Bouwvoorschriften voor het Maken van een Rookkanaal voor een Houtkachel

Bij de installatie van een houtkachel is het cruciaal dat het bijbehorende rookkanaal voldoet aan zowel de geldende wetgeving als de technische eisen. Een onjuist aangelegd rookkanaal kan leiden tot aanzienlijke risico's, waaronder brandgevaar, rooklekkage of problemen met uw verzekering. Een correct geïnstalleerd rookkanaal voor een houtkachel moet aan diverse belangrijke eisen voldoen om veiligheid, duurzaamheid en optimale functionaliteit te garanderen.

De minimale technische eisen voor rookkanalen zijn vastgelegd in het Bouwbesluit. Samenvattend moet het rookkanaal van een houtkachel aan de volgende kernpunten voldoen:

• Geschikt zijn voor de hoge temperaturen die gepaard gaan met houtstook.
• Volgens de geldende regels en eisen gemonteerd zijn.
• Veilig uitmonden boven het dak.
• Regelmatig gecontroleerd en onderhouden worden.

Het is sterk aan te raden om de plaatsing of controle van uw rookkanaal te laten uitvoeren door een specialist. Wij krijgen regelmatig vragen over het installeren van pelletskachels en leggen u graag de geldende wet- en regelgeving omtrent kachelpijpen en rookkanalen uit. Komt u er niet uit? Neem dan contact op met onze experts.

Geldende Wet- en Regelgeving

In Nederland is de technische staat van woningen, inclusief de vereisten voor rookkanalen en kachelpijpen, geregeld in het Bouwbesluit. Hierin zijn strikte voorwaarden en eisen vastgelegd. Centraal staat de eis dat ‘een kachelpijp, een koker of een rookkanaal, bestemd voor de afvoer van rook, brandveilig moet zijn overeenkomstig NEN 6062’. Deze norm heet nu officieel NEN-EN 1856-1.

Deze norm specificeert dat de buitenwand van een rookkanaal maximaal 75°C in temperatuur mag stijgen. Hoewel sommige webshops beweren dat alleen hun producten voldoen aan de juiste certificering, zijn zowel NEN als EN goedkeuringen toegestaan (artikel 1.3 in beide teksten). De CE-keuring, specifiek de CE 1856-1 keuring, kan een T600 certificaat opleveren, wat vereist is voor de rookgasafvoer van een houtkachel. Dit certificaat wordt afgegeven door erkende keuringsinstanties zoals TNO of TÜV.

De veiligheid van gebouwen en constructies is verder geregeld in de Woningwet (1991). Volgens deze wet (artikel 40) valt een schoorsteen onder de categorie 'vergunningvrij bouwwerk', mits er geen ingrijpende veranderingen aan de draagconstructie plaatsvinden. Het bouwen van een schoorsteen behoeft ook geen melding meer bij de gemeentelijke dienst Bouw- en Woningtoezicht (Besluit Meldingplichtige Bouwwerken). Echter, een schoorsteen moet wel voldoen aan de technische en brandveiligheidsaspecten zoals vastgelegd in het Bouwbesluit.

Eisen vanuit het Bouwbesluit

Het Bouwbesluit stelt onder meer eisen aan:

• De onbrandbaarheid van het materiaal van de stookplaats, het rookkanaal en de directe omgeving.
• De minimale (horizontale) afstand tussen de uitmonding van de schoorsteen en een brandgevaarlijk dak: 15 meter.

In bijzondere situaties kan een gemeente een aanschrijving doen tot het aanbrengen van verbeteringen. De gemeentelijke dienst Bouw- en Woningtoezicht heeft de bevoegdheid om te controleren of aan de gestelde eisen is voldaan. Om aan de eisen van het Bouwbesluit te voldoen, worden de toegepaste materialen gekeurd volgens de NEN-normen of daaraan gelijkwaardige Europese normen, veelal uitgevoerd door TNO in Nederland.

Hoewel het Bouwbesluit voor veel mensen onleesbaar is, komt het in de praktijk neer op het voldoen aan de keuringsnormen voor kachelpijpen en het, indien nodig, omkokeren ervan (behalve in de stookkamer). Voor de praktische uitvoering en veiligheid bij het aanleggen van uw rookkanaal wordt verwezen naar specifieke folders en richtlijnen.

Specifieke Eisen voor Rookkanalen

Volgens het Bouwbesluit moet een doorvoer door een verdiepingsvloer, zoals een rookkanaal, een bepaalde weerstand hebben tegen brandoverslag en branddoorslag. Dit wordt doorgaans gecombineerd met de omkokering, die door de verdiepingsvloer en het dakbeschot heen loopt. Het dakbeschot is vaak brandbaar materiaal of is geïsoleerd met brandbaar materiaal.

De omkokering moet bij woningen met houten vloeren en/of daken in zijn geheel doorlopen en mag niet per verdieping worden onderbroken. Bij betonnen vloeren mag de omkokering wel worden onderbroken, mits dit de brandwerendheid niet nadelig beïnvloedt. Brandbare materialen mogen niet dichter dan 75 mm van de buitenwand van het rookkanaal worden aangebracht. Het is verboden de ruimte tussen het schoorsteenkanaal en de omkokering op te vullen met isolatiemateriaal.

De nieuwe Europese normen, die per 1 januari 2020 van kracht zijn gegaan, stellen strengere eisen aan houtkachels. Deze wetgeving focust onder andere op een minimaal rendement van 75% voor houtkachels (vergeleken met gemiddeld 50% voor oude kachels) en een maximale uitstoot van 40 milligram fijnstof per kubieke meter. Pelletkachels hebben een gemiddeld rendement van circa 95%.

Afvoerhoogte en Uitmonding

De afvoerhoogte van de kachel is een essentieel aspect voor een veilige installatie. Deze hoogte garandeert dat de rook veilig wordt afgevoerd zonder de luchtkwaliteit in de woning of bij buren aan te tasten. Nieuwbouw- of verbouwde woningen moeten zich houden aan de normen onder NEN 2757, terwijl bestaande huizen de norm NEN 8757 hanteren.

Volgens het Bouwbesluit moet de uitmonding van een rookkanaal minimaal 1 meter van de perceelgrens liggen om overlast voor naburige woningen te voorkomen. Daarnaast stelt het Bouwbesluit dat de horizontale afstand van de uitmonding tot brandbare materialen, zoals een dak, minimaal 15 meter moet zijn. Voldoende afstand tot ramen, deuren en andere openingen is ook vereist om rookoverlast te voorkomen.

Voor een nieuwe schoorsteen op een aanbouw gelden aanvullende eisen, omdat de bestaande gevel de stromingsrichting van de rookgassen kan belemmeren. De schoorsteen moet dan hoog genoeg zijn om de rook effectief te laten wegstromen. De benodigde hoogte hangt af van de specifieke situatie en kan aanzienlijk zijn. Een grove vuistregel uit NEN 2757 (paragraaf 5.2.2) is dat de pijp bijna de nokhoogte van het dak van het aanliggende gebouw moet reiken, waarbij de uitmonding in een hoek van 10 graden lager mag liggen.

In het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), specifiek paragraaf 4.3.8, staan technische regels voor de afvoer van rookgas en de toevoer van verbrandingslucht. Een bouwwerk met een (hout)kachel of open haard moet voorzieningen hebben die de kwaliteit van de binnenlucht niet nadelig beïnvloeden. Een gevelafvoer is voor een houtkachel, pelletkachel of open haard niet toegestaan.

Artikel 4.138 lid 1 Bbl schrijft een minimale verdunningsfactor voor de rook van verbrandingstoestellen voor. Voor bestaande bouw geeft het Bbl minder specifieke voorwaarden aan de plaats van de rookgasafvoer, maar verwijst artikel 3.76 Bbl naar NEN-norm 8757. Bij toepassing van NEN-norm 2757-1 is de vereiste afvoerhoogte minimaal 0,5 meter boven nokhoogte, afhankelijk van de dakhelling en de plaats van de schoorsteen.

Installatie en Materiaalkeuze

Het is mogelijk om houtkachels te laten plaatsen in nieuwe woningen of in woningen waar voorheen geen houtkachel aanwezig was. De regels hiervoor zijn strenger geworden, met name gericht op duurzaamheid en brandveiligheid. Een essentieel vereiste is dat de kachel of kachelpijp moet voldoen aan het juiste keurmerk.

Het is belangrijk om ook informatie op te vragen bij uw lokale gemeente, aangezien deze strengere regelgevingen mag toepassen bovenop de algemene eisen. Een gemeente kan de installatie of aanwezigheid van houtkachels echter niet volledig verbieden.

Bij het installeren van een rookkanaal zijn verschillende brandveiligheidsmaatregelen wettelijk verplicht. Dit begint bij het kiezen van het juiste type buis. Voor alle delen van het rookkanaal die door muren, vloeren of het dak gaan, is een dubbelwandige, geïsoleerde buis vereist. Deze voorkomt dat de buitenkant van de buis te heet wordt en creëert zo een veilige situatie. De minimale afstand tot brandbaar materiaal bedraagt hierbij 5 centimeter.

Wanneer het kanaal door een woonruimte loopt (zoals een slaapkamer of zolder), is het verplicht dit deel van het kanaal brandwerend te omtimmeren. De omtimmering moet een brandwerendheid van ten minste 90 minuten hebben.

Bestaande Gemetselde Schoorstenen

Over het algemeen zijn bestaande gemetselde rookgaskanalen zonder aanpassing niet geschikt voor de aansluiting van een houtkachel of houthaard. Deze kanalen kunnen lekkage vertonen of zijn niet bestand tegen de hogere rookgastemperaturen, wat schade aan het kanaal of de woning kan veroorzaken. Na aanpassing, bijvoorbeeld door het plaatsen van flexibele RVS (metalen) afvoerleidingen, kan een bestaande schoorsteen wel weer geschikt zijn voor moderne houtkachels.

Aanleggen van een Nieuw Rookkanaal

Wanneer een rookkanaal (deels) nog aangelegd moet worden, wordt gebruikgemaakt van een dubbelwandig geïsoleerd systeem dat voldoet aan de eisen uit het Bouwbesluit. Dubbelwandige rookkanalen leveren na installatie en bouwkundige afwerking een duurzame en brandveilige situatie op.

Het is zeker mogelijk om een houtkachel te plaatsen zonder bestaande schoorsteen op het dak. Specialisten kunnen een nieuw rookkanaal aanleggen dat de verbrandingsgassen op natuurlijke wijze afvoert tot buiten de woning. Bij het inbouwen van een moderne houthaard in een nieuwbouwwoning, kan een rookkanaal worden aangelegd dat op de benedenverdieping begint en uitmondt bij de nok van het huis. Binnenshuis is omkokering van het rookkanaal noodzakelijk om veiligheid te waarborgen.

Om een goede werking en natuurlijke trek te garanderen, moet het kanaaltraject van tevoren worden bepaald. Een technische adviseur kan de situatie ter plaatse bekijken en beoordelen hoe het rookkanaal het beste kan lopen. Een belangrijke voorwaarde is dat de uitmonding van het rookkanaal zich vlakbij de nok moet bevinden.

Verschil in Rookkanalen per Brandstof

Voor iedere brandstof is een ander rookkanaal nodig. Een gashaard kan bijvoorbeeld worden aangesloten via een geveldoorvoer, terwijl een pelletkachel en houtkachel (vaste brandstoffen) volledig omhoog naar de nok moeten worden geleid. Zo worden verbrandingsgassen boven de huizen uitgestoten, wat overlast voor de buurt minimaliseert.

Verantwoordelijkheid en Keurmerken

Wanneer u de installatie van het rookkanaal zelf verzorgt, draagt u de volledige verantwoordelijkheid voor de veiligheid en correcte werking ervan. In geval van brand of schade zal een verzekeraar onderzoeken of het rookkanaal is geplaatst volgens de geldende normen, zoals NEN 2757. Indien blijkt dat dit niet het geval is, of dat materialen zonder CE-markering zijn gebruikt, kan een verzekeraar de dekking weigeren. Het is daarom raadzaam om de installatie te laten uitvoeren of controleren door een vakman.

Alle rookkanaalsystemen moeten voldoen aan de juiste certificeringen om de veiligheid te waarborgen. Een belangrijk certificaat is de T600-certificering, die aangeeft dat het systeem bestand is tegen hoge temperaturen van rookgassen en de minimale afstand tot brandbare materialen specificeert.

Voor nieuwe kachels geldt in Europa sinds januari 2022 een strenger productbeleid (Ecodesign-verordening). Alleen toestellen die voldoen aan de typekeureisen mogen op de markt komen. Een gemeente kan de installatie of aanwezigheid van houtkachels niet verbieden, noch lokale eisen stellen aan de keuring en installatie. Echter, gemeenten kunnen wel het gebruik van houtkachels beïnvloeden door regels te stellen in het omgevingsplan om nadelige gevolgen van rookgassen te beperken.

tags: #schoorsteen #maken #voor #houtkachel