Wandbekleding is nauw verbonden met overige stoffering van een ruimte en bepaalt voor een groot deel de uitstraling, draagt bij aan isolatie en heeft een gunstig effect op de akoestiek. Teksten uit het verleden tonen hoe losse tapijten en wandafwerkingen uit textiel zijn geëvolueerd naar fijne textielbeplakingen en behangdirect op stenige ondergronden. Wandafwerking, of woningtextiel in het algemeen, kan niet los gezien worden van gordijnen en andere textielaccenten in een ruimte.
Traditionele wandbekleding en belangrijke spelers
Tegen inkijk werd vaak vitrage, glasgordijnen genaamd, toegepast: wit, licht transparant en los geweven zoals ragfijne voile of marquisette met mazen. Glasgordijnen werden gemaakt van katoen en later ook van kunstzijde en (half)kunststof nylon garens. Tegen kou en donkere avonden bestaan er overgordijnen zoals dichte weefsels van trijp of velours, peau de peche, damast of bedrukte cretonnes. Een belangrijke speler in de jaren vijftig en zestig was Weverij De Ploeg in Bergeijk, die na 1957 bedrukte stoffen voor gordijnen, meubels en kleding leverde.
Textiele wandbekleding werd traditioneel aangetroffen in huizen van welgestelde personen en openbare gebouwen zoals stadhuis. Naast fabrieksmatig vervaardigde wandbekleding bleef er een kleine niche voor ambachtelijke producten; na 1930 bleven er in Nederland vier toonaangevende ambachtelijke handweverijen die unieke wandtapijten vervaardigden, ontworpen door bekende kunstenaars.
< tagimg>Wandtapijt Jaap Bouhuys uitgevoerd door De Knipscheer stadhuis Gouda uit 1952Rijke en eenvoudige materialen
Rijkere wandbekleding is gemaakt van trijp of velours d’Utrecht op katoenen grondweefsel met een pool mohair van angorageit, met patroon door walsing (gaufreren) en kammen. Velours met klassieke motieven bleef tot ver in de jaren zestig populair. Eenvoudiger was een bespanning met chintz, bedrukt katoen overtrokken met een wasachtig laagje. In 1969 begon de Murlin Company in Oldenzaal met de productie van linnen behang en vanaf 1973 vuilafstotende textielwandbespanning onder de naam Murlin-Tasso.
In 1971 werd Vescom opgericht in Deurne en werd Benno Premsela als ontwerper aangetrokken voor hun dessins. Het door Vescom geproduceerde witte muurlinnen paste in het witte interieur van Jan des Bouvrie uit de jaren zeventig. Wit is ook het Zwitserse doek dat op grens ligt tussen textiele wandbekleding en behang en werd vervaardigd door de weverij Emil Spoerri in Haarlem.
Behang en kunststoffen: technologische vooruitgang
In de jaren vijftig tot zestig groeide de vraag naar synthetische oplossingen: Hatéma begon in de jaren vijftig met afwasbare kunststof muurbedekking; aanvankelijk nitro-cellulose, later pvc. Suwide, een textielondergrond behang, werd gezien als sterk en onderhoudsvriendelijk en werd toegepast op wanden en meubels. Suwide werd aangebracht als een opvolger van kunstleer; het bood modern comfort met eigentijdse kleur en structuur. Sommige behangsoorten waren volledig afwasbaar dankzij een ondergrond van pvc.
Vanaf 1960 verschenen er verschillende soorten behang: Rado-vinyl en Balacuir als pvc-gerelateerde varianten; lincrusta en leerpapier, imitatie goudleerbehang; Salubra-behang met olie-verfafwerking. De late jaren zeventig zagen de introductie van Somvyl (mural mousse) uit Frankrijk als elastisch pvc schuimvinyl in 2,5 mm dikte, water- en vuilbestendig, geschikt voor badkamers. Huizenfabrieken richtten zich daarna op vinyl projectwandbekleding op papierbasis, genaamd Durafort.
Vanaf 1972 kwam fotobehang op de markt in wandvullende varianten en deurposters; de eerste fotobehangsels werden gemaakt bij Scandecor in Wijk bij Duurstede. Deze ontwikkelingen werden bevestigd in vakliteratuur zoals Handleiding voor de vakman en Vier eeuwen behang.
Behangsoorten en praktische toepassing
Behang is opgedeeld in verschillende typen: onbedrukt papier, rauhfaser met houtvezels, naturelbehang met lichte dessins en volgedekt behang met een volledige dekkende kleurlaag. Plastiekbehang (brijdrukbehang) uit 1948 werd populair vanwege reliëf en afwasbaarheid. Het veloutébehang imiteerde textiel met een lange geschiedenis, gemaakt via sjablonering en lijmlaag.
De Stichting Goed Wonen stimuleerde sobere en functionele woninginrichting, en werkte samen met Rath & Doodeheefver aan een collectie Goed Wonen tussen 1956 en 1959. In de jaren vijftig werd behang afgestemd op gordijnen via samenwerking tussen Rath & Doodeheefver en Vlisco.
Kleur en patroon door de tijd
Na 1960 komen meer kleuren en vormen terug in de mode, met grote patronen en psychedelische motieven in existierende kleuren. Engelse Laura Ashley-prints beïnvloedden de trend, maar halverwege de jaren zeventig keerde men terug naar wit. De opkomst van doe-het-zelf (DHZ) markeerde 1975, toen 80% van de mensen zelf behang plakten; zelfklevend behang kwam op de markt.
Tijdens de jaren zestig introduceerde Rath & Doodeheefver Rado-vinyl en Balacuir in samenwerking met Balatum. Bekende luxe behangsoorten omvatten lincrusta en leerpapier. Decorbanden en gespecialiseerde prints bleven deel uitmaken van de markt, inclusief fotobehang en beeldbepalende motieven.
Huidige markt en vakmanschap
Klovers inrichters biedt deskundige behangdiensten met lange ervaring in het plakken van diverse materialen. Behangwerk vraagt vakmanschap en precisie, zeker bij doorlopend dessin of complexe motieven. Het is mogelijk om met moderne print- en verfstechnieken bijzondere wandaccenten te creëren. De klant ervaart persoonlijk contact en professioneel advies als zeer prettig bij het maken van keuzes.
Behang is momenteel weer helemaal in de mode en het aanbod is groter dan ooit tevoren. Vliesbehang kan direct op de muur; papierbehang vereist voorbewerking en inweken. Voorgelijmd behang plakt aan de achterkant nat en wordt op de muur geplaatst. Er bestaan ook achtergrond- en fotobehang met uiteenlopende thema’s voor woonkamers, slaapkamers en kinderkamers.
Praktische tips en veelgestelde vragen
- Vliesbehang: direct op de muur plakken zonder inweken.
- Papierbehang: vereist voorweken (ongeveer 10 minuten) voordat het op de muur kan worden geplakt.
- Behang wordt gelijmd; de muur niet.
- Voor vliesbehang heb je andere lijm nodig dan voor papierbehang.
- Voor afbeeldingen en patronen kun je kiezen uit fotobehang en aangesloten dessins.
Specialistische leveranciers en service
Behangwebshops en fysieke winkels bieden een breed scala aan merken en designs, met opties variërend van betaalbaar behang tot exclusieve designs. Advies, levering en installatie worden vaak aangeboden door vakmensen met jarenlange ervaring, zoals Klavers inrichters en Behang-Holland.
< tagimg>Colorstore showroom met behangcollectiesSamenvatting van functies en processen
Behang en wandbekleding bestaan uit verschillende technologieën en materialen, van papier- en vinylbehang tot textiel- en fotobehang. De combinatie met gordijnen en overige textiel bepaalt de totale sfeer van een ruimte. Innovatie in materialen en printtechnieken heeft geleid tot een breed aanbod, met zowel traditionele ambacht als moderne DHZ-technieken.
| Soort behang | Kenmerken | Voorbeelden |
|---|---|---|
| Papierbehang | Onbedrukt, inweken vereist | Rauhfaser, naturelbehang |
| Plastiekbehang | Reliëf, afwasbaar | Brijdrukbehang, velouté |
| Vliesbehang | Direct op muur, lijm nodig | Direct plakbaar |
| Fotobehang | Grootformaat afbeeldingen | Scandecor, deurposters |
tags: #kalkan #behang #en #stoffeerbedrijf