De meterkast is een van die ruimtes waar je eigenlijk niet naar omkijkt. Misschien hooguit een paar keer per jaar om de meterstanden op te nemen, of wanneer de meterkast gebruikt wordt als opbergplaats. En dat terwijl zich in diezelfde meterkast het hart van uw elektrotechnische installatie bevindt dat de nodige risico’s met zich meebrengt. Is uw meterkast wel zo veilig?
Een meterkast moet voldoen aan richtlijnen die zijn opgesteld door de gezamenlijke netbeheerders. Deze normen bepalen hoe een meterkast of bouwkast moet worden ingericht, zodat monteurs vlot kunnen werken en elektra veilig verdeeld kan worden over de woning. In de huidige regelgeving zijn de afmetingen, toegankelijkheid en ventilatie cruciale punten, vooral met het oog op brand- en gasveiligheid.
Wat is een meterkast en wat zit erin?
Iedere woning en elk pand heeft een meterkast, tegenwoordig vaak ‘meterruimte’ genoemd. De inhoud bestaat uit water-, gas- en elektriciteitsaansluitingen. Daarnaast omvat de elektrotechnische installatie alle zaken die zijn aangesloten in de meterkast om apparaten van elektriciteit te voorzien. In de meterkast bevindt zich ook de stoppen-, installatie- of groepenkast. Deze hebben allemaal dezelfde functie: hierin komt de elektriciteit binnen en deze wordt vervolgens beveiligd en verdeeld over de verschillende groepen.
Een groepenkast en een installatiekast zijn hetzelfde. Een stoppenkast is echter een groepenkast of installatiekast met ouderwetse ‘stoppen’ ofwel smeltzekeringen. Als de belasting te hoog wordt, smelten deze zekeringen en moeten ze vervangen worden. Zeker in oudere woningen kom je nog wel eens een stoppenkast tegen.
Belangrijke componenten in de groepenkast
Wat zit er vrijwel standaard in uw groepenkast?
- De hoofdschakelaar om de hele installatie in één keer uit te schakelen en spanningsloos te maken.
- Een aardlekschakelaar die bij lekstroom de installatie spanningsloos maakt.
- Een installatieautomaat die de bedrading tegen schade door te hoge stroom beschermt.
- Een aardlekautomaat, die feitelijk een gecombineerde aardlekschakelaar en installatieautomaat is.
Optionele elementen en voorzieningen
In uw groepenkast kan bovendien een contactdoos gemonteerd zijn om bijvoorbeeld een modem aan te sluiten. Mechanische ventilatie kan de afvoer van vervuilde binnenlucht verzorgen en de aanvoer van verse lucht regelen. Als zonnepanelen zijn aangesloten op de ABB-groepenkast, kan dit worden aangegeven met een gele sticker met tekst.
Ontwerp en afmetingen van de meterruimte
De breedte van de meterkast is afhankelijk van de inhoud. Voor een gasmeter of warmte-set geldt een minimale breedtemaat van 77 cm; voor een all-electric meterkast mag de breedte 60 cm bedragen. De wanden waaraan de nutsvoorzieningen gemonteerd worden, dienen bekleed te zijn met plaatmateriaal. Ventilatie is belangrijk; bij een gasvoorziening is ventilatie zelfs verplicht. Bij een gesloten meterkast moeten boven- en onderzijde spleetvormige ventilatie-openingen aanwezig zijn met een vrije doorlaat van ten minste 100 cm2.
De minimale afmetingen van de meterkast zijn 240 cm hoog, 75 cm breed en 31 cm diep (240 x 75 x 31 cm). De deur van de meterkast heeft een minimale afmeting van 70 x 210 cm en moet afsluitbaar zijn. Als de meterkast breder is dan 75 cm, wordt het midden van de deur als richtpunt genomen voor vloerplaat en lay-out.
Afstand tot de voordeur en toegankelijkheid
Een belangrijke eis is de maximale afstand tussen de meterruimte en de voordeur. De afstand mag maximaal drie meter zijn. Deze eis is bedoeld zodat de brandweer in noodsituaties snel en zonder belemmeringen kan ingrijpen, en zodat onderhoud en controle van de meterkast efficiënt kan plaatsvinden. De NEN 2768 regelt de normen voor meterruimten, inclusief toegankelijkheid en afsluitbaarheid.
Toepassing van de normen en faseninformatie
In de meterkast vindt men de elektriciteitsmeter (kWh-meter), waar waarden worden afgelezen. Bij meer dan één vierkante meter oppervlakte in de meterruimte geldt de eis van minimaal één lichtpunt en één wandcontactdoos volgens NEN 1010 en NEN 2768. De maatregelen en indelingen zijn afgestemd op de grootte van de meterruimte en het aantal groepen in de groepenkast. Voor een juiste keuze van een groepenkast is het handig om een groepenoverzicht te hebben, vaak meegedragen bij de ABB-groepenkast.
Nen- en regelgeving: aanpassingen en toekomstbestendigheid
De NEN 2768 is aangepast met betrekking tot meterruimten en bouwkundige voorzieningen. De aanpassingen hebben onder andere betrekking op de toegankelijkheid en afsluitbaarheid, de maximale afstand tot de voordeur (verruimd naar 4,5 meter bijقرارingssituaties), en verduidelijking van het gebruik van lege mantelbuizen. De aanpassingen zijn bedoeld om beter aan te sluiten bij energietransitie, domotica en de groeiende behoefte aan zonnepanelen en laadpunten.
Belanghebbenden kunnen tot 31 maart 2022 commentaar leveren op de wijzigingen. De Commissie benadrukt dat duidelijke afspraken tussen alle betrokken partijen essentieel zijn voor een veilige en betrouwbare levering van nutsvoorzieningen aan woningen.
Praktische tips en veelvoorkomende vragen
Wat is het doel van de richtlijnen voor meterkasten? De richtlijnen zorgen ervoor dat monteurs goed in de meterkasten kunnen werken en dat energiemeters en andere installaties die in de meterkast thuishoren in de ruimte passen. Wat als de meterkast niet voldoet aan de richtlijnen? Mogelijk weigert de netbeheerder werkzaamheden uit te voeren totdat de meterkast voldoet. Ben ik verantwoordelijk voor de mantelbuizen? Ja, mantelbuizen zijn onderdeel van de meterkast en u bent verantwoordelijk voor de geschiktheid ervan bij wijziging van aansluiting.
Infographics en visualisaties
In de praktijk wordt de meterkast vaak vergeleken met de groepenkast: de meterkast is de ruimte waarin de groepenkast zich bevindt, terwijl de groepenkast de verdeling van energie over het pand verzorgt. De afstanden en afmetingen moeten precies afgestemd zijn op de ruimte waarin de meterruimte zich bevindt. Voor meerhandige beslissingen is er een infographic met stapsgewijze uitleg voor de afmetingen en indeling.
Zo zit het in de meterkast.
Tot slot kan een bouwkundig plan of prefab meterkastvloerplaat met KOMO-keur helpen bij de realisatie van een veilige en functionele meterruimte. De NEN-aanpassingen blijven doorontwikkelen in lijn met energietransitie en domotica, waardoor duidelijke afspraken tussen betrokken partijen onmisbaar blijven.
Samenvatting van kernpunten
- Meterkast en meterruimte bevatten alle nutsvoorzieningen en de groepenkast; ze vereisen zorgvuldige indeling en beveiliging.
- Hoofdonderdelen: hoofdschakelaar, aardlekschakelaar, installatieautomaat en aardlekautomaat.
- Minimale afmetingen en maximale afstand tot de voordeur zijn vastgelegd (min. 240 x 75 x 31 cm; maximale afstand 3 meter).
- Goede ventilatie en bekleding van wanden met geschikt plaatmateriaal zijn verplicht.
- NEN 2768 en NEN 1010 vormen de basis voor toegankelijkheid, afsluitbaarheid en veilige indeling.
- Veranderingen in normen houden rekening met energietransitie, zonnepanelen en laadpunten.