) zo ontzettend en langdurig tof dat ik verwachtte er toch erg blij van te worden. En inderdaad, in anderhalve week onder het kunstmatige zonnetje was de groei van mijn planten net zo groot als in de vijf grauwe weken ervoor en voelde de aankoop als erg leuk en zinnig.
Een Ikea-systeem gaat uit van twee elementen: het kweken uit zaad op water met zogenaamde stekpluggen en steenwol, en het groeien van de zaailingen in hydrocultuur met vloeibare voeding en onder UV-licht. Deze twee systemen samen zorgen ervoor dat je hypothetisch van zaadje tot oogst binnen kan kweken en dus het hele jaar verse groenten en kruiden hebt, ook in de winter. Dus aan de slag…
Bij beide systemen zit een duidelijke handleiding, zowel voor het in elkaar zetten van het systeem als voor het kweken zelf. Op z’n Ikeaans, met plaatjes etc. Ikea voorziet, heel slim, in pluggen, voeding, zaadjes, etc. En als je alle verschillende stappen volgt kan er niet veel fout gaan. De kweekset is uit te breiden met verschillende etages, uiteindelijk kan je zelfs uitkomen bij een ‘kweekflat’ van drie lagen boven elkaar.
Daarnaast heb ik een aantal zaadjes opgekweekt in de stekpluggen en vervolgens overgezet in de hydrocultuur. Dit lukt prima. Je kunt de zaailing met stekpluk en al in de steentjes zetten. De plant groeit dan gewoon verder. Het opkweken in de pluggen lukt alleen voor lichtkiemers.
Ook andersom: een plantje overzetten van substraat naar aarde (wel goed vochtige, luchtige, doorlatende aarde) is goed gegaan. Oftewel: Hoewel het natuurlijk het veiligst is om de gebruiksaanwijzing te volgen en alleen van plug naar substraat te gaan, zijn er meer mogelijkheden. Wat echt niet lukt is om een stekplug met zaailing rechtstreeks in de aarde te zetten. Als de stekplug is opgedroogd gaat deze knijpen, droogt de plant mee en kan geen water meer opnemen. Je moet de zaailing dus voorzichtig uit de stekplug pellen als je deze over wilt zetten in aarde.
Wat ik echt een voordeel vind is dat je de bak waar de plantjes met hun bakjes in hangen, een keer vult met water en voeding en dan voor lange tijd klaar bent. Je kunt dus ook met nog kleine kwetsbare plantjes, gemakkelijk een aantal dagen met vakantie. Met behulp van de tijdklok kun je het UV-licht voor de plantjes gemakkelijk instellen. De UV lampen zijn duur in aanschaf. De prijs daarvan hield me in eerste instantie tegen. De UV lampen zelf, die je minimaal 16 uur per dag aanhebt, zijn A+ lampen. Ik ben benieuwd naar mijn elektriciteitsrekening.
Wat kleine kanttekeningen: het kweeklicht wordt het best door de planten opgevangen als het een afstand van 30 cm tot de plant heeft. Grote tomatenplanten en komkommers groeien al snel over je kweeksysteem heen en uit hun kleine substraatbakje. Voor sla, kruiden, etc. verwacht ik hierbij geen problemen. De stekpluggen zijn vrij duur in aanschaf; rond de drie euro voor 50 pluggen, in elke plug gaan 1 of meer zaadjes, maar ik denk dat deze pluggen in grootverpakking voordeliger zijn als je doorlopend wilt gaan kweken. Helaas kun je de pluggen alleen bij het restafval weggooien als je plant volgroeid is.

Met de vloeibare plantenvoeding doe je wel lang. Al met al ben ik absoluut blij met het systeem. Ik vind het erg leuk om de zichtbare groei van de plantjes te kunnen zien. Daarnaast word ik blij van die zonnige lampjes op een regenachtige dag. Doordat de plantjes ook nog over te zetten zijn in potjes met aarde zit je niet helemaal aan het hydro-systeem vast als blijkt dat je plantje om welke reden dan ook toch overgezet moet worden en kan je voordelen van kweken in hydrocultuur wel benutten. Voor mij is dit erg prettig aangezien ik ook veel plantjes in de moestuin en kas wil zetten. Ik vind dat Ikea op een fijne, laagdrempelige manier een hydrocultuur kweeksysteem op de markt heeft gezet waar je nu als ‘enthousiaste leek’ aan durft te beginnen.
Praktische tips en stappen voor kweek op steenwol
Ben je het slepen met aarde beu? Wil je de grote opbrengsten en snelle groei van een kweek op steenwol zelf ervaren? Dan heb je geluk want in dit artikel geven we je een paar handige tips voor je eerste kweekronde op dit luchtige medium. Een van de meest gebruikte mediums in de commerciële teelt van allerlei gewassen is steenwol. En niet zonder reden want op steenwol groeien planten ontzettend snel. Ook wietplanten kunnen uitstekend op steenwol gekweekt worden. Het luchtige medium is zelfs perfect voor cannabisplanten, die zoals je misschien weet niet graag te nat staan. En hoewel dit alles wellicht behoorlijk professioneel klinkt, valt dat reuze mee.
Waarom steenwol kiezen? Steenwol zorgt voor snellere groei, grotere opbrengsten en is ideaal voor cannabisplanten, omdat die niet graag te nat staan. Steenwol voorkomt dat met een open structuur waardoor het veel zuurstof vasthoudt.
Tip 1. Als je in aarde kweekt begin je doorgaans ook in een kleiner potje, en op steenwol is dat niet anders. Alleen in plaats van een potje met aarde, gebruik je op steenwol gewoon kleine steenwolblokjes of easy plugs. Laat het plastic om steenwolblokjes zitten, en dompel je startpluggen eerst even in water met een pH-waarde van 5,5 voor je ze gebruikt. Schud het overtollige water daarna in slagende bewegingen eruit. Knijp nooit in je steenwol want het veert niet terug zoals een spons.
⚠️ Belangrijk bij startpluggen: Knijp nooit in steenwol - het veert niet terug zoals een spons!
Tip 2. Aarde bevat altijd wel een beetje voeding maar steenwol niet. Hierdoor moet je meteen met voeding beginnen zodra je blaadjes ziet. Gebruik in het begin echter maar een heel lage dosering - meestal vind je de instructies daarvoor wel op de fles en zuur het water ook meteen aan tot het een pH-waarde tussen 5,5 en 6,2 heeft (5,8 is ideaal). Steenwol is een inert materiaal, zonder voedingsstoffen.
Ideale pH-waarde Houd de pH-waarde bij een kweek op steenwol tussen 5,5 en 6,2, met 5,8 als optimale waarde.
Tip 3. Transplanteer op het juiste moment! Het handige van steenwol is dat de wortels er supersnel in groeien. Het zal dan ook niet lang duren voordat er overal uit je kleine steenwol startplugje wortels groeien. Je kunt het blokje ook naar een steenwolmat transplanteren, of naar een pot met steenwolvlokken (mapito) transplanteren.
Tip 4. Laat je steenwol blokken of matten eerst even weken voordat je gaat transplanteren, en gebruik hier voedingswater voor dat je plantje al gewend is. Gebruik dus dezelfde voeding, dezelfde sterkte en dezelfde pH-waarde.
Tip 5. Na het transplanteren heeft je plantje een paar dagen meer dan genoeg water en voeding. Geef je pas verplaatste plantje daarom even een tijdje niets. Transplanteer pas als je steenwol startplug vol zit met wortels!
⏳ Timing is alles! Week je steenwol eerst 24 uur in voedingswater met de juiste pH-waarde voordat je transplanteert.
Animatie Peilgestuurde Drainage
Druppelsystemen en irrigatie
Tip 6. Druppelsystemen zoals het Flow Hydroponics 3-in-1 Systeem zijn de handigste manier om je wietplanten op steenwol mee te bewateren. In het begin is 1 keer per dag voldoende en naarmate je plant groeit moet je wellicht vaker dan 1 keer per dag water geven. Geef bij het bewateren op steenwol, voedingswater tot je ongeveer 10% lekwater ziet aan de onderkant.
Tip 7. Wees ook niet bang om je steenwol tussen twee waterbeurten door, de kans te geven om wat in te drogen. Het meeste water zakt in steenwol bovendien snel naar beneden waardoor het soms lijkt alsof de bovenkant van het blok of steenwolmat droog is, terwijl dit niet zo is. Probeer een gevoel te ontwikkelen door je plant op te tillen en het gewicht te voelen. Druppelsystemen bieden de beste manier om wietplanten op steenwol te bewateren.
🎯 Lekwater-regel: Geef water tot je ongeveer 10% lekwater ziet.
Drainage en substraatmatten
Tip 8. Je doet er goed aan om je steenwolblokken of potten met mapito, af te dekken met plastic of een speciale deksel. Tip 9. Steenwol houdt weliswaar veel water vast, en het is essentieel om het medium wat te laten indrogen tussen waterbeurten. ⚖️ Gewichtsregel Laat steenwol nooit lichter worden dan de helft van het gewicht wanneer het volledig verzadigd is.
Een nieuwe teelt begint in veel gevallen met nieuw substraat, dit is hygiënischer dan het hergebruiken van substraatmatten. Het is hierbij belangrijk dat je de substraatmatten op de juiste manier plaatst. Verkeerd plaatsen heeft negatieve gevolgen voor de teelt. Hetzelfde geldt voor het aantal draingaten en de positie van draingaten in de steenwolmatten. Met behulp van draingaten loopt het teveel aan irrigatiewater uit de steenwolmatten. Het is van belang om dit op de juiste manier te doen.

Hoe plaats je nieuwe substraatmatten en draingaten?
Bij het plaatsen van nieuwe substraatmatten moet je letten op een aantal aandachtspunten: ontvangst, opslag en vochtigheid. Voor een optimale capillaire werking dient de mat minimaal 24 uur volledig verzadigd te blijven en minimaal 24 uur voor het planten draingaten te hebben. Planten worden niet op droge matten geplant; zet de matten met de juiste kant naar boven en plaats irrigatiepinnen. Een kastemperatuur tussen de 18°C en 28°C biedt de beste omstandigheden voor inworteling van de planten. Voorkom een koudeschok door de planten direct naar de kas te brengen en deze zo snel mogelijk te planten.
Hoe maak je draingaten in steenwolmatten? Maak minstens 24 uur voor het planten draingaten in de steenwolmatten zodat het overtollige water kan weglopen uit de mat. Laat aan de onderkant geen dood water achter. De afstand tussen de eerste druppelaar en het draingat bepaalt het watergedrag in de mat. Maak draingaten door het folie verticaal van de onderkant naar de bovenkant van de mat toe minimaal 3 cm open te snijden. De beste plaats voor draingaten is tussen de planten, op het laagste punt van de mat richting de helling. Maak één draingat per 133 cm matlengte. Bij langere matten kies je voor één of twee draingaten, afhankelijk van de voorkeur van de teler. Draingaten breder maken voorkomt blokkering tijdens de teelt.
Bij het maken van de draingaten komt veel afvalwater vrij. Recycleer dit afvalwater voor de volgende teelt of voer het af via de riolering. Kan het drainagesysteem dit niet verwerken, begin bij het laagste punt en werk naar het hoogste punt. Je kunt ook kiezen om niet alle steenwolmatten op dezelfde dag te draineren, maar te verdelen over meerdere dagen.
Animatie Peilgestuurde Drainage
Staat je antwoord er niet bij? Vul het contactformulier in en Roel Bijl neemt contact met je op. Op werkdagen zelfs binnen 24 uur. Whitepaper 'Substraatmatten: van kiezen tot recyclen' biedt diepgaande inzichten over de invloed van substraatmatten op wortelontwikkeling en teeltduur.
Samenvatting van voordelen
- Hogere controle over groei door inert medium met open structuur.
- Snellere wortelgroei en betere wortelontwikkeling door optimale zuurstofvoorziening.
- Vereenvoudigde automatisering en datagestuurde teeltstrategie.
- Hygiënischer dan aarde en vele andere traditionele media.