Asbestslachtoffers overlijden vaak snel, soms al binnen enkele maanden nadat ze ziek zijn geworden. Dit artikel heeft ten doel nabestaanden van asbestslachtoffers te informeren over de gevolgen voor de vorderingen op de aansprakelijke (vroegere) werkgever die het overleden asbestslachtoffer zelf niet meer geldend kan maken. Hoe zit het met de vorderingen die een slachtoffer na het ontstaan van een asbestziekte heeft?
Schadevergoeding voor asbestslachtoffers
Asbestslachtoffers die als werknemer in contact zijn geweest met asbest hebben recht op een schadevergoeding van de (vroegere) werkgever wanneer die werkgever onvoldoende maatregelen heeft genomen om de gezondheid van zijn personeel te beschermen. Het Instituut Asbestslachtoffers (IAS) bemiddelt tussen het asbestslachtoffer en de (ex-)werkgever over een schadevergoeding. Als eenmaal vaststaat dat de (ex-)werkgever aansprakelijk is, hebben asbestslachtoffers recht op volledige vergoeding van de door hen geleden schade. Daaronder valt de materiële schade (zoals medische kosten, reiskosten en verlies van inkomsten), maar ook immateriële schade. Deze schade wordt ook wel smartengeld genoemd.
Rechten van nabestaanden op schadevergoeding
In geval het asbestslachtoffer komt te overlijden zonder zijn (ex)werkgever aansprakelijk te stellen, hebben zijn/haar nabestaanden slechts beperkte vorderingsrechten op de aansprakelijke (ex-) werkgever. In het Burgerlijk Wetboek is vastgelegd welke schade voor vergoeding aan nabestaanden in aanmerking kan komen.
Overlijdensschade
Degene die verantwoordelijk is voor het overlijden (of zijn/haar verzekeraar) moet de overlijdensschade aan de nabestaanden vergoeden. De nabestaanden hebben in dat geval recht op vergoeding van de kosten van de uitvaart. Als er aanspraak bestaat op een uitvaartverzekering kunnen alleen de effectieve kosten worden geclaimd. De vergoeding bij overlijdensschade bestaat daarnaast uit misgelopen levensonderhoud. Deze schadepost betreft de nadelige gevolgen die worden ondervonden door het wegvallen van het inkomen van de overledene. Het levensonderhoud heeft niet alleen betrekking op financiële bijdragen in geld, maar ook op bijdragen in natura inclusief op geld waardeerbare diensten die het slachtoffer verrichte, zoals woningonderhoud of het oppassen op kinderen. Om recht te kunnen hebben op overlijdensschade moet er dus een familierechtelijke band bestaan tussen de nabestaande en de overledene, of moeten zij in gezinsverband hebben samengewoond.
Smartengeld voor nabestaanden
Voor een vergoeding van immateriële schade (smartengeld) komen nabestaanden niet zonder meer in aanmerking. Smartengeld kan deel uitmaken van de vorderingen die overgaan op de nabestaanden die tevens erfgenaam zijn. Dat is alleen het geval als door of namens het slachtoffer bij leven aanspraak is gemaakt op smartengeld. Indien dit is gebeurd en het slachtoffer komt vervolgens te overlijden, dan behoort deze vordering tot de erfenis. Als niet bij leven door het asbestslachtoffer aansprakelijk is gesteld, dan hebben de erfgenamen na het overlijden van het slachtoffer dus geen recht op smartengeld. Zodra is vastgesteld dat een (ex-)werknemer aan een asbestziekte lijdt, is het dus van belang dat de verantwoordelijke (vroegere) werkgever nog tijdens het leven aansprakelijk wordt gesteld voor de immateriële schade van het slachtoffer.
Nabestaandenpensioen: Regelen voor de toekomst
Bij een overlijden hebben nabestaanden te maken met uiteenlopende emoties. Naast emotie om het gemis kan er ook financiële onzekerheid ontstaan. Is er een aansprakelijke partij? Dan kan een specifieke groep van nabestaanden een aantal specifieke schadeposten aangaande overlijdensschade verhalen op die partij of zijn of haar verzekeraar. Natuurlijk kan geld nooit het gemis van een dierbare goedmaken. Overlijden is iets waar je liever niet over nadenkt. Toch is het goed om te checken of je jouw nabestaanden goed achterlaat.
Partnerpensioen en wezenpensioen
Heb je een partner? Dan ontvangt je partner na jouw overlijden meestal een partnerpensioen. Heb je kinderen? Dan kunnen jouw kinderen recht hebben op een wezenpensioen. Partnerpensioen en wezenpensioen worden samen ook wel nabestaandenpensioen genoemd.
Wat kun je regelen voor je nabestaanden?
Zorg dat je partner en kinderen goed achterblijven. Denk aan je erfenis en kijk naar je pensioen.
Nabestaandenpensioen voor je partner
Met een nabestaandenpensioen zorg je ook na je overlijden financieel voor je nabestaanden. Ben je getrouwd of heb je een geregistreerd partnerschap? Dan heeft je partner bij de meeste pensioenuitvoerders automatisch recht op partnerpensioen. Na jouw overlijden ontvangt je partner dit levenslang.
Pensioenregelingen onder het oude en nieuwe stelsel
Valt je pensioenregeling nog onder het oude pensioenstelsel? Dan kan je nabestaandenpensioen op twee manieren geregeld zijn. Op een nabestaandenpensioen op opbouwbasis blijf je recht houden, ook als jij uit dienst was op het moment van overlijden. Heb je een nabestaandenpensioen op risicobasis en overlijd jij voor je pensioendatum? Dan krijgt je partner alleen een nabestaandenpensioen als jij op dat moment in dienst bent en deelneemt aan een pensioenregeling. In de nieuwe pensioenwet zijn straks voor iedereen de regels hetzelfde. Overlijd je voor je pensioendatum? Dan heeft je nabestaande alleen recht op een nabestaandenpensioen als je op dat moment in dienst was en deelnam aan een pensioenregeling. Ben je pas net uit dienst? Dan loopt het partnerpensioen nog 3 maanden door, of tijdens de duur van je WW-uitkering. Je kunt deze periode zelf vrijwillig verlengen. Dit betekent wel dat je minder ouderdomspensioen krijgt.
Zorg dat je partner bekend is bij je pensioenuitvoerder. Ben je getrouwd of heb je een geregistreerd partnerschap? Dan krijgt je pensioenuitvoerder hier automatisch bericht van via de gemeente. Woon je samen? Dan moet jij jouw partner zelf aanmelden bij de pensioenuitvoerder. Er gelden soms nog aanvullende regels, zoals een notarieel samenlevingscontract of een bepaalde periode samenwonen. Check dit bij je pensioenuitvoerder. Let op! Soms geen nabestaandenpensioen. Er zijn gevallen waar helemaal geen partnerpensioen in de pensioenregeling zit. Kijk dus goed wat je werkgever aanbiedt en of dit voor jou en je partner voldoende is.
Nabestaandenpensioen voor kinderen (wezenpensioen)
Kinderen van een overleden ouder hebben vaak ook recht op een uitkering van de pensioenuitvoerder. Dit is het wezenpensioen. De voorwaarden voor het wezenpensioen verschillen per pensioenregeling. In veel pensioenregelingen stopt de uitkering als je kind 18 of 21 wordt. Soms loopt het wezenpensioen door tot je kind klaar is met een studie. Een wees kan ook recht hebben op een Anw-uitkering van de overheid. Dit geldt alleen als beide ouders zijn overleden.
Nabestaandenpensioen voor je ex-partner
Als je een ex-partner hebt, heeft die mogelijk ook recht op een uitkering van je pensioenuitvoerder als jij overlijdt. Dit heet het bijzonder nabestaandenpensioen of bijzonder partnerpensioen. Dat betekent dat je huidige partner een lager pensioen krijgt. Kijk in het echtscheidingsconvenant welke afspraken jij en je ex-partner hebben gemaakt.
Veranderingen in het nabestaandenpensioen
Regelingen voor asbestslachtoffers en hun nabestaanden. Regeling tegemoetkoming asbestslachtoffers (TAS). De Regeling tegemoetkoming asbestslachtoffers (TAS) is sinds 26 januari 2000 van kracht. De regeling is bedoeld voor (ex-)werknemers en hun huisgenoten die door het werk met asbest ziek zijn geworden. Een asbestziekte is heel heftig en leidt tot veel verdriet. Dit wordt ook wel ‘immateriële schade’ genoemd. De tegemoetkoming is geen schadevergoeding. Als een werknemer via het werk met asbest in contact is gekomen, kan de (vroegere) werkgever gehouden worden om een schadevergoeding te betalen. Regeling tegemoetkoming niet loondienstgerelateerde asbestslachtoffers (Regeling TNS)Sinds 2007 is de Regeling tegemoetkoming niet loondienstgerelateerde asbestslachtoffers (Regeling TNS) van kracht. Veel mensen hebben geen contact gehad met asbest in loondienst en zijn wel ziek geworden. Dit geldt bijvoorbeeld voor zelfstandigen en mensen die contact gehad met asbest in het milieu of in de huissituatie. Een asbestziekte is heel heftig en leidt tot veel verdriet. Dit wordt ook wel ‘immateriële schade’ genoemd. De tegemoetkoming is geen schadevergoeding. Soms kan er een veroorzaker worden gevonden, die gehouden kan worden om een schadevergoeding te betalen. Een huisgenoot volgens de TAS-regeling is iemand die in dezelfde woning heeft geleefd met een werknemer, op het moment dat deze was blootgesteld aan asbest.
Risico's en preventie
Blootstelling aan asbest: In de tweede helft van de vorige eeuw zijn naar schatting meer dan 330.000 werknemers door hun werk intensief blootgesteld aan asbest. Er hebben zich vanaf het jaar 2000 tot nu ongeveer 9.000 mensen met longvlieskanker gemeld bij het IAS. Prognoses wijzen uit dat in de nabije toekomst nog ongeveer 8.000 mensen deze ziekte krijgen. De kans op een asbestziekte neemt toe bij hogere concentraties asbestvezels in de lucht, herhaaldelijke blootstelling en geen ventilatie. Elke asbestslachtoffer is er één te veel. Het is niet mogelijk als men eenmaal asbest heeft ingeademd, om de asbest uit de longen te verwijderen. Het beste dat u na blootstelling aan asbest kunt doen is stoppen met roken. De combinatie van roken met asbestblootstelling vergroot namelijk de kans op longkanker. Screening na asbestblootstelling wordt door medici afgeraden. Een belangrijke reden is dat de screening, als die regelmatig wordt herhaald, door de straling op zich zelf een risico op gezondheidsschade vormt.
Aanvullende informatie en praktische stappen
Asbest is een mineraal dat bestaat uit kleine vezels. Het werd vooral tussen 1940 en 1970 gebruikt als bouwmateriaal. Het materiaal was populair omdat het goed tegen hitte kan, isoleert en sterk is. Uit onderzoek blijkt dat in sommige soorten speelzand voor binnen asbest zit. Maak je je zorgen omdat je kind ermee heeft gespeeld? De kans dat je ziek wordt van asbest hangt af van de totale hoeveelheid vezels die je inademt. Hoe meer vezels je in totaal inademt, hoe groter de kans dat je uiteindelijk kanker krijgt. Niet-hechtgebonden asbestmateriaal kun je het beste zo snel mogelijk laten weg halen door een asbestverwijderingsbedrijf. Niet alle bedrijven mogen asbest verwijderen. Als er nog asbestmaterialen in je huis zitten, is dat niet altijd een probleem. Maar het is wel belangrijk dat je weet waar het zit en dat je er voorzichtig mee omgaat. Asbest is sinds 1993 verboden. Is je huis voor 1994 gebouwd? Dan kan er in jouw huis nog asbest zitten.
Bodycasting na overlijden: iets wat veel mensen niet weten
Je kunt niet zomaar zien of het ergens in zit. Maar op sommige plekken in huis heb je meer kans om asbestmateriaal te vinden dan op andere plekken. Ga je klussen of verbouwen in een huis dat voor 1994 is gebouwd? Tot 1994 is in veel huizen asbest verwerkt: bijvoorbeeld in plafondplaten, kit, vloerzeil en vensterbanken. Wil je laten onderzoeken of je asbest in huis hebt of wil je het laten verwijderen? Dat kun je laten doen door een asbestbedrijf. Er zijn bedrijven die in kaart brengen waar in huis asbestmaterialen zitten: de asbestinventarisatiebedrijven. Er zijn ook bedrijven die het asbest voor je kunnen weghalen en afvoeren: de asbestverwijderingsbedrijven. Het is belangrijk om een gecertificeerd bedrijf in te huren, dan is de kans groot dat het bedrijf veilig en volgens de regels werkt.
Ben je huurder? Het ontdekken van asbest in huis kan even schrikken zijn, maar het is belangrijk om kalm te blijven en geen overhaaste beslissingen te nemen. Hieronder geven we tips over wat je wel en vooral niet moet doen als je asbest in huis ontdekt. Zelf proberen om asbest in huis te verwijderen kan onnodige gezondheidsrisico’s met zich meebrengen. Schakel daarom liever een deskundig bedrijf in om het materiaal te verwijderen. Als je het materiaal gaat bewerken, komen er altijd asbestvezels vrij. Is het materiaal beschadigd? Als je beschadigd asbestmateriaal laat zitten dan komen er makkelijk vezels vrij. Bel daarom een bedrijf om dit weg te halen. Ben je huurder? Heb je niet-hechtgebonden asbest in huis? Ook als het onbeschadigd is kunnen er gemakkelijk veel vezels uit vrijkomen. Deze niet-hechtgebonden materialen kun je het beste direct laten weghalen. Bel een bedrijf om het materiaal weg te laten halen.
Als je verdacht asbesthoudend materiaal tegen komt bijvoorbeeld bij onderhoud- of sloopwerkzaamheden, dient u meteen het werk te onderbreken en uw werkgever te informeren. Als het gaat om verdacht asbesthoudend materiaal dat zich in de ruimte bevindt, vast zit en niet wordt aangeraakt, dient u uw werkgever te informeren, maar kunt u uw werkzaamheden voortzetten. U dient in elk geval degene die verantwoordelijk is voor het feit dat u (mogelijk) aan asbest bent blootgesteld te informeren. Dit kan zijn uw werkgever, opdrachtgever of verhuurder. Het IAS heeft hiervoor een asbestregister geopend. Dit is een voorziening op internet waar mensen die aan asbest zijn blootgesteld een eigen dossier kunnen openen. Ga hiervoor naar www.asbestregister.nl.
De verjaringstermijn voor vorderingen tot vergoeding van schade kan variëren. Voor gevallen met blootstelling vóór 2004 bedraagt de verjaringstermijn dertig jaar. De verjaring begint te tellen vanaf het moment van de laatste blootstelling. Zolang iemand nog niet ziek is kan hij of zij de werkgever niet aansprakelijk stellen voor de schade, want er is nog geen schade. Het IAS is opgericht door een brede coalitie van werkgevers- en werknemersorganisaties, het Verbond van Verzekeraars, het Comité Asbestslachtoffers en de overheid om de juridische lijdensweg van asbestslachtoffers te bekorten. Aanvankelijk voerde het IAS regelingen uit voor slachtoffers met de ziekte maligne mesothelioom, vanaf 2014 kunnen ook mensen met de ziekte asbestose zich wenden tot het IAS. Voor mensen met andere asbestziekten kan het IAS niets betekenen. Nee, om in aanmerking te komen voor een vergoeding moet de diagnose maligne mesothelioom of asbestose worden bevestigd door de medische panels van het IAS. De tegemoetkoming van de overheid is namelijk bedoeld voor die asbestslachtoffers waarvan de werkgever niet (meer) bestaat en voor asbestslachtoffers waarvan de aansprakelijkheid van de werkgever niet vastgesteld kan worden. Het IAS kan dus minder betekenen voor nabestaanden, dan voor asbestslachtoffers die zich bij leven hebben aangemeld. De reden hiervoor is de wettelijke bepaling dat voor het verkrijgen van smartengeld (immateriële schadevergoeding) het slachtoffer bij leven aansprakelijk moet hebben gesteld. Het smartengeld maakt het grootste deel uit van het schadebedrag en ook de tegemoetkoming van de overheid is gebaseerd op het smartengeld.
tags: #smartengeld #asbest #familie