Steenwol wordt gemaakt door basalt en gerecyclede grondstoffen, de briketten, te versmelten bij 1.500 °C. De gesmolten lavastroom komt terecht op de snel draaiende wielen van een zogenaamde spinner en wordt weggeslingerd. De spetters die dan ontstaan worden door een grote ventilator weggeblazen waarna de lava stolt tot ragfijne draden. Bindmiddel en impregneerolie worden toegevoegd om de producten stabiliteit en waterafstotende eigenschappen te geven. De draden steenwol komen in een volgende stap via een pendel op een lopende band terecht. De steenwoldeken die zo wordt gevormd, wordt vervolgens in de hardingsoven verwarmd tot ongeveer 200 °C om de bindmiddelen uit te harden en het materiaal te stabiliseren voor de afwerking. Tenslotte wordt de steenwol op maat gezaagd.
ROCKWOOL beschikt al sinds 1992 over een eigen recyclingfabriek. Bij de productie van recyclebriketten worden diverse interne en externe reststromen ingezet: steenwolresten, restafval uit andere industrieën, metaalslakken, restafval uit de aluminiumindustrie, energiecentrales, afvalwater en zaag- en schuurstof van de Rockpanel fabriek. Steenwol is een basismateriaal voor een grote variëteit aan producten. Het wordt gebruikt voor het isoleren van gevels, vloeren, daken en binnenwanden. Steenwol wordt ook gebruikt voor het maken van sandwichpanelen, gevelbekleding en akoestische plafond- en wandoplossingen.
Maar wist je dat er ook innovatieve en duurzame steenwolsubstraat-oplossingen voor de professionele tuinbouw worden gemaakt? Isoleren van spouwmuren wordt traditioneel gedaan met minerale wol of piepschuim platen. Maar je kunt er ook voor kiezen om te isoleren met een ander materiaal, waardoor het minder belastend is voor het milieu.
Vlasisolatie wordt gemaakt uit het restmateriaal dat ontstaat bij de productie van linnen. Het is een wol dat bestaat uit lichte, stevige vezels, waardoor er een isolatiemateriaal van kan worden geproduceerd. Vlas is een herwinbare grondstof omdat het letterlijk op de akker groeit en daardoor aan het eind van de levenscyclus biologisch afbreekbaar is. Vlas is ook nog eens een snelle groeier, waardoor er snel materiaal beschikbaar is en er meteen CO2 uit de lucht wordt opgenomen. Doordat er bij de groei nauwelijks kunstmatige meststoffen en bestrijdingsmiddelen noodzakelijk zijn, is vlas zeer milieuvriendelijk en heeft daardoor een positieve CO2-balans.
Het materiaal kan tot 20% van het eigen gewicht aan vocht opnemen en weer afgeven, wat gunstig is voor het binnenklimaat. Door het vochtregulerende vermogen van vlas, kan het materiaal ademen, waardoor schimmels en bacteriën zich niet kunnen ophopen. Verder hoef je je geen zorgen te maken over brand. De brandveiligheid wordt bevorderd doordat de vlasmatten worden geïmpregneerd met brandvertragende zouten. Vlas is verkrijgbaar als isolatiedekens.
BioFoam is een isolatiemateriaal dat vergelijkbaar is met tempex of piepschuim. Het grote verschil is dat tempex of piepschuim wordt gemaakt bij polymeren die op fossiele grondstoffen gebaseerd zijn, en daardoor minder duurzaam. Net zoals andere vormen van isolatie, zorgt BioFoam voor minder warmteverlies in koude perioden, waardoor je energieverbruik minder wordt. BioFoam wordt gemaakt van plantaardige grondstoffen. BioFoam bestaat uit lichtgroene parels die makkelijk verwerkt kunnen worden tot platen voor isolatie van daken of pearls voor isolatie van spouwmuren.
Houtvezelisolatie wordt gemaakt uit reststromen van de houtindustrie. Deze reststromen met een lage economische waarde worden omgezet naar een hoogwaardig isolatiemateriaal. Met enkel een natuurlijke bindmiddel worden de vezels gebonden tot maatvaste, strakke isolatieplaten. Houtvezelisolatie combineert zeer goede isolerende eigenschappen met een positief effect op het binnenklimaat. Je ondervindt geen negatieve gevolgen bij het verwerken, zoals irritatie die kan optreden bij het verwerken van minerale of glaswol. Houtvezelisolatie is kant en klaar te verkrijgen in makkelijk verwerkbare platen, waardoor je snel kunt isoleren. Met houtvezelplaten kun je ook de buitenzijde van de gevel isoleren, mits er een goede ademende stuclaag opgezet wordt. Hiervoor zijn speciale houtvezel platen voor buiten verkrijgbaar.
Kruipruimtes in huis zijn onverwarmd en trekken daarmee vocht aan. Dit kan zorgen voor schimmel in de constructie van je huis. Isoleren met schelpen verlaagt de luchtvochtigheid. Ook is geen ventilatie meer nodig, omdat schelpen voor het grootste deel uit kalk bestaan. Het toepassen van schelpen verbetert de vochthuishouding in je kruipruimtes. Dit zorgt voor een beter binnenklimaat. Bij toepassing van voldoende materiaal zorgt dit ook voor verbetering van de isolatie. Het product gaat heel lang mee (>25 jaar) en is 100% natuurlijk. De isolatiewaarde van schelpen is vrij laag, waardoor vrij veel materiaal nodig is. De toegankelijkheid van je kruipruimte wordt met schelpen isolatie dus een stuk beperkter. Ondanks hun vochtwerend vermogen, verliezen schelpen hun werking als ze geheel onder water komen te staan.
Je hebt verschillende opties wanneer je voor natuurlijke isolatie kiest. Zo kan een professioneel bedrijf ingeschakeld worden, maar zijn er ook mogelijkheden voor doe-het-zelf oplossingen. Zorg dat je de voor- en nadelen en de veiligheidsrisico's van tevoren goed in kaart brengt om een goede afweging te kunnen maken. Bij het gebruik van biobased materialen als houtvezelisolatie moet je erop letten dat je luchtdicht, maar ademend bouwt. Sluit de natuurlijke materialen dus niet af met plastics, dampremmers of op latex gebaseerde verven. Dan krijg je juist rottend materiaal. Natuurlijk is isoleren belangrijk en goed voor het milieu, maar het kiezen van de juiste isolatiemethode kan een uitdaging zijn.
Traditioneel wordt bij isolatie vaak gedacht aan materialen zoals glaswol of steenwol. Deze zijn bekend en vaak ook de goedkoopste opties. Maar hoe worden deze materialen eigenlijk geproduceerd? Tegenwoordig groeit de bewustwording over de impact van materialen op het milieu en wordt er steeds meer gelet op circulariteit en recyclebaarheid. In Nederland wordt er steeds vaker gebruikgemaakt van biologische isolatiematerialen. Denk hierbij aan gewassen zoals hennep en vlas. Hennep levert verschillende producten op, zoals hennepvezels, hennephout, meststof, stalkorrels, CBD-producten en hennepzaadolie. Daarnaast wordt er veel kennis en ervaring uit Duitsland gebruikt. Duitsland loopt voorop op het gebied van dampopen bouwen en het gebruik van natuurlijke materialen.
Het gebruik van natuurlijke isolatiematerialen heeft verschillende voordelen. Het bouwen of isoleren met deze materialen resulteert in dampopen constructies in plaats van dampdichte. Een dampopen woning maakt vochttransport door de materialen mogelijk, van een gebied met hoge dampdruk naar een gebied met lagere dampdruk, meestal van binnen naar buiten. In een gemiddelde woning wordt dagelijks tussen de 25 en 40 liter water geproduceerd, dat in een dampopen woning op natuurlijke wijze naar buiten kan worden afgevoerd. Een ecologisch gebouwde woning met natuurlijke isolatiematerialen kan bij een temperatuur van 19 graden al comfortabel aanvoelen, terwijl dit bij een dampdichte woning pas bij 21 graden het geval is. Biologische isolatiematerialen hebben ook een vochtregulerende werking en kunnen goed omgaan met vocht. Hoewel biologische isolatiematerialen op dit moment mogelijk nog iets duurder zijn dan traditionele materialen zoals glaswol en steenwol, is het productieproces van glaswol en steenwol zeer energie-intensief. Met de huidige gasprijzen vertaalt zich dat in hogere kosten voor het eindproduct. Biologische materialen worden daarentegen geteeld zonder dat de energieprijzen hier invloed op hebben.
Biobased isolatie is vaak 10-20% duurder. Zoals in alle gevallen, kijk goed naar uw situatie en woning, en vraag om advies. Denk ook aan de vochtbescherming: natuurlijke materialen kunnen vocht opnemen, maar niet goed tegen langdurige natheid. Wilt u weten welke materialen geschikt zijn voor uw woning? Waar wilt u isoleren: dak, vloer, spouwmuur of binnenwand? Niet elk materiaal past overal even goed. Wilt u vooral milieuwinst, geluiddemping of juist lokale herkomst? Een erkend adviseur kan berekenen welke dikte en welk materiaal het beste werkt. Vermeld dat u geïnteresseerd bent in biobased isolatie. Wilt u eerst onafhankelijk en gratis advies van een deskundige? Maak een afspraak met De Energieke Burger. Deze lokale, vrijwilligersenergiecoaches komen bij u langs. Ze beantwoorden al uw vragen en twijfels, en achteraf krijgt u een rapport met mogelijkheden voor uw woning.
In de jaren 1940-1990 nam het isoleren van gebouwen een grote vlucht. Vooral na de oliecrises van 1973 en 1979 kwam er aandacht voor het beperken van het energieverlies. In deze halve eeuw zien we drie belangrijke innovaties: het ontstaan van synthetische isolatiematerialen, de ontwikkeling van composietmaterialen door de toevoeging van traditionele isolatiematerialen aan pleisters, cement of beton, en het combineren van isolatiematerialen tot bouwplaten of sandwichpanelen voor daken en wanden. Aan het eind van de periode was het besef doorgedrongen dat energiebesparing slechts één kant van de medaille is. De andere, de schaarste aan fossiele brandstoffen, luidde een nieuw tijdperk voor isolatiematerialen in.
- Minerale wol zoals glas- en steenwol wordt industrieel gemaakt en kan huidirritatie veroorzaken tijdens verwerking.
- Glaswol is gemaakt van gerecycled glas en zand; steenwol van vulkanisch gesteente.
- Biobased materialen zoals vlas, hennep en kurk bieden dampopen constructies met vaak lagere milieu-impact.
- Biobased isolatie kan duurder zijn maar vermindert CO2-uitstoot en maakt gebruik van reststromen.
Bij het leveren en toepassen van isolatiematerialen geldt: lees het etiket, volg veiligheidsinstructies, ventileer ruimten, en gebruik persoonlijke beschermingsmiddelen bij verwerking. Isolatiematerialen vallen onder de Europese en nationale regelgeving en moeten voldoen aan REACH en de Algemene productveiligheid richtlijn.