Zonne-energie via fotovoltaïsche panelen wordt steeds vaker gebruikt. Het biedt zowel economische als ecologische voordelen. Sinds meer dan 10 jaar zijn er verplichte nationale regelingen voor de inzameling van afgedankte zonnepanelen. Zonnepanelen behoren tot de elektronische afvalstoffen die het best recycleerbaar zijn. Ongeveer 90% van de componenten van gebruikte of defecte panelen worden gerecycled.
Waarom recyclen van zonnepanelen essentieel is
Het zonnepaneel wordt uit het aluminium frame verwijderd. De panelen worden in stroken gesneden en door molens geleid. De meeste panelen hebben na 20 levensjaren nog maar circa 80% efficiëntie; na 25 jaar kan dit oplopen tot 20% degradatie. Het ooit een keer vervangen van zonnepanelen is dus onvermijdelijk. Recycling levert een hoogwaardig hergebruik van materialen op en voorkomt dat panelen op grote afvalbergen belanden.
Wie regelt inzameling en recycling in België
In België wordt de inzameling en verwerking van afgedankte zonnepanelen verzorgd door het collectieve organisme PV CYCLE BELGIUM. PV Cycle Nederland is een collectief dat vanuit de producentenverantwoordelijkheid de inzameling en recycling van zonnepanelen regelt. Wecycle doet hetzelfde voor afgedankte elektrische apparaten en lampen. Installateurs die gebruikte zonnepanelen willen afdanken, kunnen voortaan terecht bij zowel de brenglocaties van PV Cycle als van Wecycle. Het totaal aantal inleverpunten komt hiermee voor hen op 46.
De rol van Wecycle en samenwerking
De samenwerking betekent ook dat consumenten hun zonnepanelen voortaan zelf naar de gemeentelijke milieustraat kunnen brengen. Daarna gaan de afgedankte panelen naar de regionale sorteercentra van Wecycle. Recycling Jan Clyncke, Managing Director van PV Cycle, noemt de samenwerking met Wecycle cruciaal voor een adequate nationale inzameloplossing voor kleine hoeveelheden afgedankte fotovoltaïsche zonnepanelen. Wecycle-directeur Jan Vlak benadrukt dat afspraken met PV Cycle gemaakt zijn voor goede inzameling en verantwoorde recycling. De panelen worden naar een sorteercentrum gebracht waar een inzamelbox van PV Cycle klaarstaat.
Hoe verloopt het recyclageproces?
Het standaardproces bestaat uit drie stappen: panelen worden uit elkaar gehaald in vier onderdelen - aluminium kader, kabel, aansluitkastje en zonnecellen; de onderdelen worden vermalen; materialen worden zoveel mogelijk gescheiden en gezuiverd. Aluminium kan direct hergebruikt worden. Het glas van de panelen wordt gerecycled zoals glas uit de glasbak. In België worden de panelen hoofdzakelijk gerecycled door twee gecertificeerde partners, BNE Trading & Recycling (Neerpelt) en Comet Groep / Recma (Châtelet / Seraing). De recyclagebijdrage bedraagt €1,50 per paneel (excl. btw), waardoor de latere inzameling en verwerking gratis is voor consumenten. Ook omvormers kunnen gratis worden ingeleverd via Recupel-inzamelpunten. Thuisbatterijen (≤ 200 kg) vallen onder Bebat en kosten €2,89/kg voor lithium-ion en €1,27/kg voor zoutwater.

Wat gebeurt er als zonnepanelen hun levensduur bereiken?
Zonnepanelen kunnen tot 40 jaar op het dak liggen, maar hun optimale energieproductie vervaagt door degradatie. Vaak verliest een zonnepaneel na 20 jaar ongeveer 15% van zijn efficiëntie; na 25 jaar kan dit oplopen tot 20%. Recycling van zonnepanelen omvat het zorgvuldig demonteren van alle onderdelen, gevolgd door het scheiden van materialen zodat tot wel 96% van een zonnepaneel hergebruikt kan worden. Omvormers hebben een eigen levensduur (8 tot 12 jaar) en worden op vergelijkbare wijze gerecycled, waarbij koperdraad en andere onderdelen worden teruggewonnen en de rest wordt vermaald en gesorteerd.
Regels en financiering in Europa en Vlaanderen
In Europa zijn er regels vastgesteld zodat kopers betalen voor een verwijderingsbijdrage, waardoor zonnepanelen aan het einde van hun levensduur gerecycled kunnen worden. In Vlaanderen geldt een recyclagebijdrage van 1,5 euro per paneel (excl. btw) die wordt gebruikt voor kosteloze inzameling en recyclage. Ook voor thuisbatterijen wordt een milieubijdrage aangerekend; batterijen worden teruggenomen via Bebat. Aanvaardingsplicht geldt voor alle zonnepanelen: ze moeten volledig ingezameld kunnen worden en mogen niet vermengd zijn met andere afvalstoffen. PV CYCLE BELGIUM werkt samen met producenten om deze verplichtingen uit te voeren.
Praktische stappen voor particulieren en installateurs
- Verwittig Fluvius wanneer zonnepanelen buiten dienst gaan of verplaatst worden; meldingen zijn verplicht.
- Breng afgedankte panelen naar PV CYCLE-bringlocaties of naar gemeentelijke milieustraat; of laat ze gratis ophalen bij PV CYCLE bij meer dan 40 panelen.
- Laat omvormers en ESS ook recyclen via de juiste inzamelpunten; gratis inlevers mogelijk afhankelijk van type en gewicht.
- Recyclagebijdrage betalen bij aanschaf van nieuwe panelen ter financiering van toekomstige inzameling en verwerking.
Bedrijven en initiatieven in Nederland en België
PV Cycle Nederland en Frankrijk zijn toonaangevende initiatieven; naast PV Cycle Nederland bestaan er ook initiatieven zoals Zonne-energie Recycling Nederland. Solar2cycle positioneert zich als een belangrijke speler in de recyclingschain en benadrukt dat zonnepanelen, ondanks een groene energieke oplossing, een logische tweede leven verdienen door grondstoffen terug te brengen naar de maatschappij.
Invloed op de toekomst en duurzaamheid
Dankzij het Belgische recyclagesysteem krijgen oude zonnepanelen een nieuw leven als grondstof. Het standaardproces maakt het mogelijk om de waardevolle materialen uit afgedankte panelen te halen en opnieuw te gebruiken, waardoor de milieubelasting vermindert en de afhankelijkheid van nieuwe grondstoffen afneemt. Bij Peeters Duurzaam blijven we inzetten op duurzaamheid gedurende en na de levensduur van zonnepanelen, en we moedigen zowel particulieren als bedrijven aan om tijdig te recyclen.
| Onderdeel | Recyclingfase | Belangrijkste grondstoffen |
|---|---|---|
| Aluminium kader | Uit elkaar halen, direct hergebruiken | Aluminium |
| Glas | Recycling volgens glasindustrie | Glas |
| Zonnecellen | Vermenigvuldigen en scheiden van materialen | Koper, silicium, glasresten |
| Aansluitingen/kabels | Scheiding van koper en andere metalen | Koper, metalen |
tags: #pv #cycle #afvoeren #zonnepanelen