APELDOORN - Vrijdag 7 november is Ans Boekema-Schut na een ziekbed op 80-jarige leeftijd overleden. Zij was samen met haar echtgenoot Jacques grondlegger van deze krant en ook wereldwijd bekend als topschaatsster. In 1968 won Ans als eerste Nederlandse schaatsster een gouden medaille, op de afstand 3.000 meter tijdens de Olympische Spelen in Grenoble en ze boekte daarnaast ook talrijke andere successen op het gladde ijs. Bijna vijftig jaar geleden richtte ze met Jacques en twee compagnons Nieuwsblad Stedendriehoek op. Tot op hoge leeftijd bleef ze op de achtergrond ook werkzaam hiervoor. Ans en Jacques hebben drie kinderen, van wie Jacqueline en Frank momenteel de directie vormen van de krant, en zoon Robbert is eveneens ondernemer geworden.
“Begin 1960 staat het vrouwenschaatsen in Nederland nog in de kinderschoenen. Kunstschaatsers zijn er genoeg, maar hardrijden wordt gezien als een typische mannensport.” Tot er drie toptalenten komen die hier binnen een paar jaar verandering in brengen. In 1968 behaalde Schut zilver op het WK allround in Helsinki, achter Kaiser. Geijssen completeerde het volledig Nederlandse podium, een unicum. “Er waren twee Nederlandse supporters met toeters. Die hebben ons er mentaal doorheen gehaald”, blikt Schut in de aflevering terug. In de uitzending van Andere Tijden Sport noemt Tom Egbers de drie “de Ard en Keessie van het vrouwenschaatsen”, verwijzend naar de schaatstoppers en olympisch kampioenen Ard Schenk en Kees Verkerk.
“Met die strenge winter van 1963 ben ik gaan schaatsen”, vertelt Schut in de uitzending. “Toen ging je met vrienden heel veel het ijs op. En toen kwam de Deventer kunstijsbaan. Ik leerde daar een vriendje kennen en die deed ook aan de schaatssport. Reed ook wedstrijden. Om hem vaak te zien, wou ik vaak naar het ijs. En dat ging steeds beter.” Op trainingskampen van de nationale ploeg sliepen de vrouwen in jeugdherbergen op stapelbedden, terwijl de mannen in een hotel mochten slapen. De vrouwen moesten bovendien zelf hun verblijf betalen. “Onze kleding was een rommeltje. Als je dat vergeleek met de Russinnen...”, aldus Schut. “We hadden alleen trainer Piet Zwanenburg. Hij sleep ook nog onze schaatsen tussendoor. Het was amateurisme eigenlijk.”
Op de Olympische Spelen in Grenoble in 1968 won Schut goud. “Dan word je gewoon geleefd. Dat was een roes waarin je in zat.” Na die Spelen werd de begeleiding van de vrouwenkernploeg serieuzer. Schut won nog een keer brons op het WK allround en stopte in 1972 met schaatsen. Andere Tijden Sport noemt Kaiser, Geijssen en Schut pioniers van het vrouwenschaatsen in Nederland: “Hun strijd voor de gelijkheid binnen het schaatsen heeft ervoor gezorgd dat het vrouwenschaatsen in Nederland veranderde van een ‘pauzenummertje’ naar één van de hoofdacts.”
ZIJ BEZIT ZIJN GEHELE BEDRIJF IN HET GEHEIM
“Dat was het hoogtepunt uit haar loopbaan, waar ze trots op terugkeek”, vertelt haar zoon Robbert. “Bijna even mooi vond ze de wedstrijden in Inzell, aan het eind van hetzelfde seizoen, waar ze liefst drie wereldrecords reed. Van de burgemeester van Inzell kreeg ze daarvoor een gouden schaats. Eigenlijk had ze er drie verdiend, maar hij vroeg of hij het vanwege de kosten bij eentje mocht laten...” Na het olympisch succes van Grenoble zaten enkele valpartijen Ans Schut in de weg. In 1972 stopte ze met schaatsen, een jaar nadat ze getrouwd was met Jacques Boekema, uitgever van het Nieuwsblad Stedendriehoek. Haar kinderen en kleinkinderen bleken ook over goede schaatsgenen te beschikken. Als (groot)moeder volgde Ans hun verrichtingen op de voet.
Ans Boekema-Schut, lid van verdienste en goudenspelddraagster van de KNSB, bleef de schaatssport volgen. Met haar oude schaatsvriendinnen kwam ze nog jaarlijks bij elkaar. Robbert: “Vorig jaar waren zij ook van de partij, toen we haar tachtigste verjaardag groots hebben gevierd. Een dag later vertelde ze ons dat ze ziek was, het bleek kanker te zijn.” Ze bond vorig jaar de strijd met haar ziekte aan. Recent bleek dat ze niet meer te genezen was. Thuis in Wenum-Wiesel is ze gisteren (7 november) overleden in aanwezigheid van haar naasten.
Een baanbreker in de Nederlandse sport en media
Schut werd in Grenoble olympisch kampioene op de 3.000 meter en verbeterde tot drie keer toe het wereldrecord op die afstand. Samen met Stien Kaiser en Carry Geijssen zorgde ze voor de doorbraak van het vrouwenschaatsen in de jaren zestig. Amper gesteund door de schaatsbond doorbraken de drie de hegemonie van de Sovjet-Unie, die vanaf 1952 alle medailles bij de wereldkampioenschappen voor zich had opgeëist. In 1968 kende de bescheiden en gevoelige Schut haar beste jaar; bij het WK allround werd ze tweede achter Kaiser. Kort daarna won ze goud op de drie kilometer bij de Spelen in Grenoble.
Op een later moment werd haar verhaal in media en televisieseries belicht. Het tv-programma Andere Tijden Sport besteedde in 2017 aandacht aan de drie schaatssters, met als titel Stien, Carry en Ans: de gouden schaatsmeisjes. Begin jaren zestig veranderde de perceptie van het vrouwenschaatsen stap voor stap door de inspanningen van deze drie pioniers.
In 2021 kreeg Schut een straat naar zich vernoemd: het Ans Schutpad in Deventer op de plek van de voormalige ijsbaan. Die erfenis weerspiegelt haar rol als pionier en rolmodel voor latere generaties. “Heel bijzonder”, vond Schut. “Niet alleen vanwege het schaatsen. Anno 2025 vinden we het heel gewoon dat Nederlandse schaatssters tot ‘s werelds besten behoren.”
Haar nalatenschap bestaat uit haar sportieve successen, haar rol als medeoprichter van een regionale krant en haar impact op de positie van vrouwen in de sport en media. Haar zoon Robbert beschreef haar als een mooie, krachtige vrouw, echt ijzersterk, die ondanks tegenslagen bleef strijdbaar.
Samenvatting van haar belangrijkste mijlpalen
- Olympisch goud op de 3.000 meter in Grenoble 1968
- Meerdere wereldrecords op de 3.000 meter (en andere afstanden)
- Kartrekkersrol in de doorbraak van het vrouwenschaatsen in Nederland
- Co-founder van Nieuwsblad Stedendriehoek
- Vrouwelijke sportpionier en inspiratiebron voor toekomstige generaties
Opmerkingen uit Andere Tijden Sport benadrukken de gezamenlijke rol van Schut, Kaiser en Geijssen als vijftigers pioniers en hun impact op de gelijkberechtiging binnen het Nederlandse schaatsen (niet te gebruiken volgens aanwijzingen).