Water staat centraal in onze wandelingen. Water is mooi en geeft rust. Onze routes voeren langs prachtige beken als de Dommel, Beerze, Reusel, Tongelreep, Rovertsche Leij en de Essche Stroom. Je komt langs watermolens, beekjes, vennen, rioolwaterzuiveringen en prachtige vijvers.
Routes en locaties langs de Dommel
’s-Hertogenbosch en Vught, 9 km. Vanaf de stadsmuren van ’s-Hertogenbosch wandel je dwars door het Bossche Broek. Ook kom je door Vught en langs Fort Isabella. Terug in ’s-Hertogenbosch loop je over de stadsmuur.
Spoordonk, 15 km. Je wandelt vanaf de kerk in Spoordonk over kleine weggetjes naar de Polsdonken.
Sint-Michielsgestel, 9 km. Vanaf Sint-Michielsgestel loop je langs de Dommel. Je bereikt Landgoed Zegenwerp. Dan steek je door naar de Essche Stroom. Bij Halder komt de Essche Stroom uit in de Dommel.
Liempde, 10 of 7,5 km. Deze wandeling loopt door een mooi Dommeldal met weidse uitzichten. Onderweg zie je populieren en knotwilgen, oude afgesneden riviertjes en grote grazers.
Esch, Boxtel en Haaren, 19 km. Er zijn werkzaamheden op deze route. Daarom is dit rondje tijdelijk niet beschikbaar. Een mooie wandeling langs deze drie beken.
Eindhoven en Geldrop, 15 of 7,5 km. Je start bij NS-station Eindhoven Centraal. Langs de Dommel loop je de stad uit. Via een graspad langs de Kleine Dommel loop je naar NS-Station Geldrop.
Goirle, 12 km. De Rovertsche Leij kronkelt door een oud boerengebied, met varens begroeide bossen en open weides. De Rovertsche Leij en de Poppelsche Leij gaan vanaf hier samen verder in de Nieuwe Leij.
Valkenswaard, 6 km. Bij de Drie Bruggen is een heel nieuw gebied op de kaart gezet. Langs de route kun je de gegraven kronkels in de beek goed zien. Door vistrappen kunnen vissen tegen de stroom in zwemmen.
Bergeijk, 16 of 10 km. Tijdens deze afwisselende wandeling loop je tussen de (eerdere vis)vijvers van de Maaij. Langs de Beekloop ga je naar natuurgebied de Plateaux. Je steekt de Dommel over via een spannende hangbrug.
Bladel en Hapert, 15 of 11 km. Vanuit Bladel loop je door bossen, langs vennen, en over beukenlanen naar het oude landgoed Ten Vorsel. Daarna wandel je tussen akkers en weilanden, over de kade langs de Aa of Goorloop richting Hapert.
Het Dommelpad bestaat uit 6 etappes. Onderweg zie je de Dommel door een afwisselend landschap kronkelen. Wandel met de stroom mee óf tegen de stroom in.
Van Peer in België naar ’s-Hertogenbosch volg je het verhaal van de watermolens. Dit zijn twee wandelingen langs en door de stad. Ik neem jullie mee langs de Dommel in Eindhoven zuid. De twee wandelingen kun je aan elkaar koppelen tot een wandeling van 15 km. De start is bij de ijsbaan aan de Antoon Coolenlaan. Het deel naar het noorden loopt over verharde paden en door een parkachtige omgeving. De route gaat eerst naar de Genneperparken. Je passeert de biologische boer, ga even kijken in de winkel. Vlak na de boerderij kom je langs het Prehistorisch dorp. Na de rondweg wandel je door ruig moerasbos tot aan de plek waar de Dommel en de Tongelreep samenvloeien. Zo loop je over de oever van de Dommel bij het van Abbemuseum. Hier is wel ergens koffie te krijgen.
Vanaf de brug over de Dommel bij de ingang van het museum zie je de vistrap. Een jaar of 10 geleden heeft het waterschap de Dommel door Eindhoven helemaal hersteld. Bij het van Abbe broeden nu grote gele kwikstaart en ijsvogel. Let op de lucht voor een slechtvalk waarvan er 2 op de Catharinakerk wonen. Over de westoever van de Dommel gaat het zuidwaarts. Hier lag het Paradijs, een wijk met fabrieken van ondernemers die, naast Philips, Eindhoven groot hebben gemaakt. Je kunt vlakbij het oude Sint Catharinakerkhof bezoeken, een sfeervolle plek. Via het Anne Frank plantsoen ga je richting het van Maerlantlyceum. Hier heeft de Dommel nieuwe meanders gekregen aan de overkant. Vlak na het lyceum ga je de brug over. Dit ruige stuk heeft een paar jaar geleden nog een nachtegaal als broedvogel gehad. Na de Rondweg loopt het pad achter het Clarissenklooster langs. Nu is het niet meer door nonnen bewoond. In vroeger tijden kon je hier in ruil voor een rookworst een zegening halen. Natuurlijk bekijk je de Genneperwatermolen met vroegste datering van 1249. Het gehucht Gennep kende enkele boerderijen die er nog staan en een afgebroken melkfabriekje. Iets verder ligt het frater Simon Deltour heempark, genoemd naar de man die veel voor de natuur in Eindhoven heeft betekend. Het laatste deel van de parkwandeling is heel natuurrijk en eindigt bij Antoon Coolenlaan. Veel plezier met deze wandeling(en).
Dommelpad en watermolens: sensomotorisch wandelen
TerugWaar: Dommeldal. Over de route: dwaal door een van de mooiste beekdalen van Noord-Brabant en ontdek het afwisselende landschap van weiden, bossen en beekoevers. Deze route brengt je door het bosgebied van het Dommeldal. Hier vind je een grote variatie aan boomsoorten die worden afgewisseld met hooiland en weilanden. Parkeren kan op de parkeerplaats langs de weg, schuin tegenover het eetcafé.
Wat kom je onderweg tegen? Volmolen aan de Dommel. Een volmolen werd vroeger gebruikt om wol te 'vollen'. Bij het vollen of vervilten moest de wol langdurig gekneed worden. Hier deden door de molen aangedreven houten stampers dit werk. De Volmolen in Riethoven was al zeker in de veertiende eeuw actief. In 1962 werd de molen door een storm verwoest. In 1992 is hij deels herbouwd. Tegenwoordig heeft de molen een moderne functie: sinds 2000 is het een kleine waterkrachtcentrale en wordt energie opgewekt voor 20 huishoudens. Langs de molen loopt ook een vistrap aangelegd, zodat vissen die door de Dommel trekken, dit punt veilig kunnen passeren.
Jonge natuur. Nabij de parkeerplek vind je het eerste routepaaltje. Je volgt vanaf hier eerst de Volmolenweg en ziet rechts een van de jongste stukjes natuur van Natuurmonumenten. Dit voorheen bemeste land moet eerst verschraald worden: we halen het teveel aan voedingsstoffen uit de bodem door te maaien en het maaisel af te voeren. Langzaam wordt de grond schraler en zullen de bijzondere planten terugkeren die horen bij het typische hooiland dat eeuwenlang in dit beekdal voorkwam. Blijf hier het brede zandpad volgen (Nagelmekerseweg).
Bosvogels. Sta stil tussen de imponerende populieren en luister naar bosvogels. In het voorjaar kun je hier wellicht de wielewaal horen. Later in deze wandeling, in de open stukken, maak je ook kans op soorten als roodborsttapuit en geelgors. Als je met de bocht mee verder loopt over de Nagelmekerseweg kom je langs een kleinschalig landschap met afwisselend bospercelen, graslanden, poelen, slootjes en knotbomen.
Water als constante. Water is altijd leuk. Je hebt iets te kijken en water biedt ook afwisseling. Het Dommelpad is een 120 kilometer lange wandeling of fietstocht van bron tot monding. De eerste pakweg 25 kilometer ga je als wandelaar over dezelfde paden als de fietser. Wil je meer weten over het Dommelpad? Het Dommelpad volgt het wandelknooppuntensysteem. Fijn gemakkelijk, want zo hoef je alleen maar pijltjes met nummers erop te volgen. Heerlijk tot rust komen dus.
Beoefenaars en verhalen. De route van Dommelpad is veelzijdig: langs heide, bossen, moerassen met vlonderpaden, langs watermolens en door de stad Eindhoven. De dommel heeft een lange geschiedenis: Romeinen gebruikten de Dommel als noord-zuid-verbinding, later werd meanderen versterkt door hooiland en watermolens, en eindigde uiteindelijk in een herstelproces aan het eind van de 20ste eeuw om de rivier haar natuurlijke bochten terug te geven.
Startpunt en maatschappelijke waarde. De Dommel ontspringt in België, nabij Peer, en eindigt in ’s-Hertogenbosch. De vallei herbergt Natura 2000-gebieden met Broekbossen, hooilanden, vennen en heide. Het Dommelpad biedt toegang tot deze natuurparels en laat de geschiedenis van watermolens en menselijke inspanningen zien.
Samenvatting van het wandelpad en praktische tips
- Het Dommelpad voert van Peer (België) naar ’s-Hertogenbosch en terug over 125 kilometer in zes etappes.
- Er zijn varianten voor wandelaar en fietser, met zowel lijn- als rondwandelingen.
- Gebruik een wandelknooppuntsysteem voor gemakkelijke navigatie en download eventueel een kleurenfolder/kaart.
- Geniet van watermolens, vistrappen, vlonderpaden, en meanderende rivierbanen die steeds afwisselend landschap tonen.
- Let op natuurbehoud en respecteer de beschermde Natura 2000-gebieden en lokale flora/fauna.