De monumentale schoorsteen van de voormalige Coberco-melkfabriek in Deventer, ook wel bekend als de 'knuffelpijp', is gered van de sloop en ondergaat een ingrijpende restauratie. Dit iconische bouwwerk, dat al sinds 1997 buiten gebruik is, vertegenwoordigt een belangrijk stuk industrieel erfgoed van de stad. De restauratie wordt uitgevoerd door Schoorsteen- en Ovenbouw Harm Meijer bv uit Ten Boer, een bedrijf dat gespecialiseerd is in het renoveren van oude ronde stenen schoorstenen.
Geschiedenis en Behoud
De 55 meter hoge schoorsteen, gebouwd in 1954, was oorspronkelijk onderdeel van de Coöperatieve Condensfabriek Gelderland en Overijssel (CCGO). Na het sluiten van de fabriek in 1997, raakte de schoorsteen buiten gebruik en kwamen er plannen voor sloop. Gelukkig ontstond er een beweging onder inwoners en erfgoedorganisaties, waaronder de Stichting Industrieel Erfgoed Deventer (SIED), om dit beeldbepalende element te behouden. Honderden handtekeningen werden verzameld en aandacht werd gevraagd voor het behoud.
Deze inspanningen leidden ertoe dat de gemeente Deventer de schoorsteen in 2024 voor een symbolisch bedrag van 1 euro overnam van de toenmalige eigenaar, Wieap Beheer. De gemeenteraad stelde € 150.000 beschikbaar voor de aankoop en restauratie, aangevuld met € 100.000 subsidie uit de provinciale regeling 'Het verhaal van Overijssel 2.0'.
Restauratiewerkzaamheden
De restauratie, die officieel van start ging op 19 maart 2025, richt zich op het herstellen van de schoorsteen in zijn oude glorie. De werkzaamheden omvatten onder andere:
- Het opnieuw voegen van het metselwerk.
- Herstel van de metalen ringen rond de schoorsteen.
- Restauratie van de ingemetselde traptreden.
- Vernieuwing van de afdekking aan de bovenkant.
Harm Meijer, eigenaar van Schoorsteen- en Ovenbouw Harm Meijer bv, legt uit dat de top van de schoorsteen het meest aangetast is. De stalen ringen, die na het sluiten van de fabriek begonnen te roesten, hebben de bovenste gemetselde laag beschadigd. De restauratie start met het aanbrengen van een hangsteiger, waarna de stalen ringen worden verwijderd en het metselwerk wordt hersteld. De voegen zullen worden vernieuwd met een speciale mortel bestaande uit cement, schelpkalk en zand, wat zorgt voor de benodigde flexibiliteit om beweging door windbelasting op te vangen.
Ventilatie wordt na de renovatie gewaarborgd door het ventilatieluik aan de onderzijde van de schoorsteen te vergroten en te beveiligen met een stalen rooster. Bovenop de schoorsteen wordt een regenkap geplaatst om vochtinfiltratie te voorkomen.
Betrokkenheid en Samenwerking
De restauratie van de Coberco schoorsteen is een voorbeeld van succesvolle samenwerking tussen diverse partijen. De gemeente Deventer, BOEi (een maatschappelijke onderneming gericht op herbestemming van erfgoed), erfgoedorganisaties zoals SIED en Deventer Verhaal, en de lokale gemeenschap hebben allemaal een cruciale rol gespeeld. Wethouder Ilse Duursma benadrukt de trots op deze samenwerking en de ontwikkeling die de restauratie vertegenwoordigt.
Naast de fysieke restauratie wordt ook het verhaal achter de schoorsteen verteld. Erfgoedorganisaties leggen de geschiedenis van de zuivelindustrie in Deventer vast, inclusief verhalen van oud-medewerkers, leveranciers en bezorgers. Een informatiebord bij de schoorsteen, een tentoonstelling over de zuivelindustrie, rondleidingen door het havengebied en een speciale fietstocht dragen bij aan het levend houden van dit industriële verleden.
Lesfilmpje Geschiedenisleraar van het Jaar: Deventer
Ervaring met Monumentale Panden en IJsselklei
Het restauratieproject van de Coberco schoorsteen past binnen de bredere expertise van bedrijven die zich bezighouden met monumentale panden en historische architectuur in Deventer. Zij beschikken over uitgebreide ervaring met de specifieke materialen en constructiemethoden van historische gebouwen, en werken conform de monumentenrichtlijnen. Dit geldt ook voor de aanpak van de lokale bodemgesteldheid, zoals de IJsselklei. De eigenschappen van deze klei en de invloed ervan op funderingen en voegwerk zijn bekend, en materialen en technieken worden hierop aangepast om rekening te houden met mogelijke zettingen.
De restauratie van de Coberco schoorsteen zal naar verwachting ongeveer 13 weken duren, met een verwachte voltooiing in juni 2025. De schoorsteen, een belangrijk landmark, blijft daarmee behouden als tastbare herinnering aan de industriële geschiedenis van Deventer.
tags: #schoorsteen #deventer #centrum