Het SS Rotterdam - ook wel "La Grande Dame" genoemd - is een van de bekendste naoorlogse Nederlandse passagiersschepen en werd gebouwd voor de Holland-Amerika Lijn (HAL). Het verhaal van het schip begint op 27 oktober 1955, wanneer de HAL aan de Rotterdamsche Droogdok Maatschappij (RDM) opdracht geeft om een nieuw vlaggenschip te bouwen.
Ontwerp en bouw
Met een budget van uiteindelijk 126 miljoen gulden (circa 57 miljoen euro) werd onder het motto "Het schip van morgen, reeds vandaag" gestart met het ontwerp. Het technisch ontwerp werd gemaakt door de scheepsbouwkundig ingenieurs van de RDM onder leiding van H.W. Stapel. Het was in een periode van bijna vier jaar tussen opdrachtverlening aan de Rotterdamsche Droogdok Maatschappij en overdracht aan de Holland-Amerika Lijn ontstaan het grootste passagiersschip dat ooit in Nederland werd gebouwd.
De machine-installatie werd op driekwart van achteren geplaatst en in plaats van schoorstenen kreeg het schip twee moderne rookkanalen. Om het schip toch een gestroomlijnd profiel te geven werd een groot dekhuis geplaatst boven op de opbouw midscheeps waar normaal de schoorsteen zou staan. De voortstuwing van het schip bestaat uit 4 stoomketels (3 actief, 1 reserve), die stoom leveren aan 3 Parsons stoomturbines: een hogedruk-, een middeldruk- en een lagedrukturbine, alle gebouwd door de Koninklijke Maatschappij De Schelde te Vlissingen, die elk, door middel van dubbele-reductietandwielkasten en asleidingen, zijn gekoppeld aan twee bronzen, driebladige schroeven met vaste spoed, die samen een vermogen leveren van 35.000 pk met 135,5 omwentelingen per minuut.
Het schip werd iets groter dan de Nieuw Amsterdam (37.000 bruto register ton ten opzichte van 36.667) en iets sneller (22,5 mijl per uur ten opzichte van 22). In plaats van 1200 was er plek voor 1300 passagiers.
Interieur en kunst
De HAL hechtte minstens zo veel waarde aan het interieur. De rederij trok hiervoor bekende architecten en kunstenaars aan. De supervisie over het interieur lag bij C.J. Engelen, hoofdinterieurarchitect van de HAL. Een achttal architecten werd ingeschakeld voor het interieurontwerp. De Amsterdamse architect Han van Tienhoven ontwierp het centrale trappenhuis; de zes glazen scheidingswanden waren van Willem Akkermans. Het trappenhuis was zo ontworpen, dat passagiers van de eerste klasse en de toeristenklasse elkaar niet konden tegenkomen. Van Tienhoven ontwierp verder de Ambassador Room, de eetzalen en de passagiershutten.
De befaamde interieurontwerper Van Tienhoven werd bijvoorbeeld verantwoordelijk voor belangrijke delen van de scheepsinrichting die luxe én functioneel moest zijn. Hij schetst voor die tijd spannende meubels en maakt gebruik van moderne materialen als kunststof, ceramiek en aluminium. Joost Schuil ontwierp onder andere de grote feestzaal Ritz Carlton; het auditorium is een ontwerp van Cornelis Elffers. Het zwembassin was 5,5 bij 8,5 meter en 2 meter diep en op de bodem een mozaïek met gestileerde vissen van Wim van de Weerd.
Tewaterlating, doop en eerste vaart
Op 13 september 1958 werd het schip door koningin Juliana gedoopt ten overstaan van duizenden belangstellenden. De doop en tewaterlating op 13 september 1958 door koningin Juliana was een enorme publiekstrekker, die door tienduizenden belangstellenden aan beide oevers van de rivier werd bekeken en met camera's vastgelegd. Op 3 september 1959 vertrok het ss Rotterdam voor het eerst uit de haven van Rotterdam met bestemming New York. Vol verwachting stappen de twaalfhonderd passagiers en speciale genodigden aan boord. Aan boord bevond zich de toenmalige Kroonprinses Beatrix.
Routenet en vroege carrière
In de eerste tien jaar zette de HAL de Rotterdam van april tot en met december voornamelijk in op de trans-Atlantische route Rotterdam - New York, buiten het seizoen voerde het schip cruises uit. Op deze route werden meestal Le Havre en Southampton aangedaan. New York was jarenlang het vertrekpunt voor cruises naar het Caribisch gebied, de Bahama's, Nassau en de wereldreizen.
In het eerste seizoen maakte het schip maar vier overtochten, want op 11 december begon het aan zijn eerste cruise, een 49-daagse reis van 14.878 zeemijlen langs zestien havens in Midden- en Zuid-Amerika, gevolgd door een 75-daagse vier-continenten-cruise. In 1961 en in 1962 maakte de Rotterdam van februari tot april een cruise rondom de wereld. De reclame-slogan was 'around the world in eighty days'. De reis ging van New York de Atlantische Oceaan over, de Middellandse Zee en het Suezkanaal door naar India. Vervolgens werden Taiwan, Hongkong en Yokohama aangedaan.
Overgang naar fulltime cruiseschip
In 1968 kondigde de HAL aan dat het de 'grote drie' in zijn vloot, de Nieuw Amsterdam (II), Statendam (IV) en Rotterdam, min of meer uitsluitend op de cruisevaart zou gaan inzetten en hiervoor zou verbouwen. Na een twee maanden durende verbouwing bij de RDM waarbij het schip werd ingericht om alleen nog als cruiseschip te worden gebruikt, vertrok het op 9 december 1968 weer uit de Maasstad. Er ontstond een min of meer regelmatig patroon van wintercruises in het Caraïbisch gebied en zomerreizen in Alaska. De maanden januari tot en met april waren gereserveerd voor de traditionele wereldcruise.
Op 6 oktober 1971 vertrok het ss Rotterdam voor zijn laatste trans-Atlantische overtocht uit de thuishaven. Sindsdien maakte het schip uitsluitend cruises, waaronder enkele tientallen wereldreizen. Het ss Rotterdam heeft ruim 38 jaar zeer succesvol onder Nederlandse vlag en onder haar oorspronkelijke naam gevaren voor de Holland America Lijn.
Waardering, veranderende markt en eigendom
Door de opkomst van het vliegverkeer liep de trans-Atlantische scheepvaart terug en kon het onderhoud en de exploitatie in de Verenigde Staten economisch aantrekkelijker worden. De HAL, sinds 1988 in handen van de Amerikaanse Carnival Cruise Line, vond renovatie soms te duur. In 1989 is de Holland America Line eigendom geworden van de Carnival Cruise Corporation. In 1997 werd het ss Rotterdam vervangen door een nieuw schip met dezelfde naam, maar met een geheel andere stijl.
Het schip werd in 1997 gekocht door de Amerikaanse rederij Premier Cruises, die het de naam "Rembrandt" gaf. Na een dokbeurt en een aantal aanpassingen voerde het ss Rembrandt korte cruises uit in onder andere Europa. In oktober 1998 bracht het schip zelfs nog een bezoek aan Rotterdam. Premier Cruises kwam in 2000 echter onverwacht in financiële problemen en op 14 september werd de Rembrandt tijdens een cruise in Halifax op verzoek van een Amerikaanse investeringsbank aan de ketting gelegd. Vanaf september 2000 lag het schip afgemeerd in Freeport op de Bahama's.
Opschorting, behoud en terugkeer
De toekomst van het schip was lange tijd onzeker en diverse plannen passeerden de revue. In mei 2003 is het ss Rotterdam aangekocht door de ss Rotterdam B.V., een onderdeel van het RDM-concern. Hierdoor is sloop van het schip voorkomen. Na drie jaar en negen maanden stilgelegen te hebben, vertrok de Rotterdam op 17 juni 2004 achter een sleepboot uit Freeport naar Gibraltar, waar het op 12 juli 2004 arriveerde bij de Cammell Laird werf voor asbestsanering en verdere werkzaamheden.
Door financiële problemen en faillissementen kwam het schip in handen van het Gemeentelijk Havenbedrijf Rotterdam, dat vervolgens onderhandelde met verschillende partijen. Uiteindelijk hebben Woonbron en Eurobalance BV besloten het schip te kopen en onder te brengen in de nieuwe onderneming De Rotterdam B.V. Na allerlei tegenslagen en internationale problemen met asbestverwijdering en vergunningen werd het schip achtereenvolgens gesleept naar Cádiz, Gdańsk en Wilhelmshaven. Op 4 augustus 2008 kwam het schip aan in Nederland om te worden afgebouwd en op 4 augustus onder grote belangstelling binnengesleept en afgemeerd bij Katendrecht.
Renovatie, herstel van interieur en restauratie
Onderweg terug naar Europa kreeg het ss Rotterdam stukje bij beetje haar oude gedaante terug. Een grijze romp, die werd voorzien van de kenmerkende goudgele bies en de oorspronkelijke naam verscheen weer op de voor- en achtersteven. Het fantastische interieur, de kunstwerken, de salons en de meubels alles werd zoveel mogelijk teruggebracht in de oude staat en oude glorie. Een aantal wandkleden werd zelfs helemaal opnieuw geweven. Ook de enorme wandschildering in de Grand Ballroom werd gerestaureerd. Een gigantische klus.
Smits Vastgoedzorg heeft een grote bijdrage geleverd aan de renovatie. In 2017 hebben wij de gehele romp, vanaf de waterlijn, nog een keer volledig overgeschilderd. Nu, bijna 17 jaar later, namen ze alles boven de duifgrijze romp - de zogeheten opbouw - onderhanden. De navigatiedekken, bootdekken, sundekken, het voorplecht en de upperpromdekken werden volledig overgeschilderd. Met name de hoge schoorstenen, davits, laadmasten en de grote radarmast werden aangepakt. Het hoge werk werd uitgevoerd door onze abseilpartner Sky Access.
Openstelling en nieuwe functie als hotel en evenementenlocatie
Het kreeg een riante ligplaats in de Maashaven bij Katendrecht waar het op 30 januari 2009 permanent werd afgemeerd aan diep in de bodem van de haven verankerde spudpalen. Hierdoor kan het schip met de getijden op en neer gaan. Op 15 februari 2010 is het schip in gebruik genomen voor rondleidingen, congressen en verhuur van vergaderruimten. Ook zijn er 250 hotelkamers, een winkel, twee restaurants en bars aan boord. Het SS Rotterdam - wat nu een hotel is - was vroeger een beroemd en imposant cruiseschip dat de wereldzeeën bevoer.
Op 12 juni 2013 is het ss Rotterdam officieel overgedragen aan WestCord Hotels. Sinds de overname van het ss Rotterdam door WestCord Hotels zijn de twee Rotterdamse iconen na jaren weer samen: het ss Rotterdam - voormalig vlaggenschip van de Holland Amerika Lijn - en Hotel New York - voormalig hoofdkantoor van de HAL. De voormalige New York shop is omgetoverd tot de Captains Lounge!
Publieke functies en activiteiten aan boord
Stap aan boord en in het avontuur! Ontdek de rijke historie, alle weetjes en bijzondere verhalen uit ruim zestig jaar roemruchte stoomvaartgeschiedenis met één van de rondleidingen. Of ervaar wat Rotterdam nog meer te bieden heeft met de aantrekkelijke combinatietickets. Niet vies van een beetje extra spanning? Laat je dan opsluiten in onze Escape Room! Ook aan onze jonge gasten is gedacht. Doe mee aan één van de vele kinderactiviteiten of laat je fantasie de vrije loop in de Playroom.
Bezoekers kunnen er eten, drinken en slapen in stijl of via een rondleiding een kijkje achter de schermen nemen. De algemene ruimten op het schip, zoals de restaurants, zijn vrij toegankelijk. Daarnaast biedt het ss Rotterdam diverse rondleidingen: de Uitwaaien & Zwaaien Tour (1 uur) en de Rotterdam Compleet Tour (2 uur) inclusief audiofoon en extra uitleg door de shiphosts. Voor groepen is het mogelijk om een ss Rotterdam gids te boeken. In De Club Room staat chef Tony Strijk aan het roer.
Feiten en cijfers
| Feit | Gegevens |
|---|---|
| Bouwnieuws | Besteld 27 okt 1955, kiel gelegd 14 dec 1956, tewaterlating 13 sept 1958 |
| Afmetingen | 228 m lang, 28 m breed, 51 m hoog |
| Ton | 37.000 bruto register ton |
| Passagierscapaciteit | Ongeveer 1.300 |
| Aandrijving | 3 Parsons stoomturbines, 4 stoomketels, 35.000 pk |
| Eerste overtocht | 3 september 1959 naar New York |
| Laatste trans-Atlantische overtocht | 6 oktober 1971 |
| Permanent afgemeerd | Vanaf 30 januari 2009 in Maashaven (Derde Katendrechtse Hoofd) |
Culturele betekenis en maritiem erfgoed
Het ss Rotterdam is befaamd om zijn cultuurhistorische waarde en is een icoon van de wederopbouwperiode. Het schip bleef opmerkelijk bij de tijd; er hoefden maar weinig ruimten te worden aangepast. Met de herstelling van interieur, kunstwerken en salons werd veel van de oorspronkelijke glorie teruggebracht. De Rotterdam is te zien in moderne media en cultuur, onder andere in de film K3 Love Cruise uit 2017.
Hotel Rotterdam: ss Rotterdam | Op Pad Met Voordeeluitjes.nl
Juridische naam en aanduidingen
De officiële naam, waarmee het schip ook in het scheepsregister is ingeschreven, is Rotterdam. Alle voor- of achtervoegsels die daarbij worden gebruikt behoren niet tot de naam. Een schip dat wordt voortgestuwd door stoomturbines kreeg in de jaren vijftig en zestig vaak het voorvoegsel "tss" of "ts", turbinestoomschip, dat tegenwoordig vaak wordt verkort tot "ss". Achtervoegsels in de vorm van getallen geven aan het hoeveelste schip met die naam het is voor een bepaalde rederij.
Toekomst en status
Het is niet duidelijk voor hoe lang de Rotterdam op haar huidige plaats zal blijven afgemeerd; volgens het bestemmingsplan Katendrecht-Zuid is niet de bedoeling dat De Rotterdam hier permanent blijft liggen. Na een ligtijd van circa 15 jaar kan het zijn dat het schip daar zal vertrekken. Voor nu fungeert het ss Rotterdam als drijvend hotel, evenementenlocatie en openbaar museum van de maritieme geschiedenis.
Het ss Rotterdam blijft een unieke combinatie van scheepstechniek, design en cultuurhistorie - een monumentale herinnering aan de tijd van grote passagiersschepen en tegelijk een hedendaagse plek voor bezoekers, gasten en Rotterdammers.