Bij ventilatie met warmteterugwinning regelt een zogenoemde wtw unit de aan -en afvoer van lucht. Dat niet alleen, deze unit haalt ook de warmte uit de afgevoerde lucht en verwarmt hiermee de aangevoerde lucht. De hoeveelheid afgevoerde lucht is hetzelfde als de hoeveelheid lucht die wordt toegevoerd. Daarom wordt wtw ventilatie ook wel balansventilatie genoemd.
Balansventilatie: centrale versus decentrale systemen
Er bestaan twee verschillende soorten wtw systemen: centraal en decentraal.
Centraal wtw-systeem
Bij een centraal wtw-systeem is er één unit die de aan- en afvoer van lucht in de woning regelt. De wtw-unit staat vaak centraal in de woning. De vervuilde lucht wordt afgevoerd via luchtkanalen en ventielen in vochtige ruimtes zoals badkamer, keuken en toiletruimte. De verse lucht wordt via ventielen in alle verblijfruimten ingebracht. Verblijfsruimten zijn ruimtes waar mensen langere tijd aanwezig zijn, zoals woonkamer, keuken en slaapkamers. Een wtw-systeem gebruikt de warmte uit de afgevoerde lucht om de verse lucht van buiten op te warmen, waardoor weinig warmte verloren gaat.
Decentraal wtw-systeem
Bij decentrale ventilatie wordt elke ruimte apart geventileerd via een wtw-unit in de buitengevel. Dit kan een woonkamer, keuken of slaapkamer zijn. In het apparaat wordt, net als bij een centrale wtw, de verse lucht verwarmd door de uitgaande vervuilde lucht. Decentraal installeren is vaak aantrekkelijk in bestaande woningen waar kanalen door het hele huis aanleggen lastig is.
Kosten en baten van een WTW-ventilatie unit
Een wtw-unit kost ongeveer € 1.000 tot € 4.000. Daarboven komen de kosten voor de aanleg van ventilatiekanalen door het huis. Een wtw-installatie levert echter een flinke besparing op: ongeveer 40 m3 gas per jaar kan bespaard worden en men houdt ongeveer 80 tot 90% van de warmte vast die anders verloren gaat.
Subsidies en onderhoud
Vanaf 2026 is er subsidie beschikbaar voor energiezuinige ventilatie als deze in 2026 is geïnstalleerd. Het bedrag is 400 euro in combinatie met een isolatiemaatregel. Een onderhoudsplan is essentieel: een goed onderhouden wtw-unit gaat langer mee, en filters dienen regelmatig schoongemaakt te worden. Ventilatiekanalen en ventielen moeten ook periodiek gecontroleerd en schoongemaakt worden voor optimale prestaties en gezondheid.
Mechanische ventilatie - hoe gebruik je die goed?
Hoe werkt WTW precies: de kern van balansventilatie
Balansventilatie houdt in dat de afvoer en aanvoer van lucht in balans zijn. De warmte uit de afgevoerde lucht wordt teruggewonnen door de warmtewisselaar en overgedragen aan de verse buitenlucht. Hierdoor is er minder warmteverlies en een hoger comfort in huis. Bij de meeste balansventilatiesystemen vindt warmteterugwinning plaats. De buitenlucht wordt gefilterd voordat deze de kamers binnenkomt, wat bijdraagt aan een schoner binnenklimaat.
Capaciteit en berekening: welke WTW-unit heb je nodig?
Welke WTW-unit je nodig hebt, hangt af van de capaciteit, formaat en aansluiting. Capaciteit wordt berekend door de oppervlakte van de te ventileren ruimtes te vermenigvuldigen met normen uit het Bouwbesluit en hier 10-20% overcapaciteit bij op te tellen. Een voorbeeld: bij 100 m2 aan te ventileren ruimtes, 100 m2 × 3,24 m3/h = 324 m3/h. Houd rekening met een overcapaciteit van 10-20%. Een afvoerventiel kan maximaal 75 m3/h aanvoeren en een aanvoerventiel maximaal 50 m3/h. Zo krijg je een evenwichtige toevoer en afvoer in alle ruimtes.
Bij het ontwerpen kun je kiezen uit verschillende opties en combinaties, zoals een centrale balansventilatie of decentrale systemen per ruimte. Voor een stille werking wordt vaak gekozen voor merken met hoog rendement en passende geluidsniveaus. Een goede planaanduiding van kanalen en ventielen is cruciaal om drukverlies en geluid te voorkomen.
Onderhoud en gebruikstips voor een gezond binnenklimaat
Een goed functionerende WTW-unit vereist regelmatig onderhoud: schoonmaak van filters, en jaarlijks onderhoud van ventielen. Sluit raamopeningen niet af wanneer de WTW aanstaat; een open raam kan de ventilatie negatief beïnvloeden. Sluit geen afzuigkap aan op het WTW-systeem; gebruik bij voorkeur een eigen afvoercircuit voor de kap. Voor het behoud van geluidscomfort kunnen geluidsdempers in kanalen en nabij ventielen plaatsen helpen; richtingadviezen van de fabrikant dienen te worden opgevolgd.
Vraaggestuurde ventilatiesystemen en zonering
Vraaggestuurde systemen sturen ventilatie op basis van CO2, vocht en soms beweging. Zonering maakt het mogelijk om twee of meer zones onafhankelijk te ventileren, meestal woon- en slaapzones. Dit kan energie besparen en geluid reduceren door gerichte ventilatie per zone.
Onderwerpen om bij de installatie rekening mee te houden
- Locatie van de WTW-unit: vaak een kast in een aparte ruimte of in een kelder/bergruimte.
- Aansluitingen: juiste diameter van kanalen en ventielen; gebruik stugge kanalen van PVC, EPP of gegalvaniseerd staal.
- Voorkom te weinig ventielen; zorg voor voldoende toevoer en afvoer om tocht en lawaai te voorkomen.
- Isolatie en luchtdichtheid van de woning verbeteren voor optimale werking van de WTW.
- Onderhoudscontract en uitleg aan bewoners over de werking van het systeem.
Veelgestelde vragen - korte beantwoording
- Hoe bereken ik de capaciteit van mijn WTW? - Vermenigvuldig de oppervlakte van alle te ventileren ruimtes met de standaardwaarde uit het Bouwbesluit en voeg 10-20% overcapaciteit toe.
- Wat is het verschil tussen WTW en mechanische ventilatie? - WTW voert zowel afvoer als toevoer uit en recupereert warmte, terwijl mechanische ventilatie vaak alleen afvoer regelt met natuurlijke toevoer via roosters.
- Kan ik een WTW-systeem in een bestaande woning installeren? - Ja, maar decentrale oplossingen in elke kamer kunnen handig zijn als tochtig of beperkt kanalennetwerk aanwezig is.
Aan de slag met jouw WTW-project
De keuze voor balansventilatie (systeem D) lijkt voor veel woningen de beste oplossing: comfortabeler, energiezuiniger en met betere luchtkwaliteit. Let op, het ontwerp vraagt om zorgvuldige berekening en afstemming met installateurs en aannemers. Een goede WTW-unit, juiste kanalen en ventielen, en een duidelijke planning voor onderhoud zorgen samen voor een gezond binnenklimaat en een betrouwbare werking van het systeem.