Cement is het meest gebruikte bindmiddel voor beton. Cement verhardt door toevoeging van aanmaakwater en lijmt de toeslagmaterialen. Naast cement kunnen andere bindmiddelen worden toegepast. Cement is een kant-en-klaar, in de cementfabriek samengesteld poeder dat voldoet aan de eisen in de cementnorm (NEN-EN 197-1).
Algemene kenmerken van cement
Wanneer cement reageert met water dan vormen zich in de poriën tussen de cementkorrels kristallen. Deze kristallen groeien in elkaar, tot een dichte structuur, raken ook de zand- en grindkorrels, er ontstaat een fysisch-mechanische verbinding. Zolang er water is, gaat de kristalvorming door. Het water wordt deels chemisch gebonden (in de kristalvorming), in de steeds kleiner wordende poriën wordt het water fysisch gebonden. Door de binding van het water stijft de betonspecie op, en verhardt.
- Portlandcement heeft als eigenschap dat het vrij snel uithardt en een hoge eindsterkte ontwikkelt.
- Portlandvlieggascement kent een langzamere sterkteontwikkeling.
Soorten cement en hun eigenschappen
De bekendste cementsoorten en hun kenmerken zijn:
- Portlandcement is een sterk hydraulisch bindmiddel dat vrij snel uithardt. Het bestaat uit meer dan 90% portlandklinker, circa 5% gips en overige componenten. Het gips regelt de bindtijd.
- Hoogovencement wordt gemaakt door het mengen van gemalen gegranuleerde hoogovenslak en portlandcementklinker, met gips en/of anhydriet als bindtijdregelaar. Het is ideaal ter voorkoming van alkali-silicareacties en sulfaatbestendigheid.
- Aluminiumcement heeft een hoog Al2O3-gehalte en wordt toegepast voor vuurvast beton.
- Metselcement wordt toegepast voor metselmortel en vereist alleen zand en water; vaak met luchtbelvormer voor verwerkbaarheid.
- Voegcement is ontwikkeld voor voegen als aparte activiteit.
- Latexcement bevat Portlandcement, latex en water en wordt gebruikt voor speciale voegtoepassingen.
- Zandcement is een combinatie van zand en cement met mogelijke toevoegingen, vaker voor dekvloeren.
- Geopolymeer is geen cement, maar een alternatief voor cement.
Etiket- en productvermeldingen uit de bouwsector tonen verschillende varianten en certificeerde combinaties (zoals CEM I 52,5 N en HS-compatibele CEM III/B varianten).
Witte versus grijze cement
Witte cementvarianten, zoals AALBORG WHITE, ontstaan uit extreem zuivere kalksteen zonder ijzeroxiden, waardoor de cementkleur wit is. De toegenomen zuiverheid en het lage gehalte aan alkali en sulfaat maken witte cement uitermate geschikt voor esthetische en kleurrijke betontoepassingen.
AALBORG WHITE cement is een snel uitharderende Portlandcement met hoge vroegsterkte en standaardsterktes, vervaardigd uit zuiver kalksteen en fijngemalen zand. De kenmerken die dit type uniek maken, zijn de witte kleur, hoge consistentie, extreem laag gehalte aan alkali en hoge sulfaatbestendigheid. Met deze cement kun je alle kleuren uit het spectrum bereiken bij beton of droge mix.
Wit beton ontstaat door te mengen met puur, licht zand en witte aggregaten zoals wit graniet, wit marmer of gebroken gecalcineerde vuursteen. Lichtgrijs beton ontstaat door menging met gewone aggregaten of met grijs Portlandcement; gekleurd beton wordt bereikt door pigmenten. Het cement wordt vaak gebruikt in witte of gekleurde droogmengsels voor deklagen, wat een levendige uitstraling geeft en het metselwerk beschermt en esthetisch aanspreekt.
Toepassingen en duurzaamheid
In samenwerking met MAS Architectuur en Ney & Partners heeft URBASTYLE een overdekte, betonnen bank gecreëerd in Schaerbeek, Brussel. Voor de juiste kleur is een eigen mix met witte marmeren toevoeging toegepast, mede mogelijk gemaakt door AALBORG WHITE.
Duurszaamheid in beton heeft meerdere facetten. De keuze voor de juiste cementsoort beïnvloedt de weerstand tegen chloride-indringing, sulfaataanval en alkali-silicareacties (ASR). Een mengsel op basis van minstens 50% hoogovenslak biedt duidelijke milieu- en prestatievoordelen ten opzichte van puur portlandcement: betere wapeningbescherming en lagere CO2-uitstoot bij verwerking en productie van hoogovenslak. CEM III/A 52,5 N biedt unieke verkoopargumenten op het gebied van duurzaamheid en prestaties.
De praktijk toont dat cement met hoogovenslak (CEM III/CEM III/A) geschikt is voor constructies waar lange levensduur en minder gevoeligheid voor chemische aantastingen vereist zijn. Dit heeft ook een positieve invloed op de duurzaamheid van het gebouw en het milieu door verminderde CO2-uitstoot tijdens productie.
How Cement Is Made – A Fun Explanation for Kids
Overweegingen bij keuze en gebruik
De cementkeuze hangt af van de gewenste esthetiek (wit of gekleurd beton), de mechanische vereisten (vroeg- en eindsterkte), en de omgevingscondities (bodem, water, chemische belasting). Voor muren en gevels met esthetische afwerking kan wit cement in combinatie met witte aggregaten esthetische waarde toevoegen, terwijl voor structurele elementen vaak cementsoorten met specifieke bestanddelen worden gekozen om ASR en sulfaatbestendigheid te verbeteren.
Voordelen van CEM III-types
CEM III/A 52,5 N biedt een combinatie van voldoende aanvangssterkte en duurzaamheid, met een minder uitgesproken alkali-gehalte en betere weerstand tegen ASR. Deze cementsoort is geschikt voor constructies waarbij kalk- en glasachtige bijproducten een rol spelen bij de bindtijd en microstructuurvorming.
| Cementtype | Belangrijkste kenmerken | Toepassingen |
|---|---|---|
| Portlandcement | Snel uithardend, hoge eindsterkte | Snel ontkisten, voorspannen |
| Hoogovencement | Goede ASR- en sulfaatbestendigheid, langzamere vroege sterkte | Constructies met lange levensduur, groene cementtoepassingen |
| Witte cement (AALBORG WHITE) | Witte kleur, lage alkali, hoge sulfaatbestendigheid | Wit of gekleurd beton, decoratieve deklagen |
| Geopolymeer | Geen echt cement, alternatief | Experimenten en duurzame alternatieven |
De term cement is via het Franse ciment ontleend aan het vulgair Latijnse cementum. Het lidwoord kan zowel het als de cement zijn, en cement wordt ook gebruikt voor het verharde resultaat dat ontstaat na toevoeging van zand en water. De blauwe uitstraling kan duiden op een groenere betonmix, wat in duurzaamheid als doel heeft.