Hoe werkt een multiplex spiegelreflexcamera voor vliegtuigen: grondbeginselen en praktische toepassingen

Fotografie is een eindeloze reis van ontdekkingen en uitdagingen, nieuwe dingen proberen en kijken hoe deze uitpakken. Daarnaast is het een combinatie van instellingen en kennis die je continu aan het aanpassen en uitbreiden bent. Ik ben van jongs af aan al gefascineerd door luchtvaart, ik blijf het machtig om te zien hoe zulke grote machines op het oog zonder enige moeite het luchtruim kiezen. Regelmatig krijg ik de vraag: ”Ben jij nou een vliegtuigspotter’? Het antwoord daarop is nee. Vliegtuigspotters hebben vooral interesse in de registraties en type vliegtuigen. Bij mij gaat het erom dat ik een mooie foto kan maken, welk vliegtuig dat dan ook mag zijn.

Na het combineren van fotografie en luchtvaart is ook hier het op zoek gaan naar nieuwe uitdagingen ontstaan. Maar waarom schrijf je dan een artikel voor Avondfotografie.nl als er s’avonds geen licht is? Dat is het mooie van fotografie, dat licht kan je zelf maken door het gebruik van flitsers. Ik was al enige tijd op zoek naar een uniek en futuristisch beeld. Ik wilde aan de slag gaan met flitsers en vliegtuigen. Het idee was om met een lange sluitertijd lichtstrepen van de vliegtuigen te fotograferen en op het allerlaatste moment op het tweede gordijn te flitsen. Voor mijn foto’s heb ik een fullframe Nikon D610 gebruikt met een Tokina 16-28mm f 2.8 groothoeklens op statief met afstandsbediening. Daarnaast heb ik 3 Yongnuo YN568EX III speedlights met een richtgetal van 58 gebruikt, draadloos aangestuurd met een trigger. Op het moment dat het vliegtuig te zien is heb ik de sluiter open gezet en gewacht tot het vliegtuig op de juiste plek in beeld was, recht boven mijn flitsers. De instellingen die ik heb gebruikt zijn: 16 mm, f 6.3, ISO 320 en 30 seconden sluitertijd. De drie flitsers stonden op vol vermogen.

Flitsers en vliegtuigen gaan niet samen. Ik raad het iedereen af om met flitsers te werken rond een luchthaven. Flits nooit in de richting van de cockpit. Zelfs de kleinste trilling kan voor onscherpe foto’s zorgen. Voorkom onscherpe foto’s door dit e-book in huis te halen! Deze 10 tips zullen jouw scherpte gegarandeerd verbeteren. Het e-book vertelt o.a. Ga je wel eens met het vliegtuig op vakantie? Dan is er maar één plek waar ik vind dat je moet zitten, en dat is: bij het raam. Met de camera in de aanslag natuurlijk, om onze prachtige wereld onder je vast te kunnen leggen.

Vroeger wilde ik steevast piloot worden. Geen stewardess (niet élk meisje wil stewardess worden). Ik moest er niet aan denken de hele dag in een mantelpakje op hoge hakken te moeten rondhuppelen. Waarom die droom ooit gevlogen is, dat weet ik niet eens meer. Maar vliegen vind ik nog steeds geweldig. Zowel de ervaring van het vliegen zelf, als het adembenemende uitzicht. De wolken, het landschap, water, steden, wegen, noem maar op. Er is zoveel moois te zien vanuit de lucht. Voor jou ben ik daarom in mijn archief gedoken, en heb ik mijn favoriete foto’s vanuit het vliegtuig opgezocht. Sommige foto’s zijn gemaakt met een spiegelreflex camera, sommige met een een compact camera, sommige met een iPhone.

Wil je ook graag mooie foto’s maken vanuit het vliegtuig raampje? Mooie foto’s maken gaat nou eenmaal lastig als je aan het gangpad zit, dus reserveer op tijd een plekje bij het raam! Bij de meeste vliegmaatschappijen mag je bij het online inchecken zelf je stoelnummer kiezen. Houd hierbij ook rekening met mogelijke bezienswaardigheden. Wanneer je plaatst neemt op je stoel, zorg dan dat je de camera al bij de hand hebt. Stop deze niet in het bagagevak boven je hoofd. Het is heel irritant als de persoon of personen naast je moeten opstaan omdat jij je camera wilt hebben. Wanneer je het objectief dicht op het raampje zet, dan heb je de minste kans op reflecties in beeld. Let hierbij ook op voor krasjes; zowel in beeld als dat je zelf geen krasje maakt. Een polarisatiefilter kun je gebruiken voor het verwijderen van reflecties, maar het is mijn ervaring dat je bij vliegtuigramen van de grote vliegtuigen je polarisatiefilter beter van het objectief kunt halen. Op grote hoogte kan het zijn dat er ijsvorming op de ramen komt. Door de camera heel dicht op het raampje te zetten, valt dit niet op. De flitser zal geen enkel effect hebben op het landschap dat je onder je fotografeert (dat zou wat zijn zeg!).

Tijdens de start en de landing ben je lager bij de grond. Let op: Het is wel per vliegtuigmaatschappij afhankelijk of dit toegestaan is of niet. “Op alle KLM-vluchten mag u gebruikmaken van diverse soorten elektronische apparaten, zoals smartphones, tablets, camera’s, (…). Je mag dus een camera gebruiken zolang het cabinepersoneel dit niet beoordeeld als een ‘groter/zwaarder’ apparaat. Ook tijdens het taxien kun je mooie foto’s vanuit het vliegtuig maken. Wat dacht je van de druppels op het raam?

Als je niet te hoog in de lucht bent, zoals bij de start- en landing, dan lijkt de grond onder je sneller te bewegen dan wanneer je heel hoog in de lucht bent. Varieer tijdens het fotograferen en maak wisselend gebruik van onderdelen van het vliegtuig in de compositie. De ene keer is het heel gaaf als je juist de vliegtuig vleugel betrekt in de foto en de compositie, en de andere keer niet. Wanneer je op voorhand weet dat je de vleugel wel of niet op de foto zet, bepaal je op basis hiervan ook je stoelpositie. Wil je de vleugels wel in beeld, dan ga je het beste net voor of net na het midden zitten. Het beste resultaat krijg je als je de foto’s in de nabewerking nog aanpast in Photoshop of Lightroom.

Foto’s zullen vaak een soort ‘waas’ hebben, wat je wegkrijgt door het contrast sterk te verhogen. Heb je foto’s gemaakt van een grote hoogte? Dan kunnen deze ook nog een blauwe kleurzweem hebben, welke je het beste corrigeert met de witbalans. Hieronder heb ik bovenstaande informatie nog even voor je samengevat in een handig spiekbriefje. Hierin vind je de belangrijkste instellingen voor verschillende situaties zodat je zelf …

Technische basis: wat is een spiegelreflexcamera en wat maakt een systeemcamera uniek?

Wat is een spiegelreflexcamera? Een spiegelreflexcamera is een camera waarvan je de lens kunt verwisselen. Deze camera's gebruiken altijd een spiegel en hebben een zoeker. Daarmee kijk je via een spiegelsysteem in de camera door de lens. Je bekijkt de wereld dus echt door de lens. Je koopt de basis (de ‘body') waar je allerlei extra’s aan toe kunt toevoegen. Denk aan cameralenzen, krachtige flitsers of extra accu's. Je stelt zelf je ideale camera samen.

Hoe werkt een spiegelreflexcamera? Een spiegelreflexcamera werkt anders dan een compactcamera. Je kijkt bij een spiegelreflexcamera door de lens naar je onderwerp. Het licht komt binnen door de lens, kaatst via een spiegel naar boven en gaat dan door een zogenoemd pentaprisma. Hierdoor zie je door de zoeker een rechtopstaand beeld. Wanneer je op de ontspanner drukt, klapt de spiegel naar boven en opent de sluiter.

Spiegelreflexcamera en lenzen: Voor elke spiegelreflexcamera heb je de keuze uit lenzen van klein zoombereik tot zeer groot, supergroothoek-lenzen en telelenzen. Er zijn veel kwalitatief hoogwaardige lenzen op de markt die een perfecte beeldkwaliteit verzorgen. De meeste type lenzen van spiegelreflexcamera’s bestaan al zo lang. Een spiegelreflexcamera (links) is een camera met verwisselbare lens en spiegelsysteem. Een systeemcamera (rechts) is een camera met verwisselbare lens. Maar zonder spiegelsysteem. Spiegelreflexcamera’s en systeemcamera’s zonder spiegel zijn in feite beide systeemcamera’s. Maar met ‘systeemcamera’ wordt meestal een systeemcamera zonder spiegel bedoeld.

Verder zijn bijna alle camera's met verwisselbare lens tegenwoordig systeemcamera's. Kleine en grote camera's: Je kunt kleine of grote systeemcamera’s kopen. Spiegelreflexcamera's zijn altijd wat groter. Een kleine systeemcamera als je niet wil slepen met een zware tas, maar fotokwaliteit wel belangrijk vindt. Vind je het lastig om een keuze te maken? Dan kun je onze keuzehulp gebruiken. Aanbod en prijs: Het aanbod aan spiegelreflexcamera's wordt steeds kleiner. Overweeg daarom ook een systeemcamera. Overzicht van camera’s met verwisselbare lens in onze vergelijker. Een spiegelreflexcamera is soms weer wat goedkoper.

Praktische technische tips voor vliegtuigenfotografie

Een lens met flink bereik is onmisbaar. Je staat vaak op behoorlijke afstand van de baan of het platform, en zonder telelens krijg je de toestellen eigenlijk nooit goed in beeld. Gebruik een zoomlens met bereik van 100 tot 500mm (of alles er tussenin). Op 100mm leg je gemakkelijk overzichtsfoto’s vast; met 300-500mm haal je toestellen die verder weg landen of opstijgen goed dichtbij. Zelf gebruik ik altijd mijn Canon RF 100-500mm; als ik toch dichterbij wil komen, gebruik ik een extender.

Naast een goede camera en telelens zijn er accessoires die het fotograferen van vliegtuigen makkelijker maken: rugtas met snelle zijtoegang en regenhoes, betrouwbare monopod, extra accu’s en meerdere geheugenkaarten. Voor snelle acties: zorg voor een stevige tas en een goede loadout. De grootste uitdaging blijft ze scherp krijgen en op het juiste moment vastleggen. De juiste camera-instellingen zijn cruciaal, met name de sluitertijd, diafragma en ISO. Gebruik een snelle autofocus en burst-modus zodat je meerdere frames per seconde hebt.

Sluitertijd: voor een passerende of landende/opstijgende vliegtuig gebruik je idealiter 1/1000e tot 1/2500e. Stilstaand of taxiërend? 1/400e tot 1/500e volstaan. Voor draaiende propellers kun je 1/160e tot 1/320e kiezen. Panning-techniek: begin met 1/160e en dal naar 1/60e om beweging mee te nemen in de achtergrond. Diafragma: om heel het toestel scherp te krijgen, gebruik vaak f/7.1 tot f/11; bij drukke achtergronden kan f/2.8 of f/4 helpen. ISO: zo laag mogelijk (bij voorkeur 100-400) voor ruisvrije beelden; bij weinig licht kan ISO-auto handig zijn, maar nabewerking kan ruis verminderen.

Autofocus en belichting: continue autofocus (AF-C of AI Servo) met onderwerp-detectie is ideaal. Burst-modus verhoogt de kans op het perfecte moment. Beeldstabilisatie van de lens helpt bij langere telelenzen; zet deze uit op statief, schakel in Mode 2 bij panningshots. Belichting: RAW-formaat biedt grootste flexibiliteit in nabewerking; evaluatiemeting is een goede standaard, spotmeting kan handig zijn bij tegenlicht of wolken achtergronden. Witbalans: AWB werkt vaak prima, maar pas aan indien nodig.

Tot slot: oefen en experimenteer met verschillende composities. Varieer tussen het tonen van vleugels en het focussen op het geheel. Nabewerking zoals contrast en witbalans spelen een grote rol bij het behalen van een professionele look.

tags: #multiplex #vliegtuig #piegelreflex