Architectuurhistorie van Heemskerk en Rijnsburg: gevels, tekeningen en bouwhistorische inzichten

In ons online archief vindt u tekeningen en constructiegegevens van gewone gebouwen en woningen in Heemskerk tot 1 oktober 2010.

Domien de Waghemakere (ca. 1460-1542) was een telg uit een geslacht van bouwmeesters.

Hun ontwerpen bepalen nog altijd het uitzicht van belangrijke gebouwen in flink wat Belgische steden.

Zo zouden minstens onderdelen van dit rijtje landmarks er anders uitgezien hebben zonder De Waghemakere of een van zijn familieleden: de flamboyante torenspits van de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal in Antwerpen, de Sint-Jacobskerk en de Oude Beurs in diezelfde stad, de Sint-Gummaruskerk in Lier, of het (voormalige) Broodhuis in Brussel.

En dat is slechts een selectie.

Liep de geschiedenis iets anders, dan was men in Antwerpen, zoals in andere steden, fier geweest op een gotisch en niet een renaissancistisch stadhuis.

Joost Massijs, Ontwerp torenfront Sint-Pieterskerk Leuven, 1500-1507, perkament, inkt, 276 x 82 cm, Museum M, Leuven, inv. nr. Echte ontwerpen van gotische bouwwerken in de Nederlanden zijn zeldzaam.

Vandaar dat de ontwerptekeningen van De Waghemakere en Rombout Keldermans, ook afstammend van een belangrijke familie van architecten, voor het stadhuis in Gent een plaats kregen in de Topstukkenlijst.

Het contract van 1517 tussen de schepenen van de keure en de ontwerpers bleef bewaard.

Slechts een vierde van dat oorspronkelijke en groots opgezette concept werd vóór 1540 gerealiseerd.

Typisch voor grote bouwwerken uit het verleden is de lange bouwfase.

De gevel van het Gentse stadhuis kwam wel volgens plan tot stand en is opgetrokken in laatgotische, flamboyante stijl met afwisselend kalkzandsteen uit Lede en blauwe hardsteen uit Ecaussines.

De versierde nissen waren bedoeld voor beelden van de graven van Vlaanderen, maar die werden pas gemaakt tijdens de negentiende en de twintigste eeuw.

In de eeuwen na de interventie van De Waghemakere en Keldermans werd het gebouw aangepast aan de noden en de stijlvoorschriften van de tijd, zoals de aanpalende en sterk contrasterende renaissancegevel met boven elkaar geplaatste zuilenordes.

Even exemplarisch is het ontwerp van Joost Massijs (1463-1530) voor de bekroning van de westgevel van de Sint-Pieterskerk in Leuven.

Joost was de broer van de schilder Quinten Massijs.

De eerste steen voor Massijs’ ontwerp van een drietorenfront werd in 1507 gelegd.

De driekoppige toren is een echte aandachtstrekker vanwege zijn weelderig uitgewerkte ornamenten, maar meer nog door zijn impressionante hoogte.

Indien de tekening volgens de gebruikelijke schaal van 1:60 is opgevat, dan zou dat betekenen dat zijn torenspits 175 meter boven de begane grond zou uitgetorend hebben.

Maar dat in de voorwaardelijke wijs, aangezien de westgevel geen bekroning heeft gekregen, en dat mogelijk door stabiliteitsproblemen.

Aangezien we zo gewend zijn aan het exterieur van deze fraaie kerk, zou Massijs’ toren vandaag een choquant effect hebben gehad.

Zonder de zeldzame tekening of de maquette bewaard in de kerk was het precieze uitzicht van zijn plannen waarschijnlijk onder de radar gebleven.

Pieter Coecke van Aelst, 1502-1550, Die inventie der colommen met haren coronementen ende maten. Uit Vitruvio ende andere diversche auctoren [...], 1539, Universiteitsbibliotheek, Gent, inv. nr. 15,7 bij 11 centimeter, groter is het boekje Die inventie der colommen niet.

Iets dat klein is, kan best een groot effect sorteren.

Pieter Coecke van Aelst (1502-1550) gaf het in 1539 zelf uit.

Op het voorplat staat dat het bedoeld is voor schilders, beeldsnijders en -houwers of gewoon voor de architectuurliefhebber, maar het was in de eerste plaats gericht aan architecten en vakmensen.

Het is een samenvatting in het Nederlands van het werk van Vitruvius, die leefde tijdens de eerste eeuw voor onze tijdrekening, en die met zijn traktaat De Architectura Libri Decem het invloedrijkste werk ooit over architectuur schreef.

Dominicus de Waghemakere en Rombout Keldermans II, Ontwerptekening van het stadhuis (gevel Hoogpoort), 1518, perkament, inkt, 142 x 84 cm, 120 x 84 cm, STAM Gent, inv. nr.

Pieter Coecke van Aelst zijn eigen vertaling uit het Latijn was dan weer het allereerste boek over architectuur in de Zuidelijke Nederlanden.

In hetzelfde jaar als Die inventie der colommen verzorgde Pieter Coecke van Aelst ook een Nederlandse vertaling van de geïllustreerde architectuurverhandeling van Sebastiano Serlio (1475-1554), een invloedrijk handboek over architectuur, en dat slechts twee jaar na de originele editie.

Daarna volgden Franse en Duitse edities.

Hij was zelfs Serlio te snel af door vóór de auteur een Franse vertaling op de markt te brengen.

De auteur deed dan ook zijn beklag over ongeoorloofde publicaties van zijn boeken.

Maar wat hier telt, is dat de man een neus had voor wat nieuw en belangrijk was.

Zijn boeken kondigden de komst aan van de renaissancearchitectuur in de Nederlanden.

En doordat Pieter Coecke van Aelst ook eigen commentaar opnam, krijgen we een geprivilegieerde inkijk in die spannende tijden toen onze architectuur de overgang doormaakte van voornamelijk gotische naar ‘klassieke’ bouwkunst, hoewel tot in de zeventiende eeuw gotische kerken gebouwd werden.

Eigenlijk was het wachten tot de bouw van het stadhuis van Antwerpen naar een ontwerp van Cornelis Floris (1514-1575) tussen 1561 en 1562.

Jacques Francaert II, Premier Livre d’Architecture, 1617, inkt op papier, 35 x 25 cm, Artesis Plantijn Hogeschool, Antwerpen, inv. nr.

Pieter Coecke van Aelst was een echte renaissancemens, multigetalenteerd en dus thuis in vele disciplines die in die tijd hoog aangeschreven stonden.

Hij was tekenaar, schilder en ontwerper van wandtapijten, glas-in-loodramen, edelsmeedwerk en prenten.

Zijn belezenheid en kennis blijkt uit de werken die hij in deze disciplines voortbracht.

Die intellectualiteit is typisch voor de renaissance en komt het duidelijkst naar voren in zijn werk als vertaler en publicist van architectuurtraktaten.

Pieter Verbruggen II (1648-1691) was een Antwerpse beeldhouwer en prentkunstenaar.

Hij was vooral bedreven in het ontwerpen van meubilair, grafmonumenten en epitafen, portalen en portiekaltaren.

Van zijn geschetste ontwerpen wordt een belangrijke collectie bewaard in het Museum Plantin-Moretus in Antwerpen, waaronder drie schetsboekjes uit Rome.

Het gaat om stukjes en beetjes van zuilen, basementen, entablementen, epitafen, nissen, raamversieringen, maar ook sculpturen, plattegronden en vele andere zaken, hier en daar voorzien van neergekrabbeld commentaar.

Verbruggen steelt met zijn ogen, van Michelangelo tot Bernini.

Pieter Verbruggen II, Pagina 29 (verso) van een schetsboek met 74 bladen, 1674-1677, pen in bruin over rood krijt, grafiet, boekband van perkament en papier, 19 x 14 cm, Collectie Vlaamse Gemeenschap, Topstukkenfonds, in langdurige bruikleen aan Museum Plantin-Moretus, Antwerpen, inv. nr.

Lieven Cruyl, Twee ontwerptekeningen voor een nieuwe bekroning van het Gentse Belfort, 1684, perkament, inkt, hout, 170,5 x 90,5 cm, 209 x 103,5 cm, STAM, Gent, inv. nrs.

Jacques Francaert (1577-1651) was de hofarchitect van de aartshertogen Albrecht en Isabella.

Ook Francaert was van vele markten thuis.

Naast architect was hij schilder, graveur, ontwerper van feestarchitectuur en triomfbogen, en publicist.

In die laatste hoedanigheid kwam zijn Premier livre d’architecture tot stand in 1617.

Eigenlijk zou hij vier boeken wijden aan architectuurtheorie, maar enkel dat ene deel werd uitgegeven.

Ook hij kon niet rond Vitruvius heen, maar hij baseerde zich ook op Michelangelo (1475-1564) en zijn sculpturale interpretatie van architectuurornamenten.

Francaert verbleef in Rome en was er onder de indruk van de beroemde Florentijn.

In zijn boek behandelt Francaert poortconstructies, waarmee hij een vernieuwing inluidde in de Zuidelijke Nederlanden.

Deze versie op de Topstukkenlijst behoorde toe aan de bibliotheek van Peter Paul Rubens (1577-1640) en speelde mogelijk indirect een rol bij de bouw van het Rubenshuis.

Het is slecht één van twee bewaarde exemplaren in een openbare bibliotheek in België.

Boeken als deze zijn op zich al kunstwerkjes, met in dit geval gave gravures van de hand van Michel Lasne (ca.

Wat we als volmaakte meesterwerken beschouwen heeft vaak, misschien wel altijd, evenveel te maken met het toeval als met weloverwogen, geniale ingevingen.

De geschiedenis van de architectuur in de Nederlanden is vaak een weerspiegeling van volatiele smaken en stijlen, van inspiratie en prozaïsche omstandigheden als geldtekorten of de overgang van de macht.

Ook deze beschermde gebouwen, die het decor van onze levens bepalen, stonden ooit ter discussie.

Pieter Coecke van Aelst, Die inventie der colonnen met haren coronementen ende maten.

Paul Vredeman de Vries, Reeks ontwerptekeningen voor houten meubilair en architectuur, ca.

Heemskerk is een plaats en gemeente in Midden-Kennemerland in de Nederlandse provincie Noord-Holland. De gemeente Heemskerk zet zich in om het erfgoed van de gemeente op duurzame wijze te behouden voor de toekomst.

In 2050 is alle energie in Nederland duurzaam.

Wilt u weten wat u kunt doen om uw pand te verduurzamen?

Via Duurzaam Heemskerk kunnen inwoners van de gemeente Heemskerk meer informatie vinden over het verduurzamen van hun woning.

Duurzaamheidsadvies Een specifiek duurzaamheidsadvies van een Duurzame Monumenten (DuMo) adviseur zorgt ervoor dat uw monument verduurzaamd wordt met oog voor de monumentale waarden.

Het Restauratiefonds biedt een vergoeding aan voor een deel van de kosten van een duurzaamheidsadvies voor uw monument.

Heeft u een rijksmonument? Bent u eigenaar van een gemeentelijk monument en heeft u plannen om onderhoud of restauratiewerkzaamheden te laten uitvoeren aan het monument?

Jaarlijks kunt u voor onderhoud aanspraak maken op minimaal € 250 en maximaal € 1.000 als bijdrage in de onderhoudskosten.

Als u uw monument wilt verbouwen, restaureren of verduurzamen is dat altijd maatwerk.

Als u een wijziging aanbrengt aan een monument of karakteristiek pand dan wordt getoetst of er geen historisch waardevolle elementen verloren gaan.

Wilt u weten welke regels en beleid gelden voor uw monument? Historische Kring Heemskerk.

De Monumentenwacht Noord-Holland helpt monumenteneigenaren bij het periodieke onderhoud van hun pand.

Zij voeren inspecties, geven praktische tips en adviezen en voeren klein (nood)herstel uit.

Bent u eigenaar van een Stolpboerderij?

The idea is that at individual scales the additional load is ignorable, but at mass scraper levels it adds up and makes scraping much more expensive.

Ultimately, this is a placeholder solution so that more time can be spent on fingerprinting and identifying headless browsers (EG: via how they do font rendering) so that the challenge proof of work page doesn't need to be presented to users that are much more likely to be legitimate.

Please note that Anubis requires the use of modern JavaScript features that plugins like JShelter will disable.

Het wijk Waterakkers is gemaakt door Albert en Van Huut.

Hij heeft het kantoor van de Gasunie in Groningen gemaakt.

Het beeld is een offerplaats.

Deze opgeworpen heuvel is een van de alleroudste historische plekken van kennemerland.

De pilaar komt uit de 14e en 15e eeuw.

Het Kasteel Marquette is niet meer als slot.

De eerste bewoner van het Kasteel Marquette was Marquette, maar nu is het een monument.

Het trappetje gaat tot een kelder.

Het kunstwerk "Beeld Meeting Point" betekend ontmoetings plek.

Dit kunstwerk is gemaakt van ferrocement En gemaakt door Erik Meijer.

Het Dorpskerk was voor het protestantse geloof.

Vroeger heette het eerst kerk van Twello.

De kerk moest opnieuw gemaakt worden, omdat de Spanjaarden de kerk kapot maakten.

Daar in de kerk werden oorlogs slachtoffers begraven.

Het beeld Maerten Heemskerk is van staal gemaakt en door Sanguis, Pituita en Bilis Nigra.

Aan de zijkant is het een beetje van macaroni gemaakt, maar als je nu kijkt zie je het niet goed.

Het beeld laat zien dat hij een blad vast had.

De Dichtregel Lucebert staat: zo ben ik tot over mijn oren verlooft met het licht.

Dit betekent: zinsnelde uit een bijbel.

Luceberts echt naam is Lubertus Jacobus.

Hij woonde hier in Heemskerk van 1947 tot 1948.

Het Laurentiuskerk is gemaakt in 1891 door H. Laurentius.

De taal van de kapel is Latijns.

Tegen over het gebouw is een bibliotheek.

Het kunstwerk het steelt een gebogen blok stuk voor de stroming van de kunst.

Het kunstwerk Scope is gemaakt door Rob Thomsett.

De ontwerper bedoeld met dit beeld een Case Diagram.

De Heemblom is ontworpen door Piet Blom.

De gebouwen hebben geen vorm.

Hij heeft ook een ander gebouw ontworpen met een kubusvormige vorm/ style.

Bij de vlaggenmast bij de heg rechts van de Historisch gebied, hier stond een een kasteel.

Gerrit II heeft het kasteel gebouwd.

Het Gasbedrijf is gemaakt door Piet Blom.

De bijnaam van het gasbedrijf is gasservice.

De functie van de bedrijf is nu als woning en bedrijfsuni.

Het Slotgracht heet "De Boeg".

Het is ontworpen door Piet Blom en Hans van Eyk.

Het kunstwerk is van plaatstaal.

Infographic: Schematische tijdlijn en topstukken van de Nederlandse gotiek tot renaissance

Historische kerkaard en architectuurontwikkelingen

De Topstukkenlijst bevat schetsen en ontwerpen die de overgang van gotische naar renaissancearchitectuur illustreren en benadrukt de invloed van familie van architecten zoals De Waghemakere en Keldermans.

  • Verleden en actualiteit van bouwhistorische tekeningen in het archief
  • Invloed van Vitruvius en Sebastiano Serlio op Zuid-Nederlandse architectuur
  • Overzicht van belangrijke stedelijke monumenten in Gent, Antwerpen en Leuven

Praktische mogelijkheden voor gebruikers

De bouwvergunningen mogen niet commercieel worden gebruikt of door anderen worden hergebruikt.

Gebruik de zoekbalk om een gebouw of woning te vinden op adres. Voer bijvoorbeeld een (deel van een) straatnaam in.

Klik direct op het juiste adres of bekijk een overzichtslijst met beschikbare bouwvergunningen voor die straat.

Als u een bouwvergunning niet kunt vinden op basis van het huisnummer, voer dan alleen de straatnaam in. Controleer of u het "complexdossier" ziet.

Op de vergunningpagina ziet u beschikbare documenten. U kunt de aanvraag, het besluit of andere documenten ook fysiek ontvangen op A3 of A4-formaat krijgen.

Verduurzaming en monumentenzorg in Heemskerk

De gemeente Heemskerk zet zich in om erfgoed op duurzame wijze te behouden voor de toekomst.

Via Duurzaam Heemskerk kunnen inwoners meer informatie vinden over het verduurzamen van hun woning en monumenten.

Een Duurzaamheidsadvies van een DuMo-adviseur zorgt ervoor dat een monument verduurzaamd wordt met oog voor monumentale waarden.

Het Restauratiefonds biedt een vergoeding aan voor een deel van de kosten van een duurzaamheidsadvies voor uw monument.

De Monumentenwacht Noord-Holland helpt monumenteneigenaren bij onderhoud en kleine herstelwerkzaamheden.

tags: #heemskerk #rijnsburg #gevel #tekening