Asbest is een mineraal dat bestaat uit kleine vezels. Het werd vooral tussen 1940 en 1970 gebruikt als bouwmateriaal. Het materiaal was populair omdat het goed tegen hitte kan, isoleert en sterk is. Heb je een keer asbestvezels ingeademd? Bijvoorbeeld bij een klus in huis of bij een asbestbrand? Dat is geen reden voor paniek. Door het inademen van losse asbestvezels kun je kanker krijgen. Maar de kans dat dat gebeurt na een korte blootstelling is heel erg klein. Van asbest kun je longkanker, longvlieskanker of buikvlieskanker krijgen. Longvlieskanker en buikvlieskanker noemen we mesothelioom. Er zit vaak een lange tijd tussen de periode dat iemand asbest heeft ingeademd en het moment dat hij kanker krijgt. Het kan tien tot zestig jaar duren voor iemand mesothelioom krijgt.
Uit onderzoek blijkt dat in sommige soorten speelzand voor binnen asbest zit. Maak je je zorgen omdat je kind ermee heeft gespeeld? De kans dat je ziek wordt van asbest hangt af van de totale hoeveelheid vezels die je inademt. Hoe meer vezels je in totaal inademt, hoe groter de kans dat je uiteindelijk kanker krijgt. Wat veel mensen niet weten is dat in de buitenlucht ook asbest rondzweeft. Soms adem je per ongeluk even wat meer asbest in. Bijvoorbeeld doordat je in de buurt bent van een brand waarbij asbest vrijkomt. Of doordat je tijdens het klussen iets met asbest beschadigt. De totale hoeveelheid die je in je hele leven in ademt, neemt hierdoor nauwelijks toe. Vroeger kwamen mensen in bepaalde beroepen veel in aanraking met asbest. Bijvoorbeeld scheepsbouwers en garagemonteurs. Het komt nu gelukkig bijna niet meer voor dat mensen lange tijd veel asbest inademen. Er zijn nog wel beroepen die meer risico lopen, zoals asbestsaneerders. Zij ruimen elke dag asbest op. Ook loodgieters en installateurs werken op plekken in huizen waar soms nog asbest zit.
Bij hechtgebonden asbest zitten de vezels goed vast in een ander materiaal, zoals cement. Voorbeelden van hechtgebonden asbest zijn rioleringsbuizen en dakbeschot. Er komen uit hechtgebonden asbest geen asbestvezels vrij, zolang je niet in het materiaal gaat boren, het gaat schuren of het op een andere manier bewerkt. Je kunt dit asbest dus gewoon laten zitten, als je maar zorgt dat je het niet beschadigt. Twijfel je? Hechtgebonden asbest dat in de buitenlucht ligt, verweert door regen, vrieskou en zonlicht. Hierdoor is het asbest niet meer hechtgebonden en komen asbestvezels in de lucht en op de bodem. Verweerd asbest kun je het beste (laten) weghalen, net als niet-hechtgebonden asbest. Wil je je asbestdak weghalen? Bij niet-hechtgebonden asbest zitten de asbestvezels niet goed vast in een ander materiaal. Voorbeelden hiervan zijn asbestkoord, vloerzeil, pakkingen, asbestboard en spuitasbest. De asbestvezels komen snel in de lucht. Dat kan zelfs gebeuren als je niet boort, breekt, schuurt of zaagt. Niet-hechtgebonden asbestmateriaal kun je het beste zo snel mogelijk laten weghalen door een asbestverwijderingsbedrijf. Niet alle bedrijven mogen asbest verwijderen. Als er nog asbestmaterialen in je huis zitten, is dat niet altijd een probleem. Maar het is wel belangrijk dat je weet waar het zit en dat je er voorzichtig mee omgaat.
Asbest is sinds 1993 verboden. Is je huis voor 1994 gebouwd? Dan kan er in jouw huis nog asbest zitten. Het kan bijvoorbeeld zitten in vloerbedekking, vensterbanken, rioleringsbuizen, schoorsteenkanalen en golfplaten voor het dak. Je kunt niet zomaar zien of het ergens in zit. Maar op sommige plekken in huis heb je meer kans om asbestmateriaal te vinden dan op andere plekken. Ga je klussen of verbouwen in een huis dat voor 1994 is gebouwd? Tot 1994 is in veel huizen asbest verwerkt: bijvoorbeeld in plafondplaten, kit, vloerzeil en vensterbanken. Wil je laten onderzoeken of je asbest in huis hebt of wil je het laten verwijderen? Dat kun je laten doen door een asbestbedrijf. Er zijn bedrijven die in kaart brengen waar in huis asbestmaterialen zitten: de asbestinventarisatiebedrijven. Er zijn ook bedrijven die het asbest voor je kunnen weghalen en afvoeren: de asbestverwijderingsbedrijven. Het is belangrijk om een gecertificeerd bedrijf in te huren, dan is de kans groot dat het bedrijf veilig en volgens de regels werkt.
Ben je huurder? Het ontdekken van asbest in huis kan even schrikken zijn, maar het is belangrijk om kalm te blijven en geen overhaaste beslissingen te nemen. Hieronder geven we tips over wat je wel en vooral niet moet doen als je asbest in huis ontdekt. Zelf proberen om asbest in huis te verwijderen kan onnodige gezondheidsrisico’s met zich meebrengen. Schakel daarom liever een deskundig bedrijf in om het materiaal te verwijderen. Als je het materiaal gaat bewerken, komen er altijd asbestvezels vrij. Is het materiaal beschadigd? Als je beschadigd asbestmateriaal laat zitten dan komen er makkelijk vezels vrij. Bel daarom een bedrijf om dit weg te halen. Ben je huurder? Heb je niet-hechtgebonden asbest in huis? Ook als het onbeschadigd is kunnen er gemakkelijk veel vezels uit vrijkomen. Deze niet-hechtgebonden materialen kun je het beste direct laten weghalen. Bel een bedrijf om het materiaal weg te laten halen. Ben je huurder? Heb je vloerbedekking waarin misschien asbest zit? Laat die vloerbedekking dan door een bedrijf weghalen of leg er nieuwe vloerbedekking overheen. Bedek je de vloerbedekking? Zet duidelijk op de oude vloerbedekking dat er asbest in zit om verwarring in de toekomst te voorkomen. Is de vloerbedekking beschadigd?
Asbestdaken liggen er al meer dan 30 jaar en slijten door regen, vorst en zonlicht. Er komen daardoor losse asbestvezels vrij van het asbestdak. Via de wind en regen komen deze in de lucht en omgeving terecht. Het is daarom beter om asbestdaken te verwijderen. Wil je je asbestdak weghalen? We raden het niet aan om asbest in huis zelf te verwijderen, omdat er een risico is dat er asbestvezels in je huis terechtkomen. Wil je het toch doen? het gaat om minder dan 35 m2 asbestmateriaal. Je moet het hele oppervlak in 1 keer verwijderen. het materiaal los ligt of alleen met schroeven vastzit. Moet je (mogelijk) trekken, wrikken of breken om het los te krijgen? je het materiaal in zijn geheel verwijdert, dus zonder erin te zagen, breken, boren of het te vouwen. je het materiaal zelf verwijdert. Je schakelt dus geen betaalde klusser of bedrijf in. Let op: vloerzeil waarbij het asbest in de (papieren/kartonnen) onderlaag zit, mag je nooit zelf verwijderen, ook niet als het los ligt.
Voldoe je aan alle voorwaarden en wil je zelf aan de slag? Voor 1994 werd asbest veelgebruikt als materiaal in daken van schuurtjes en garages. Na 30 jaar is de kans op verwering groot. Door weer en wind slijt het dak en komen asbestvezels vrij. Via de wind en regen komen deze in de lucht en omgeving terecht. Het is daarom beter je asbestdak te vervangen. Nog een goede reden om je versleten asbestdak te vervangen: je kunt jouw nieuwe dak direct gebruiken voor nieuwe kansen. Op sommige plaatsen zit asbest in de bodem. Dat kan gaan om brokken asbestpuin of om losse asbestvezels. Bij een bodemvervuiling met asbest zit het asbest in de grond en komt het niet zomaar in de lucht. Er is daarom meestal geen gevaar. Nee, als zoiets een keer gebeurt, is de kans dat je hier ziek van wordt heel erg klein. Als het inderdaad asbest was, heb je de vezels maar kort ingeademd. Je moet er wel voor zorgen dat alle materialen met asbest goed zijn opgeruimd. En er is een kans dat er door de klus (veel) asbestvezels in je huis terecht zijn gekomen. Bel de GGD om te overleggen wat je het beste kunt doen.
Ben je huurder? Nee, er zijn geen medische testen waarmee je kunt zien hoeveel vezels je hebt ingeademd. De vezels zijn bijvoorbeeld niet te zien op een röntgenfoto. En de vezels die in je longen terecht komen, kunnen er niet meer worden uitgehaald. Het enige én het beste wat je kunt doen, is je niet ongerust maken. De kans dat je later kanker krijgt als je een keer meer vezels hebt ingeademd is heel erg klein. Golfplaten waar geen asbest inzit, herken je aan de letters NT. Die letters staan op de gecoate kant van de plaat, in de één-na-laatste golf. Staan er geen letters op de plaat? Vraag dan een gecertificeerd asbestbureau om te onderzoeken of er asbest in de platen zit. Nee, als je asbest hebt ingeademd dan geeft dat geen directe luchtwegklachten, zoals hoesten. Misschien heb je iets anders ingeademd wat de luchtwegen irriteert, zoals stof of rook. Als je asbest inslikt dan komen de vezels niet in je longen, maar in je maag.
Asbest in onderwijsinstellingen: hoe gaan we er bewust mee om?
Wat moet je doen als er een grote (asbest)brand bij jou in de buurt is? Goed ventileren betekent 24 uur per dag ventileren. Asbest is een natuurlijk mineraal dat bestaat uit microscopisch kleine, naaldachtige vezels. Asbest is wit, blauw of bruin, maar het materiaal waar de asbest in zit, kan veel verschillende kleuren hebben. Vroeger werd asbest veel gebruikt in de bouw vanwege de isolerende, brandwerende en slijtvaste eigenschappen. Het komt veel voor in oude gebouwen en materialen zoals golfplaten, dakbedekking, leidingen en vloerbedekking. Hechtgebonden asbestvezels zitten altijd vast in een ander materiaal, vaak cement. Voorbeelden van materialen met hechtgebonden asbestvezels zijn bloembakken, golfplaten, buizen voor het riool, gas en waterleiding. Wanneer hechtgebonden asbest niet beschadigd is, zijn de risico’s voor je gezondheid klein. Dan kun je het laten zitten. Daken met asbest zijn wel anders, omdat daken verweren door weer en wind. Niet-hechtgebonden asbestvezels zitten niet in materiaal vast. Je kunt denken aan brandwerende kleding, kit, de onderlaag van een vloerzeil en spuitasbest. Hoe komt asbest vrij? Asbest: wanneer is het schadelijk voor de gezondheid? Blootstelling aan asbest kan dus schadelijk zijn voor je gezondheid. Hoe groot de risico’s zijn, hangt af van de duur waaraan je bent blootgesteld. Het RIVM maakt een onderscheid tussen klein en groot risico asbest, dat leggen we hieronder aan je uit. In de buitenlucht zitten kleine hoeveelheden asbestvezels. Deze ademt iedereen dus elke dag een beetje in. De risico’s hiervan zijn zeer beperkt. Wanneer je voor een langere tijd meer asbestvezels inademt, bijvoorbeeld tijdens een brand of als er rondom je huis asbest wordt verwijderd, neemt de kans op het krijgen van asbestkanker niet of nauwelijks toe. Asbest is schadelijk en gevaarlijk wanneer je er meerdere jaren veelvuldig aan bent blootgesteld. Dit risiconiveau geldt bijvoorbeeld voor bouwvakkers, timmermannen en installatietechniek en industrie. 25 jaar geleden werd er een stuk minder zorgvuldig omgegaan met asbest dan tegenwoordig. De tijd tussen het inademen van asbest en het ontwikkelen van kanker is meestal lang, ongeveer 40 jaar. Het is dus belangrijk dat je op de werkvloer zorgvuldig omgaat met asbest. Ten eerste: ga niet boren of zagen in asbest en zorg dat het product waar asbest in zit niet breekt. Hechtgebonden asbest (asbest dat vastzit in een ander materiaal) kan je laten zitten zolang het niet beschadigd is. Heb je te maken met niet-hechtgebonden asbest? Laat dit dan afdekken of verwijderen door een professional. Wil je er zeker van zijn dat jouw werknemers niet worden blootgesteld aan asbest op de werkvloer? Laat dan een asbestonderzoek doen door een professional. Asbest dak? Vervang het! Zit er asbest in jouw dak? Vervang het! Asbestadvies van ArboTechniek Asbest is dus een zeer gevaarlijke stof. De gezondheidsrisico’s die je loopt hangen af van hoeveel je bent blootgesteld aan asbest door de jaren heen. Bij ArboTechniek gaan we voor een gezonde en veilige werkomgeving voor iedereen. Asbest past hier dus niet in. Wil jij meer weten over asbest? Onze professionals met jarenlange ervaring geven je graag advies.